Aandeelhouders Apple bezorgd over smartphoneverslaving

Apple ligt onder vuur om de negatieve effecten van smartphones op jongeren. Ook andere techbedrijven krijgen veel kritiek.

Istock

Apple moet meer doen om smartphoneverslaving te voorkomen. Dat schrijven twee aandeelhouders van Apple, die het bedrijf in een open brief oproepen om maatregelen te nemen tegen de negatieve gevolgen van smartphonegebruik, vooral onder kinderen. De aandeelhouders Jana Partners en California State Teachers’ Retirement System (CSTRS) luiden de noodklok over de negatieve bij-effecten van smartphones en sociale media en roepen Apple op om ouders meer keuzes te geven om beperkingen in te stellen op iPhones en iPads.

Volgens de twee investeerders stapelen bewijzen zich op dat smartphones verslavend zijn, en dat overmatig gebruik negatieve effecten kan hebben op de psyche en de ontwikkeling van kinderen. Ze halen cijfers aan die aantonen dat de gemiddelde Amerikaanse tiener op zijn tiende een smartphone krijgt, en er gemiddeld 4,5 uur per dag op doorbrengt. „78 procent van de tieners checkt elk uur zijn smartphone en 50 procent geeft aan zich verslaafd te voelen”, schrijven ze, met verwijzingen naar academische onderzoeken.

Menselijke zwakte

Jana en CSTRS bezitten samen zo’n 1,7 miljard euro aan Apple-aandelen. Dat is een groot bedrag maar nog geen procent van alle aandelen van Apple, en het is dus maar de vraag hoeveel invloed zij hebben. Apple had maandag nog niet gereageerd. Maar hun kritiek past in een bredere trend: ze zijn lang niet de enigen die zware kritiek leveren op de negatieve effecten van apps en sociale media.

Lees ook: Hoe de smartphone ons verslaafd maakt

De Amerikaanse tech-ondernemer Sean Parker, die nauw betrokken was bij de oprichting van Facebook, waarschuwde op een conferentie in november dat „Facebook is ontworpen om menselijke zwakte uit te buiten.” Een andere ex-manager van Facebook, Chamath Palihapitiya, vertelde in december in een interview dat hij „een vreselijk schuldgevoel” had over zijn bijdrage aan het ontwikkelen van een site die „de samenleving verscheurt door zich te richten op door dopamine gedreven korte-termijn-gedrag.” Dopamine is een gelukshormoon dat mensen soms ook aanmaken door bijvoorbeeld sociale beloningen via apps. Dopamine kan een rol spelen bij het ontwikkelen van verslavingen.

Vergelijking met gokkasten

Ook een voormalig medewerker van Google, Tristan Harris, ontwikkelt zich de laatste tijd tot een prominent criticus van de bij-effecten van de producten van zijn oude werkgever. Hij waarschuwt dat techbedrijven allerlei trucs gebruiken uit de hersenwetenschap om mensen onbewust verslaafd te maken, zodat ze nog meer tijd gaan doorbrengen in apps. Hij vergelijkt sommige apps met gokkasten en is een tegenbeweging gestart om minder tijd in nutteloze apps door te brengen, Time Well Spent.

De kritiek lijkt ook steeds meer door te dringen bij de bedrijven zelf. Ook bij Facebook-oprichter Mark Zuckerberg, blijkt uit zijn goede voornemen voor 2018 dat hij vorige week op Facebook zette. Daarin schreef hij onder meer dat hij meer moet doen om „te zorgen dat tijd die mensen op Facebook doorbrengen, ook echt goed bestede tijd is.” Daarmee refereerde hij waarschijnlijk aan de Time Well Spent-beweging van Harris.

De Apple-aandeelhouders schreven hun brief naar eigen zeggen na uitgebreid overleg met diverse hoogleraren in de psychologie en geneeskunde. Ze citeren diverse wetenschappelijke studies waaruit blijkt dat kinderen zich in klassen meetbaar minder goed concentreren door schermpjes, en dat ze daardoor slechtere schoolresultaten halen.

Lees ook: Smartphones in de klas: streng verboden

Ook verwijzen ze naar onderzoeken waaruit blijkt dat overmatig schermgedrag bij kinderen een grotere kans oplevert op zaken als depressie en slaaptekort. Uit diverse eerdere onderzoeken bleek daarnaast onder meer dat kinderen last kunnen hebben van verminderde empathie voor elkaar als ze veel op schermpjes zitten, en dat constante aanwezigheid van schermen zorgt voor meer stress.

De twee partijen roepen Apple op om ouders meer mogelijkheden te geven om appgedrag van kinderen te controleren, bijvoorbeeld door opties te geven om toegang tot bepaalde apps te beperken. Ze denken dat dat uiteindelijk ook in het belang is van Apple. Als de negatieve effecten en de verslaving uit de hand blijven lopen, zullen overheden ingrijpen, waarschuwen ze. Net zoals overheden dat ook bij veel andere ongezonde verslavende producten doen.

    • Wouter van Noort