Commentaar

VN-Veiligheidsraad Nederland jaar lang aan tafel met de grote jongens

Sinds maandag bekleedt Nederland een vooraanstaande positie in de internationale politiek. In 2018 is Nederland lid van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties; in maart hanteert het zelfs de voorzittershamer aan de hoefijzervormige vergadertafel in New York.

Het Nederlandse lidmaatschap van de V-raad was al uniek voordat het begon. Normaal worden de tien tijdelijke leden voor een periode van twee jaar gekozen. Maar toen de Algemene Vergadering in 2016 moest stemmen over de kandidatuur, kreeg Nederland evenveel steun als concurrent Italië. De twee landen besloten daarop de buit te delen: Italië in 2017 op de blauwe zetel, Nederland in 2018. De duobaan was een novum voor de VN en zuur voor kandidaat Nederland. Aan de verkiezing was een jarenlange campagne voorafgegaan die bijna 5 miljoen euro kostte.

Maar de komende maanden is Nederland dus veel zichtbaarder in de VN dan normaal. En dat is om meerdere redenen belangrijk. De V-raad is het hoogste orgaan van de VN. De raad beslist over de inzet van militairen en over het opleggen van sancties. Vrijwel alle grote conflicten passeren de raad. Daarnaast behandelt de raad een brede waaier aan onderwerpen, variërend van humanitaire nood tot internationale rechtsnormen.

Nederland bekleedt de zetel bovendien in een periode waarin opnieuw wordt geprobeerd van de VN een slagvaardigere organisatie te maken. Dat geldt voor de verkokerde bureaucratie in New York. Dat geldt voor de aanpak van VN-vredesmissies. De vorig jaar aangetreden secretaris-generaal, António Guterres, heeft van de reorganisatie een prioriteit gemaakt en Nederland steunt zijn aanpak.

Nederland heeft alle belang bij een efficiënte VN. Het wil dat financiële bijdragen zinvol worden besteed. Maar, belangrijker, Nederland is gebaat bij een goed functionerende multilaterale orde, waarvan de VN een spil vormt. Nederland is nu eenmaal in hoge mate afhankelijk van het buitenland en te klein om dat buitenland zijn wil op te leggen.

De speelruimte die Nederlandse diplomaten hebben moet niet worden overdreven. In de V-raad zijn tijdelijke leden passanten aan een tafel waar vijf permanente leden met een veto de dienst uitmaken. Als de vijf goed samenwerken, kan de V-raad iets. Als ze elkaar wederzijds blokkeren, gebeurt er niet veel.

Daar staat tegenover dat Nederland in New York te boek staat als een actief, creatief VN-lid, dat bereid is geld en menskracht in te brengen en dat bovendien beschikt over een uitgebreid diplomatiek netwerk. De permanente vijf hebben Nederland dan ook drie belangrijke klussen toeschoven: de sancties voor Noord-Korea, de nucleaire afspraken met Iran en het dossier-Afghanistan.

Daarnaast willen Nederlandse ministers veel doen aan de reorganisatie van de vredesmissies, aan internationale rechtsregels (denk aan het verzamelen van informatie over oorlogsmisdaden in Syrië die ooit tot berechting kan leiden) en aan de oorzaken van conflicten, met als speerpunt klimaatverandering. De ervaring leert evenwel dat een groot deel van energie op kan gaan aan onverwachts oplaaiende conflicten.

Een jaar is niet lang. Nederland zal zich extra moeten inspannen om een bijdrage te leveren aan een internationale organisatie die voor de wereld en voor Nederland van groot belang is. Het is ook een jaar om ervaring op te doen en op een zichtbare plek in de wereld te tonen wat je als land vermag. In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.