opinie

De monocultuur van Silicon Valley wordt nu wel erg riskant

Elke landbouwer weet het: een monocultuur maakt kwetsbaar. Diversiteit is daarentegen juist de beste remedie tegen ziektes en misoogsten. Dat geldt niet alleen voor de biologische omgeving, het gaat ook op voor ons technologische milieu.

Vorige week werd bekend dat onderzoekers vorig jaar een fundamentele kwetsbaarheid hebben ontdekt in het ontwerp van de chips die het hart vormen van onder meer computers en mobiele telefoons. ‘Meltdown’ en ‘Spectre’, de twee euvels in kwestie, maken het mogelijk om in te breken en gevoelige gegevens buit te maken. Dat gaat van versleutelcodes tot wachtwoorden.

De meeste problemen met Meltdown lijken te verhelpen te zijn met software-matige reparaties van besturingssystemen, maar of dat alle gevaren wegneemt is nog de vraag. Spectre daarentegen is direct gerelateerd aan de chips zelf. Het kan jaren duren voordat deze kwetsbaarheid verdwenen is: namelijk totdat alle apparaten waarmee ze zijn uitgerust, vanwege ouderdom zijn vervangen door nieuwe versies waarvan de microprocessoren deze zwakte niet meer hebben.

De kwestie roept veel vragen op. Twee van de belangrijkste: hoe lang is deze kwetsbaarheid al in kleinere kring bekend, en wordt deze dus al uitgebuit? En: is onze technologische omgeving te eenvormig?

Lees ook Het is wachten op nieuwe cyberaanvallen na chip-lek

Wat de eerste vraag betreft: het antwoord laat op zich wachten. Maar gezien de geschiedenis van eerder blootgelegde en geopenbaarde ontdekkingen mag worden verondersteld dat kwaadwillenden hem zullen willen uitbuiten. Voor burgers, bedrijven en overheden is het zaak zo snel en compleet als mogelijk hun systemen te beschermen.

Het antwoord op de tweede vraag is fundamenteler. In veel opzichten leven we in een technologische omgeving die trekken vertoont van een monocultuur. De processoren, het hart van onze pc’s, laptops en telefoons worden geleverd door slechts een handvol producenten waarvan Intel de grootste is. Vandaar dat het nu bekend geworden euvel zo ingrijpend is. Los daarvan zijn ook de besturingssystemen afkomstig van een klein aantal aanbieders: Microsoft en Apple voor pc’s, en Apple en Google (Android) voor telefoons. De grootste spelers op het gebied van toepassingen zijn eveneens klein in aantal: Facebook, bijvoorbeeld, Google, Amazon, Microsoft of wederom Apple. Het streven naar een ‘natuurlijk monopolie’ in de eigen sector is een fundamenteel onderdeel van hun zakelijk model.

Veel bedrijven, en consumenten, zullen zich dagelijks verwonderen over alle nieuwe mogelijkheden die deze combinatie van hardware, besturing en toepassing biedt. Maar er valt inmiddels ook veel voor te zeggen dat al die oogverblindende innovatie nog veel sneller en beter had kunnen gaan als de diversiteit bij het handvol aanbieders groter was geweest. Monopolies hebben van oudsher de neiging lui te maken.

De eenvormigheid heeft zijn voordelen: alles praat met alles, compatibiliteit is, anders dan bijvoorbeeld in de jaren negentig, steeds minder een probleem. Gemak dient de mens, en de onderneming. Maar het wordt hoog tijd om ons druk te gaan maken over de diversiteit van ons technologische ecosysteem.

Onze samenleving is, zie het massale gebruik van computers, telefoons en ook het ‘internet der dingen’, griezelig afhankelijk aan het worden van informatietechnologie. Dat heeft immense voordelen, mits het systeem robuust blijft. Een actief streven naar grotere diversiteit is het antwoord.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.