‘Ik wilde niet trouwen. Die jongen was analfabeet’

Kindhuwelijken in India

Kindhuwelijken zijn al verboden in India, een nieuwe wet maakt het nu strafbaar om seks te hebben met een minderjarige echtgenote. Toch worden nog talloze meisjes uitgehuwelijkt. Hoe komt dat?

Meisjes spelen bij het Veerni Institute in Jodhpur dat kindbruidjes opvangt. Foto Allison Joyce/Hollandse Hoogte, bewerking NRC

Kodi was zes toen ze werd uitgehuwelijkt. Ze vertelt het terwijl ze, voor het huis waar ze woont met haar broertjes, zusjes en oma, op een klein vuurtje naan bakt. Telkens maakt ze van deeg een bolletje, drukt het plat en legt het in een kleine koekenpan. Haar zusjes en broertjes kijken toe. Dat ze is uitgehuwelijkt, wil nog niet zeggen dat ze ook meteen naar haar schoonfamilie moet. Dat gaat over twee jaar gebeuren, vertelt haar oma die zich in het gesprek mengt. Kodi is nu 15 jaar.

Kodi. Foto Raghavendra Verma

Het bakstenen huisje waar we voor zitten, ligt aan een zanderige weg in de plaats Kavita, in de Indiase deelstaat Rajasthan. Er zijn zwerfhonden, een enkele koe, een struik met paarse bloemen, en vooral veel zand. Naar school ging Kodi niet. Ze was zes toen haar vader overleed, vertelt ze. Zijn sterven bepaalde haar toekomst: voor alle rouwenden die op bezoek kwamen, moest er gekookt worden. De kosten waren hoog en de kostwinner was dood. Om dan maar twee vliegen in één klap te slaan, besloot haar oma om van het rouwfeest meteen een huwelijksfeest te maken. Wat Kodi daarvan vindt, kan ze niet zeggen. „Het is gewoon zo voor me beslist, en dat is het, meer niet.”

Kodi’s verhaal is niet uniek, maar het is wel bijzonder dat ze het vertelt. Kindhuwelijken zijn al sinds 2006 wettelijk verboden en niemand praat er graag over. Officieel moeten de jongens 21 en de meisjes 18 jaar zijn voordat ze mogen trouwen. De praktijk blijkt weerbarstig. Officiële cijfers zijn er niet, maar volgens Unicef trouwde in 2016 47 procent van de meisjes voor hun 18de, en 18 procent voor hun 15de jaar. Nergens worden zoveel kindhuwelijken voltrokken als in het westen van Rajasthan. „Hier trouwt zelfs één op de twee meisjes voor haar 18de”, vertelt Kriti Bharti (30). Ze is psychologe en leidt de Saarthi Trust, een organisatie die kindhuwelijken probeert tegen te gaan.

Ik heb een keer meegemaakt dat een kind van 10 maanden werd uitgehuwelijkt.

Psychologe Kriti Bharti

Bharti, zelf ongetrouwd omdat ze de „ware nog niet is tegengekomen”, is strijdlustig. Meisjes die uitgehuwelijkt zouden worden, zitten in haar kantoor: ze hebben afgelopen jaar Bharti gewaarschuwd dat het huwelijk zich bijna zou voltrekken. Bharti ging in gesprek met de ouders, in de hoop ze te overtuigen. Wanneer dat niet lukte, dreigde ze met de politie. In dat laatste geval zijn ouders altijd snel overtuigd. Het spannendst wordt het wanneer Bharti wordt gebeld terwijl een huwelijk zich voltrekt. Ze gaat er dan direct heen, neemt het kind mee om zo snel mogelijk naar een plaatselijke rechter te gaan. Die kan de huwelijksvoltrekking ongedaan maken. „Wanneer je daar te lang mee wacht, spreekt de rechter een scheiding uit en dat is nadelig. Op scheiding rust hier een groot taboe.”

Kindbruid van 10 maanden

Sinds het ontstaan van haar organisatie in 2011 heeft Bharti 1.100 huwelijken weten te voorkomen. De meisjes die ze redt, verschillen in leeftijd. „Ik heb een keer meegemaakt dat een kind van 10 maanden werd uitgehuwelijkt. Wanneer de meisjes dan tussen de twaalf en vijftien jaar zijn, gaan ze naar de schoonfamilie.” Soms ook later, het hangt er een beetje vanaf wanneer het meisje er „lichamelijk ook aan toe is”.

