Oproepen tot het boycotten van Boef en GeenStijl? Dat heeft geen zin

Ophef, en dan? Tegen rapper Boef is opgeroepen tot een boycot, net als eerder bij Voetbal Inside en GeenStijl. Wat haalt dat doorgaans uit?

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Draai zijn muziek niet meer, boek hem niet meer voor concerten, steun hem niet meer als adverteerder. Uit allerlei hoeken – van radio-dj Mattie Valk tot CDA-Kamerlid René Peters – werd de eerste dagen van januari opgeroepen tot een boycot van rapper Boef.

Aanleiding was wat hij zei in een video op Snapchat: „Opgehaald door drie kechs. (hoeren, red.)” Boef kreeg in de vroege ochtend van 1 januari een lift naar huis van drie vrouwen, nadat hij zelf met panne langs de weg was komen te staan. Reden voor de rapper om een filmpje vanuit de auto te uploaden, vergezeld door eerdergenoemde beschrijving. Een paar uur later wreef Boef (24, echte naam Sofiane Boussaadia) in de vlek, door in een nieuwe video uit te leggen waaróm die vrouwen dan kechs zijn: ze kwamen uit een club met jongens en alcohol. „Als je thuis zit, de hele dag niets doet, studeert, lief doet, naar mama en papa luistert, dan noem ik je een vrouw.”

De excuusvideo die Boef later nog online zette kon de mediastorm niet tot bedaren brengen.

Boef is daarmee de derde binnen een jaar die zich een collectieve roep om boycot op de hals haalt. Afgelopen mei riepen ruim honderd vrouwen werkzaam in de media op tot een adverteerdersboycot van GeenStijl, vanwege het seksistische materiaal op die site. En in december kon RTL-programma Voetbal Inside rekenen op eenzelfde oproep door onder anderen Sylvana Simons en Sunny Bergman, vanwege uitspraken over homo’s door René van der Gijp. „Voetbal Inside wordt mede mogelijk gemaakt door Amstel Bier, Gilette en Toto”, schreef Bergman op Facebook. „Willen deze merken ook homofobie mede mogelijk maken?”

Wie zich in de (sociale) media racistisch of seksistisch uitlaat, heeft al gauw een boycot aan zijn broek hangen. Waar bij een ‘ouderwetse’ boycot de consument zijn eigen keuzes nog moest aanpassen – geen Outspan-sinaasappels meer kopen bijvoorbeeld, of niet meer tanken bij Shell – is dat met de opkomst van het ‘clicktivisme’ veranderd. Inmiddels kan iedereen met een Twitter- of Facebook-account merken, organisaties of mensen schade toebrengen, simpelweg door adverteerders of investeerders op te roepen hun banden met hen te verbreken. Althans, dat is het idee. Want in hoeverre heeft zo’n boycot eigenlijk zin?

Boef noemt vrouwen die hem een lift geven ‘kechs’:

Uit de bocht

Bij Voetbal Inside in elk geval niet. „Een sponsor als Toto heeft zich al jaren geleden verbonden aan Voetbal Inside”, vertelt Ruud de Langen, directeur van mediabureau Mindshare, één van de grootste tussenpersonen tussen media en adverteerders. „Die haakt niet meteen af als het daar aan tafel een keer uit de bocht vliegt.” Hetzelfde geldt voor andere sponsors van het programma: Amstel Bier, Gilette. „Zij adverteren bij Voetbal Inside om een duidelijke doelgroep te bereiken: mannen. Zolang die mannen niet stoppen met kijken, zullen de sponsors ook niet weglopen.” Maar, voegt De Langen toe, „als het na die uitzending nog wekenlang over homo’s zou gaan, zou dat misschien wel anders zijn”.

RTL laat weten met de Voetbal Inside-adverteerders om tafel te hebben gezeten, maar wil niet ingaan op de inhoud van die gesprekken. Ondanks alle media-ophef besloot geen van hen zich uiteindelijk terug te trekken. Zijn de mannen van Voetbal Inside door de zender wel aangesproken op hun uitingen? Nee, zegt een woordvoerder van RTL. „Als ze echt over een grens zouden gaan, zouden we ze wel terugroepen. Maar in dit geval is dat niet gebeurd.” Voetbal Inside is, gaat de woordvoerder verder, „een programma met mannen aan een tafel die een uitgesproken mening hebben. En over die mening wordt dan weer gepraat.” Balen ze bij RTL van zo’n oproep tot boycot? „Nee, dat is inherent aan het maken van een spraakmakend discussieprogramma.” De mannen van Voetbal Inside zitten nog altijd aan tafel, inclusief hun uitgesproken meningen én al hun sponsors.

Boef staat voor 20 januari geboekt in discotheek Time Out. Kan dat optreden nog doorgaan?

Bij GeenStijl trokken een aantal adverteerders zich wel terug van de site – althans, tijdelijk. „Dat doen ze dan eventjes, om niet geassocieerd te worden met die ophef”, zegt De Langen. Volgens hem keert het grootste deel van de adverteerders nadat zo’n storm is gaan liggen gewoon weer terug. Geen van de merken die via Mindshare op GeenStijl adverteren – KPN bijvoorbeeld, en Eneco – heeft destijds aan De Langen laten weten te willen stoppen. „GeenStijl heeft een controversieel imago en trekt vooral jonge mannen aan”, zegt De Langen. „Vandaar dat bedrijven graag op die site adverteren.” En al die kritiek dan? „Daar trekken de adverteerders zich niet zo veel van aan. Dat waait wel weer over.”

