2017: opnieuw slecht jaar voor de Nederlandse bioscoopfilm

Het bioscoopbezoek in Nederland blijft wel toenemen, blijkt uit cijfers van de Nederlandse filmdistributeurs en bioscopen. Dat komt onder andere door het groeiende aantal bioscoopzalen.

Still uit 'Despicable Me 3', de best bezochte film van 2017.

Voor het eerst sinds twintig jaar staat er geen Nederlandse film in de top twintig van best bezochte films 2017. Dat blijkt uit de jaarcijfers die de Nederlandse filmdistributeurs (FDN) en bioscopen (NVBF) dinsdag in Pathé Tuschinski in Amsterdam presenteren. Met het bioscoopbezoek gaat het in Nederland wel heel goed. Voor het tiende achtereenvolgende jaar werden meer bioscoopkaartjes verkocht dan een jaar eerder. In 2017 steeg het bioscoopbezoek met 5,3 procent ten opzichte van 2016 naar bijna 36 miljoen bezoeken.

Veel nieuwe bioscopen

FDN-voorzitter Hajo Binsbergen noemt de bouw en opening van nieuwe bioscopen een belangrijke reden voor de groei van het bioscoopbezoek. Het aantal zalen in Nederland steeg van 751 in 2009 naar 959 in 2017. Die ontwikkeling begon in de grote steden, maar ook daarbuiten worden de laatste jaren veel complexen geopend. Binsbergen: “Het aandeel van provincies in het bioscoopbezoek ten opzichte van de vier grote steden groeit gestaag: tien jaar geleden was dat nog 66 procent, nu is dat 69 procent.” De Belgische bioscoopketen Kinepolis en het Britse Vue werken aan hun positie naast marktleider Pathé.

Ook het verbouwen van bestaande bioscopen is een oorzaak van de groei: er wordt succesvol geïnvesteerd in nieuwe technieken en concepten om het publiek weg te lokken van laptopscherm en televisie; van de nieuwste geluidsinstallaties tot het Zuid-Koreaanse 4DX-systeem dat begin december in Nederland werd geïntroduceerd. Hierbij bewegen stoelen, stuift er sneeuw voor het doek of ruik je een brandlucht op passende momenten om een ‘vierde dimensie’ toe te voegen.

Ook het aantal bezoeken aan filmfestivals in Nederland zoals IFFR en Film by the Sea nam afgelopen jaar toe. Binsbergen: „Ook daar zie je dat mensen op zoek zijn naar een bijzondere ervaring en dat de publiciteit goed werk doet.”

Minions regeren

De top drie van best bezochte films in 2017 toont aan dat de bioscoopbezoeker in Nederland houdt van vervolgfilms. De best bezochte film was Despicable Me 3, het derde deel van de succesreeks over de gele Minions.

Op nummer twee staat de vijfde film over de zwalkende piraat Jack Sparrow gespeeld door Johnny Depp; Pirates of the Caribbean: Salazar’s Revenge. Derde plaats is voor de life action remake van Disney-klassieker Beauty & The Beast. De Amerikaanse nummer één, Star Wars: The Last Jedi, staat in Nederland op nummer zeven, maar die film draait nog.

Zo goed als alle films in de top twintig werden uitgebracht door grote studio’s, er is slechts een film bij van een onafhankelijke distributeur: de Amerikaanse actiekomedie The Hitman’s Bodyguard.met Samuel L. Jackson, die in de VS niet verder kwam dan plaats 39. Maar grote delen van de film zijn opgenomen in Amsterdam en Den Haag. Dat trok kijkers. Het verklaart ook het Nederlandse succes van de oorlogsfilm Dunkirk (nr. 6), waarvoor werd gefilmd in Urk.”

Geen Nederlandse kaskraker

Maar verder is van vaderlandse trots niets te merken in de bezoekcijfers. Voor het eerst sinds twintig jaar staat er geen enkele Nederlandse film in de top twintig. Het marktaandeel van Nederlandse films was in 2017 twaalf procent, ten opzichte van 12,3 procent in 2016. Maar er waren geen uitschieters à la Gooische vrouwen; het bezoek werd verspreid over verschillende familiefilms en romantische komedies, met Soof 2 (355.911 bezoeken in 2017 – inclusief bezoek uit 2016 897.571 bezoeken), Onze Jongens (300.949 bezoeken - inclusief het bezoek uit 2016 361.988 bezoeken) en Dikkertje Dap (251.336 bezoeken) als koplopers.

Dat het marktaandeel van de Nederlandse films stagneert rond twaalf procent, betekent dat de terugkeer naar de ‘gouden situatie’ zoals in 2013 of 2014 nog lang niet aan de orde is: toen was meer dan 20 procent van de verkocht kaartjes voor een Nederlandse film.

    • Sabeth Snijders