In het kantoor van Bharti liggen kindertekeningen op tafel. Aan de muur hangen foto’s van meisjes die blij naast haar staan. Een van hen is Papli. De achternamen van de meisjes geeft Bharti liever niet prijs, sommigen zitten nog in een juridisch proces. Papli is nu 18, en had moeten trouwen op 15-jarige leeftijd. Bij haar was de dood van haar opa de aanleiding: ook zij werd uitgehuwelijkt om kosten uit te sparen. „Doe je dat niet, dan pleeg ik zelfmoord”, zei haar vader. Papli lacht verlegen, terwijl haar moeder een por in haar zij geeft. Papli kijkt naar de tafel als ze zegt: „Ik wilde niet trouwen. De jongen was analfabeet. Ik wil later lerares worden, en wist dat dat niet ging gebeuren als ik naar zijn familie moest. Dan zou ik alleen maar het huishouden doen en kinderen krijgen – dat had ik bij vriendinnen gezien.” Toen haar vader haar dwong, belde ze Bharti. Deze is toen gaan praten en wist het huwelijk te voorkomen.

Durga Gi snapt dat haar dochter niet wilde, maar ze vindt dat je de nadelen van een kindhuwelijk ook niet moet overdrijven.

Vader heeft dat geaccepteerd en heeft geen zelfmoord gepleegd. Durga Gi (50), de moeder van Papli, staat nu volledig achter de beslissing van haar dochter. Ze is er trots op dat Papli nu naar school gaat. Zelf is ze als kind ook uitgehuwelijkt. Hoe oud ze toen was, weet ze niet. Wel dat ze nog geen meter lang was. „Ik heb dat als neutraal ervaren. Ik ging pas later naar mijn schoonfamilie en deed daar het huishouden.” Ze snapt dat haar dochter niet wilde, maar ze vindt dat je de nadelen van een kindhuwelijk ook niet moet overdrijven. Het past in een traditie, en het is ook gewoon praktisch wanneer een huwelijk wordt voltrokken bij de dood van een (groot)ouder.

Uitgebuit bij de schoonfamilie

Durga Gi is niet de enige die zo over het kindhuwelijk denkt. Vooral in de dorpen is de sociale druk hoog, telt het aspect van kostenbesparing zwaar en zien ouders er een mogelijkheid in om hun kind te beschermen, legt Bharti uit. Een kind dat al is uitgehuwelijkt, zal geen relaties aangaan als tiener, waardoor buitenechtelijke seks wordt voorkomen. „Ze denken hun kind te beschermen tegen seksuele intimidatie, maar ze maken hun dochter er juist slachtoffer van. En ze beseffen te weinig dat hun dochter bij de schoonfamilie wordt uitgebuit.”

In een dorp enkele kilometers buiten Jodhpur treffen we Khin Jarat. Wanneer hem wordt gevraagd hoe oud hij is, verzamelt zich een groep mannen om hem heen. „Zeg dat je 21 bent”, roepen ze door elkaar. Khin Jarat knikt: „Ik ben 21 en mijn vrouw is 18”. Het betreffende meisje komt het huis uitgelopen. Suman Jarat heet ze. Haar sari bedekt haar gezicht. De vier maanden oude baby, Manissa, leunt op haar heup. Hoe het voor haar was om haar familie jong te verlaten om bij haar schoonfamilie te wonen, kan ze niet zeggen. De schoonmoeder komt er namelijk bij staan. „Ze is hier erg gelukkig. Al vanaf de eerste dag dat ze hier kwam”, antwoordt deze.

Khin Jarat is getrouwd met Suman Jarat. Foto Raghavendra Verma

Suman is een van de vele meisjes die niet naar school zijn gegaan en al voor hun achttiende bij een schoonfamilie terechtkomen. Haar ouders wonen ruim 100 kilometer verderop, maar er woont familie van haar in het dorp waar ze nu woont. Die familieleden hebben deze man voor haar uitgekozen. Schoonmoeder haalt haar schouders op bij de vraag wat de taken van Suman in het nieuwe huishouden zijn. „Gewoon: koken, het kind verzorgen, het huis schoonhouden.”

