Hier heerst een Rotterdamse cultuur: Hard

Leiders Rotterdams studentencorps

Tijdens de ontgroening bij het Rotterdamse studentencorps zijn feuten vernederd en zou er geslagen zijn. De universiteit schort de band op. De vereniging wil meer ‘humor, minder machtsspel’.

Tobias de Lange en Nathalie Morales, president en vicepresident van studentenvereniging RSC/RVSV Foto Andreas Terlaak

‘We nemen onze verantwoordelijkheid”, had Tobias de Lange, president van het Rotterdams studentencorps, op camera gezegd. „En daarom zet ik in op een extreme cultuurverandering.”

Extreem! Dat woord, hij baalt ervan, achteraf. Dat had hij zo niet willen zeggen toen Rambam hem om weerwoord vroeg. Extreem klinkt wel héél extreem, alsof álles aan de verenigingscultuur anders moet – en dat ziet hij niet zo. Goed, er was wel wat uit te leggen. Het BNNVARA-programma had deze zomer studenten undercover naar ontgroeningen gestuurd. Die beelden en geluidsopnames worden donderdag uitgezonden en zijn voor de Erasmus Universiteit reden om de banden met Rotterdamse studentencorps te verbreken, in afwachting van nader onderzoek. De opnames, gemaakt tijdens „de buitenweek”, tonen aspirant-leden die „vuile kutfeuten” worden genoemd.

Een aspirant-lid zou volgens één getuige aan zijn kraag zijn meegesleurd en op de grond zijn gegooid, knie in de nek. Een jongen zou volgens dezelfde getuige na een klap op een paaltje zijn gevallen en met een hoofdwond zijn afgevoerd naar het ziekenhuis. En buiten in de rij voor de douches moesten feuten elkaar naakt controleren op teken in de anus.

Lees ook: Rotterdams corps krijgt straf van universiteit

Liever had Tobias de Lange het woord ‘ingrijpend’ gebruikt. De bevindingen nopen tot een ‘ingrijpende cultuurverandering’, had hij willen zeggen. „Tja, het was voor mij ook de eerste keer voor de camera. Vier man van zo’n programma die je boos aankijken terwijl je weet dat je het in één keer goed moet doen.”

Samen met Nathalie Morales zit hij in de bestuurskamer van RSC/RVSV, zoals het Rotterdamse studentencorps sinds de fusie van de mannen- en vrouwentak afgelopen augustus heet. Hij doet rechten, zij een master filosofie. Ze zijn allebei 23 jaar en vijfdejaars lid en werden deze zomer president en vicepresident van de vereniging met 1.500 leden. Hun motivatie: je leert ervan, zo’n jaar. „Nou, dat is nu al gebleken”, grijnst De Lange.

Gevoelig onderwerp

Van de undercoveroperatie hoorde het tweetal pas toen de programmamakers hen er onlangs mee confronteerden. De twee stuurden direct een e-mail aan alle eerstejaars. „Grensoverschrijdend gedrag wordt niet geaccepteerd”, schreven ze. Elk lid moet zich „veilig en prettig” kunnen voelen en ze zullen er „alles aan doen om zo’n cultuur te bevorderen”. Het onderwerp ontgroening ligt momenteel gevoelig, dus werd ook de Erasmus Universiteit ingelicht. En de Raad van Toezicht. En de reünisten. En een advocaat. En een media-adviseur.

Die laatste adviseerde een interview in een krant nog vóór de uitzending van Rambam. Om een toelichting te geven op de beelden. En op de ‘ingrijpende cultuurverandering’, ondersteund door een ‘professioneel bureau’.

En zo zit het tweetal op een doordeweekse middag aan het omgekeerde biljart in de bestuurskamer van de sociëteit, spa rood op tafel. De media-adviseur die hen flankeert, dubbel zo oud, laat zijn leesbril zo nu en dan rusten op een schriftje waarin hij aantekeningen maakt.

Wat gebeurt er op zo’n buitenweek?

De Lange: „De aspirant-leden slapen in een tent en er zijn activiteiten om de vereniging te leren kennen.” Morales: „Bij de vrouwen gaat het om spel, initiatief tonen. Bij de mannen is het fysiek intenser.” De Lange: „Opdrukken, rondjes rennen, indikken, je kent dat wel, van hockey en voetbal. Fysiek contact gaan we vanaf nu helemaal uitsluiten. Dat dient geen enkel doel.”

Die conclusie hadden ze ook al voorzichtig getrokken uit de eigen evaluatie van de introductietijd, afgelopen oktober. De bestuurders voerden toen met alle 350 eerstejaars één-op-één gesprekken. Negentig procent had geen klachten, tien procent wel. De Lange: „ Als je met een heel groepje moest rennen en eentje kon het niet bijhouden, dan kon-ie weleens een duw krijgen.”

Morales: „Duwen mocht nog het afgelopen jaar, net als iemand bij de kraag pakken, knijpen. Maar dat dient geen doel. We willen meer humor, minder machtsspel. Ouderejaars moeten geen misbruik van hun machtspositie meer maken.”

