‘Hebben we wel vat op de bevingen?’

Manuel Sintubin, geoloog Het leek zo goed te gaan nadat de gasproductie werd verminderd in Groningen. „Nu zijn we terug bij af.”

Eerder beschadigde woning door aardbeving staat in de stutten in de buurt van Loppersum. Jerry Lampen / ANP

Op 1 januari van 2018 zette de Vlaamse geoloog Manuel Sintubin op Twitter nauwgezet uiteen op welke manier de gasbevingen in Groningen zich dit jaar zouden kunnen ontwikkelen. Zijn voorzichtige voorspelling: het zou kunnen dat een trend van dalende seismiciteit zich dit jaar zou voortzetten, zoals dat al sinds 2015 gebeurde. De energie die loskwam in de Groningse bodem was nog nooit zo laag als in 2017.

Maandag trof de zwaarste beving sinds ‘Huizinge’ (3,6 op de schaal van Richter, augustus 2012) het noorden van de provincie. Er kwam direct zes keer zoveel energie vrij als bij alle bevingen van 2017.

Bent u geschrokken?

„Ik moet eerlijk bekennen: toen ik het berichtje op Twitter over de beving zag verschijnen, heb ik toch even gevloekt. Ik dacht: ja, daar zijn we weer. Deze aardbeving gooit eigenlijk roet in het eten. We zien dat de gaswinning sinds 2012 omlaag is gegaan, en dat er een verlaging is van seismiciteit. Dat was hoopvol. Een trendbreuk, dacht ik, we zijn de goede richting in aan het gaan. En nu zijn we terug bij af.”

Wat bedoelt u daarmee?

„Er is het idee dat we op de een of andere manier toch vat hebben op de seismiciteit, ook al weten we niet exact hoe. Maar dat idee moet toch serieus in vraag worden gesteld. Het zou kunnen dat we met een serieus probleem zitten: zijn die breuken een eigen leven aan het leiden? Is het systeem dermate verstoord dat we er geen vat op hebben? Dat is de vrees die ik een beetje heb. Maar goed, de rest van het jaar moet ook nog blijken.”

Is het systeem dermate verstoord dat we er geen vat op hebben?

In 2017 werd het Meet- en Regelprotocol ingevoerd door de Nederlandse Aardolie Maatschappij, een set richtlijnen bedoeld om de gaswinning zo veilig mogelijk te laten geschieden. Bij een opvallende seismische activiteit wordt bijvoorbeeld gekeken of er ingegrepen moet worden in de productie, in de hoop veilig gas te winnen.

U was lovend over dit protocol, maar het heeft bij deze beving niet geholpen.

„Je moet een dubbel onderscheid maken. Het Meet- en Regelprotocol is er, dat is één. Als tweede kun je vragen: is het effectief en zijn de criteria waar het op gebaseerd is voldoende? Ik denk dat het zeer nuttig is dat het protocol er is. De NAM heeft nu 48 uur de tijd om te rapporteren aan het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en om te vertellen wat ze gaan doen. Je kunt erover discussieren of je dat in 48 uur kunt, maar dat er iets op tafel moet liggen bij de toezichthouder is al een zeer positief effect.

„Of je dan ook de bevingen beter gaat begrijpen en goede maatregelen gaat vinden, daar kun je over twijfelen. Zo’n protocol is ook iets wat je al doende leert, een leerproces. Dan kun je terug naar het protocol en ga je lessen trekken. Moeten de criteria strenger worden bijvoorbeeld?”

De afgelopen weken moest de NAM van het protocol beginnen aan een onderzoek naar bevingen rondom Zeerijp, waar nu een zware beving plaatsvond.

„Er was daar inderdaad iets meer seismische activiteit. Er werd een eerste limiet overschreden en de NAM moest dat gaan uitzoeken. Maar bij die eerste limiet heb je veel meer tijd om het onderzoek te doen. Op dit moment waren ze daar nog mee bezig. Nu zitten we met een kracht van 3,4 en ga je over de hoogste overschrijdingsgraad. Het gevolg is dat je binnen 48 uur met een rapport moet komen. Dat rapport gaat er eerder komen dan die over de andere bevingen.”

Lees een reportage na de aardbeving in Groningen: ‘De honden gingen voor de deur staan en ook ik dacht: weg!’

U hebt eerder kritiek geuit op mensen – bijvoorbeeld politici – die vinden dat de gaskraan dicht moet. Hoe denkt u daar na woensdag over?

„Ik blijf bij die kritiek, ik denk zelfs meer dan ooit. Maandag zagen we dat net in het gebied [rondom Loppersum] waar de productie al zo goed op nul staat de breuken nog altijd de meeste activiteit vertonen. Dat er een soort ontkoppeling is. En dat is uiteindelijk de grote vraag: hebben we het nog onder controle? Zijn er misschien breuken die gewoon hun ding doen, bij wijze van spreken?”