Pushpa Bai. Foto Toef Jaeger

Op straat lacht dorpsgenoot Puspa Bai hard wanneer ze hoort dat de groep rond Suman benadrukt dat er geen kindhuwelijken meer zijn in het dorp. Natuurlijk zijn die er wel, benadrukt ze. Het is alleen lastiger geworden, omdat nu de politie soms ingrijpt. „Je praat er niet over en zegt al helemaal niet wanneer het huwelijk gaat plaatsvinden. Wanneer de politie erachter komt dat er een bruiloft is, en dat gebeurt vaak ’s nachts, nemen ze de bruid en de bruidegom mee. Het huwelijksfeest is dan voorbij, dus er is veel geld uitgegeven voor niets.” Ontbonden wordt het huwelijk niet door de politie, zegt ze. „Ze laten de bruid en de bruidegom de volgende dag vrij, wanneer er een flink bedrag is betaald.” In enkele gevallen mag de man die de bruiloft heeft aangegeven bij de politie meedelen in de winst.

Met hiv besmet

Half oktober stelde het Hooggerechtshof dat het strafbaar is om seks te hebben met een meisje dat jonger is dan 18 jaar, ongeacht of je met haar getrouwd bent of niet. De politie verwacht dat dit verandering gaat brengen, vertellen ze bij een politiebureau in Jodhpur-oost, waar kindhuwelijken een speerpunt zijn. „De politie kan weinig doen. Soms zijn er festiviteiten waar dan honderden huwelijken tegelijk worden voltrokken. De kinderen melden zich niet, en wij zijn te laat”, vertelt de hoofdcommissaris van het bureau, Nischa Bhatnagar. Ze verwacht dat de nieuwe wet ervoor zal zorgen dat jonge meisjes die tot seks worden gedwongen door hun echtgenoot, zich nu eerder durven te melden. „Het is slechts een kleine stap, maar wel een belangrijke.”

Dit had bijvoorbeeld Pinkele (19) kunnen helpen. Haar beide ouders overleden toen ze jong was en niemand wilde voor haar zorgen. De dorpsgemeenschap kwam met een oplossing: trouwen. Ze werd uitgehuwelijkt aan een man van twintig, die met hiv was besmet. De zaak tegen haar man loopt nog steeds, maar ze verwacht dat het huwelijk binnenkort ontbonden zal worden. Ze heeft onderdak gevonden bij Bharti en gaat naar school.

De eerste twee weken waren ze aardig voor me, maar daarna draaide ik volledig op voor het huishouden van de familie van mijn man.

Papu Devi Bhati

„Onderwijs is het belangrijkste middel om kindhuwelijken te voorkomen”, zegt Papu Devi Bhati (48). Zelf is ze nooit naar school gegaan. Ze was zeven jaar toen ze werd uitgehuwelijkt. Om kennis te maken met de familie van de jongen ging ze er als zevenjarige twee dagen heen. „Ze waren aardig voor me, gaven me snoepjes en legden uit dat ik de traditionele manier van kleden en opmaken wat serieuzer moest nemen. Ik zag het toen allemaal als een spel.” Toen Papu Devi Bharti vijftien werd, vertrok ze definitief naar haar schoonfamilie. „Ik wilde absoluut niet. Als dorpeling, moest ik opeens in de stad gaan wonen. Ik was mijn vrijheid kwijt. De eerste twee weken waren ze aardig voor me, maar daarna draaide ik volledig op voor het huishouden van de familie van mijn man.”

Ze is nog steeds met deze man getrouwd. „Zo gaat dat hier nu eenmaal, dus terugkijken doe ik niet.” Wel zijn haar eigen drie zonen pas getrouwd toen ze 21 waren, met een meisje dat ook die leeftijd had. Maar ze heeft ook begrip voor de keuze van haar ouders. „Het gaf ze rust. Hun dochter had in ieder geval een man. De schande van een ongetrouwde dochter bleef ze bespaard.”

Lees ook: NRC checkt: ‘In Nederland zijn er jaarlijks naar schatting 250 kindhuwelijken’
Met medewerking van Raghavendra Verma
    • Toef Jaeger