De Lange: „De introductietijd moet niet langer in het teken staan van het afbreken van mensen. Afzien is nodig, het is geen vakantieweekje. Maar het gáát om het leren van de mores en tradities, en nieuwe vrienden maken. Vernedering is niet meer van deze tijd.”

Dat gebeurde wel, vernederen?

De Lange: „In het verleden is daar misschien… Ik denk dat het nu sowieso al minder gebeurt dan tien jaar geleden. Maar het kan nóg beter. Er moet meer ruimte komen voor humor en creativiteit. In mijn introductietijd ging de muziek van Baywatch aan als het regende. Kreeg een eerstejaars een dienblad onder zijn arm en moest-ie iemand uit het water redden. Dat was humor.”

Waarom is afzien van belang?

Morales: „Mensen komen uit een vertrouwde omgeving. Ze beginnen opnieuw, in een nieuwe stad. Ze moeten voor zichzelf leren opkomen. Weerbaarheid tonen. Grenzen aangeven.”

Zijn er weleens aspirant-leden die zeggen: tot hier en niet verder?

Morales: „Ik kan ze me niet voor de geest halen.”

Neem die tekencontrole, zegt De Lange. Ja, er wordt bij de jongens naakt gedoucht. En omdat je in een bos zit, met „veel levensgevaarlijke teken” wordt daarop gecontroleerd. „Er is nooit beleid geweest dat ze bij elkaar van achteren moeten kijken.”

In de anus bedoel je?

De Lange: „Het kan zo zijn dat de kampleiding dat geroepen heeft: kijk ook even goed van achteren. Maar ook dat tolereren we niet meer.”

Dat hebben ze bij jou ook gedaan?

„Bij mij is het ook geroepen.”

Wordt dat dan bij iedereen uitgevoerd?

Grote ogen: „Nee, joh.”

Waarom roept zo’n kampleider dat dan?

„Ja, ik weet het niet.”

Het Rotterdamse studentencorps heeft een reputatie. De vereniging kreeg in 2000 een jaar geen subsidie meer van de universiteit nadat er klappen met hockeysticks en honkbalknuppels waren uitgedeeld tijdens de buitenweek. En toen de jaren erna bij de mannen het ledental bleef teruglopen, vonden leden en oud-leden in 2013 een cultuurverandering noodzakelijk.

Er kwamen meer gemengde avonden en een fusie moest de culturen „naar elkaar toe trekken”. Of het gelukt is? De Lange: „De mannen gedragen zich een stuk aangepaster. Minder hard schreeuwen, minder zooien en brassen (aan elkaars jasje trekken, red.)”

De grenzen van tolerantie zijn voor de vereniging dezelfde als die in de rest van de maatschappij, benadrukken ze. Knokken is niet toegestaan – al mocht de zaalcommissie leden tot een jaar geleden nog wel „met de vlakke hand corrigeren”. De vereniging schorst regelmatig leden voor vier tot zestien weken en kan ze in het zwaarste geval royeren. Dat laatste gebeurde dit jaar al tweemaal. Aanleiding was „fysiek geweld”.

Is fysiek geweld geen reden om ook aangifte te doen?

De Lange: „Het slachtoffer zit lang niet altijd te wachten op een politieonderzoek. Maar we zullen nooit iemand afraden om aangifte te doen.”

En die hoofdwond die in de uitzending van Rambam genoemd wordt, schijnbaar veroorzaakt door een klap? Dat is volgens beide bestuurders een misverstand.

De Lange: „ Er is geen klap uitgedeeld. Wel liep er iemand rond met een verband om het hoofd, vanwege hechtingen opgelopen voordat hij bij ons kwam. En ja, er is een ambulance op het kamp geweest, maar dat was voor een jongen met fysieke en mentale uitputting. Die is op dag twee bewusteloos geraakt. Een neuroloog heeft ernaar gekeken en de volgende dag was hij gewoon weer terug.”

Vrezen jullie de uitzending van Rambam?

De Lange: „Ik ben bang voor een verkeerd beeld. We hebben zoveel mooie dingen. Vriendschappen, goede doelen waarvoor we ons inzetten. En ja, we moeten optreden tegen incidenten.”

Niet alle leden zullen even blij zijn met jullie ‘cultuurverandering’.

De Lange: „Tuurlijk zijn er maten van me die zeggen: ‘we zijn toch een studentenclub, man. Dit is onze uitlaatklep. Wat maakt het allemaal uit.’ Maar de grotemensenwereld is er ook. De kritiek van de maatschappij op corpora, daar kunnen we niet omheen. Er moet wat veranderen. En ik zal echt niet iedereen die een duw uitdeelt onmiddellijk schorsen. We zijn Rotterdammers joh. Het is hier een Rotterdamse cultuur.”

Wat is dat?

Morales: „Rotterdamse directheid, nuchterheid, handen uit de mouwen. Hard. Een harde cultuur.”

    • Freek Schravesande
    • Wubby Luyendijk