Toch zijn zeker nog niet alle adverteerders teruggekeerd op de site: bierbrouwer Grolsch laat weten sinds de oproep geen reclame meer te maken op de GeenStijl, en dat dit jaar ook niet van plan te zijn. Ook bijvoorbeeld KWF Kankerbestrijding en het Wereld Natuur Fonds hebben na de oproep hun advertenties permanent van de site gehaald. En ook Defensie stopte met adverteren – een flinke financiële klap voor de site: in 2016 adverteerde het ministerie voor bijna 350.000 euro op GeenStijl en video-spinoff Dumpert. Defensie sluit evengoed niet uit er in de toekomst wel weer te gaan adverteren.

Ondertussen is het overigens niet zo dat de site verlegen zit om adverteerders: die staat nog altijd vol banners van grote merken als Dirk, Transavia en Coolblue. En hoewel Gert Ysebaert, topman van het Vlaamse Mediahuis waaronder ook GeenStijl - en NRC - valt, als reactie op de boycot-oproep zei de site het liefst te willen verkopen, is dat tot op heden niet gebeurt.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Kech-ophef

Hoewel sommige adverteerders zich dus wel iets aantrekken van oproepen tot boycot, lijkt het voor de recente gevallen inhoudelijk maar weinig effect te hebben. Het is nog te vroeg om te zeggen of de kech-ophef iets zal doen aan de vrouwonvriendelijke uitlatingen van Boef of andere rappers, maar GeenStijl is in elk geval niet minder seksistisch geworden. Internetfilmpjes worden op video-spinoff Dumpert bijvoorbeeld nog altijd beoordeeld met ‘Dumpertreeten’; de naakte vrouwenbillen die de eerste aanleiding vormden voor de boycot. En het is ook maar de vraag of Van der Gijp – gezien het feit dat RTL het niet nodig vond de heren van Voetbal Inside terug te roepen – zich de volgende keer dat een homograp bij hem opkomt zal inhouden.

Sterker nog, denkt Paul Stamsnijder, het werkt voor een site als GeenStijl en een programma als Voetbal Inside op lange termijn juist bevorderlijk als mensen er veel over klagen. Stamsnijder is oprichter van De Reputatiegroep, een bureau dat bedrijven en organisaties adviseert over beeldvorming. „Het imago van GeenStijl is dat van het stoutste jongetje van de klas”, zegt Stamsnijder. „Zo’n merk is er juist bij gebaat als mensen zich erover opwinden. De aandacht wordt dan alleen maar groter.” Hetzelfde geldt voor Voetbal Inside. „Iedereen weet dat daar dingen verkondigd worden die niet smaakvol zijn. En daarom kijken mensen juist.” In zekere zin gaat dat ook op voor rapper Boef: naast een carrière als rapper heeft hij een imago als ‘fout persoon’ hoog te houden - hij noemt zichzelf niet voor niets ‘boef’.

Toch lijkt Boussaadia directe, financiële consequenties van de boycot te ondervinden. Reisorganisatie Corendon stopte een paar dagen na de kech-uitspraak de samenwerking met de rapper: Boef zou deze zomer op een aantal vakantiebestemmingen van de reisorganisatie optreden, maar dat gaat niet meer door. Ook Paaspop annuleerde het concert van de rapper dat voor 1 april gepland stond, net als festivals Muze Misse in Oss en Dauwpop in Hellendoorn.

De reden dat deze partijen zo snel bij Boef weglopen, zegt De Langen, is dat Boef een persoon is, en geen programma of medium. „Er is geen adverteerder die zich specifiek aan de seksistische uitingen op GeenStijl wil verbinden”, legt hij uit. „Merken verbinden zich in dat geval aan een medium, en bemoeien zich verder niet met de inhoud.” Ook bij Voetbal Inside kunnen adverteerders nog verklaren dat ze het programma als geheel sponsoren, maar daarmee niet per se achter een specifieke uitspraak of uiting staan. Wie daarentegen rapper Boef sponsort, sponsort in zekere zin ook zijn ‘kech’-uitspraak. De Langen werkt zelf niet met de rapper, „maar ik zou mijn klanten na zo’n uitspraak ook adviseren de samenwerking onmiddellijk te stoppen”.

Oliedom

Ook Stamsnijder denkt dat het idee dat merken baat kunnen hebben bij commotie minder opgaat voor Boef. „Dit is gewoon een oliedomme uitspraak.” Het verschil met iemand als René van der Gijp, legt Stamsnijder uit, is dat die betaald krijgt om grappen te maken die net over het randje gaan. „Dat is iemand van wie we blijkbaar willen dat hij de grens opzoekt, en van wie we dat accepteren.” Boef daarentegen, heeft dat krediet nog niet opgebouwd, en wordt daarom harder aangepakt. Stamsnijder: „Hij heeft misschien wel veel volgers op Snapchat, maar geen buffer van trouwe kijkers die kunnen lachen om zijn foute opmerkingen.”

De toch al vrij problematische reputatie van Boef – hij kreeg een jaar geleden nog een taakstraf van tachtig uur wegens het beledigen van twee agenten – werkt ook niet mee voor de rapper, denkt Stamsnijder. En inderdaad lijkt Boef naast zijn contract met Corendon en die twee concerten ook aan imago te moeten inleveren: een paar dagen na de kech-uitspraak raakte hij zijn achtste plaats in de Kleurrijke Top 100 kwijt.

De rapper zelf lijkt sinds de ophef – tenminste voorlopig – een wat tammere toon aan te slaan. Dit weekend was hij met een paar vrienden op vakantie in België, waarvan een uitgebreid verslag verscheen op Snapchat. Hoogtepunt was een onschuldig potje ganzenbord. „Kan iemand mij vertellen wat het betekent als je op die gans terecht komt?”, zegt Boef, terwijl hij het bord filmt. „Wij weten het niet. Maar we willen graag ganzenbord spelen.”

    • Doortje Smithuijsen