Eenzaamheid, opwinding, stof en ijle lucht

Zaterdag begint de Dakar-rally, een beproeving door de woeste rivieren, woestijnen en bergpassen van Zuid-Amerika.

De Braziliaanse Mitsubishi-coureurs Guilherme Spinelli en Youssef Haddad tijdens de Dakar-rally in 2011. Foto Natacha Pisarenko/AP

Winnen zullen ze niet. Is ook niet belangrijk. Voor Tim en Tom Coronel gaat het in de Dakar-rally vooral om hun „unieke verhaal”. Met z’n tweeën overleven in de ruige natuur. In een „brute machine”, een kruising van een Hummer en een buggy. ‘The Beast’ heet het ding. Veel te zwaar voor de ruigte van Zuid-Amerika met zijn zandduinen, woeste rivieren, woestijnen en bergpassen. Maar de supporters van de tweeling zullen smullen van de plaatjes. „Klifjes door duingebied, dat zijn foto’s en films die je alleen bij National Geographic ziet. Die zien wij in het echt. Dat is zó gaaf.”

Jarenlang zwoegden hij en broer Tim alleen met de buggy in de ‘zwaarste rally ter wereld’. Overbelast lijf, de weg kwijt, geen notie meer van route of finish. Het verhaal was op met de solo-buggy. Dit jaar dus samen. Tom: „Van de fabrieksteams kunnen we niet winnen, daar is het winnen of crashen. Maar we kunnen af en toe wel verrassen, dat is ook ons doel.”

Dag voor dag bekijken de broers wie achter het stuur zit, de ander navigeert. „Uniek toch?” En zo doen de goedlachse broers vanaf zaterdag mee aan de Dakar-rally.

De veertigste editie van het evenement gaat van Peru via Bolivia naar Argentinië. De honderden deelnemers – met auto’s, trucks, quads en motoren – zullen negenduizend kilometer afleggen. De karavaan bereikt op 20 januari de finish in Córdoba.

Start in Lima, finish in Córdoba

Dakar is een overlevingstocht, zegt motorcoureur Jurgen van den Goorbergh (48), ooit TT-coureur en nu voor de tiende keer deelnemer. „Het is de Mount Everest beklimmen in je onderbroek, zonder zuurstoffles.”

Van den Goorbergh is een ‘kistrijder’. Hij crosst zonder monteurs, zonder hulp van buitenaf, met alleen maar een kist met matje, tentje en schroevendraaiers. Die categorie is een subcultuur van eenlingen en puristen. Vorig jaar ging het fout. In Argentinië sloeg Van den Goorbergh over de kop. „Ik werd door een steen geraakt, had een zware hersenschudding. Ik bleek vier gebroken ribben te hebben.”

Hallucinant avontuur

Zaterdag begint hij aan zijn laatste ‘Dakar’ op de motor. Nog één keer een hallucinant avontuur van eenzaamheid, opwinding, stof en de ijle lucht. „Op vijf kilometer hoogte krijg je maar 70 procent van de zuurstof binnen. Alles reageert trager, ook de motor. Je krijgt koppijn, door de vermoeidheid verlies je je focus.”

Zeventig mensen zijn omgekomen bij het evenement: deelnemers, toeschouwers, journalisten en passanten. De vele beproevingen zijn bepalend voor de status van de rally. Niets is te gek, als er maar gereden kan worden.

Dat uitgangspunt staat de afgelopen jaren behoorlijk onder druk. Door natuurgeweld moesten vorig jaar etappes worden geschrapt, ‘specials’ worden ingekort. De Brabantse truckchauffeur Gerard de Rooy (37) had het helemaal gehad. „Gewoon klote”, klaagt de Dakar-winnaar van 2012 en 2016. Hij laat de wedstrijd dit jaar aan zich voorbijgaan en kiest voor een minder prestigieuze rally: de Africa Eco Race, 6.500 kilometer door de woestijn van Marokko, Mauritanië en Senegal. De woestijnrally wordt voor de tiende keer verreden en is grotendeels een replica van Le Dakar zoals het was tot 2007, waarna de rally uitweek naar Zuid-Amerika vanwege terreurdreiging van Al-Qaeda.

De absentie van De Rooy is een aderlating voor Dakar, want alleen Nederlandse truckers zorgden de afgelopen jaren voor spanning in een discipline die gedomineerd wordt door de Russen met hun Kamaz.

Voor de Franse Dakar-leiding van organisator ASO (ook de partij achter de Tour de France) is hun afwezigheid een domper. De leegloop onder de Nederlanders is groot: van in totaal 66 teams in 2009 tot 26 dit jaar. De Rooy, die dertien keer aan de start van Dakar verscheen, heeft ook voor elkaar dat RTL 7 samenvattingen van de Afrikaanse concurrent uitzendt. „Als nuchtere Brabander word ik niet geïmponeerd door die Fransen.”

Met stenen bekogeld

Ook truckrijder Adwin Hoondert uit Hoedekenskerke hield het voor gezien en is deze week begonnen aan de rally in Afrika. De Zeeuw begon in 2013 met Dakar, er deden toen in totaal 75 trucks mee, nu het zijn dat er veertig. Toen reden 24 Nederlandse equipes mee, nu negen.

Hoondert: „Monteurs hebben ook geen zin meer om dagen achter elkaar in bivak in dertig centimeter blubber te sleutelen. Het is in januari regentijd in de Amazone, dat geeft veel ellende. Ook dat gekloot op 4.000 meter hoogte hoeft voor mij niet.”

Na alle kritiek van de deelnemers heeft de organisatie van Dakar de start geprogrammeerd in Peru. Na de start in Lima komen snel veel zandduinen. Truckers genieten ervan. Soms slaan ze om en moeten ze hun auto overeind trekken.

„Bergen zand, heerlijk”, kraait Hoondert, die zich deze week in Marokko uitleeft. Veel uitdagender dan Dakar, zegt hij. „In Argentinië rijd je vijf, zes dagen lang via gravelroutes achter je voorganger aan. Inhalen doe je nauwelijks, om geen ongelukken te krijgen. Noem dat maar uitdagend.”

Toch was voor Hoondert ook in Marokko deze week de lol er even vanaf. Bandendruk in de war, vast in de duinen, met stenen bekogeld door de lokale bevolking. Lekke banden, ster in de ruit, finish in het donker.

De truckers sluiten een terugkeer in de Dakar-rally niet uit. Maar als het dit jaar weer niets is, heeft de organisatie een probleem, waarschuwt Hoondert. De grote fabrieksteams als Petronas-Iveco van De Rooy zijn nog steeds met andere trucks in Dakar aanwezig.

Volgens de kenners komt de kritiek op Dakar vooral uit de truckerwereld; in deze categorie is de logistiek complex, zijn de kosten hoog. „Dakar draait vooral om auto’s en motoren, vrachtauto’s zijn niet het belangrijkste”, relativeert motorcoureur Van den Goorbergh. „Misschien wel het belangrijkste in Nederland, maar niet internationaal. Alle trucks hebben het lastig in Dakar.”

Geen betere biotoop dan Zuid-Amerika, bezweert Tom Coronel. De toekomst van de rally daar is volgens hem absoluut niet in het geding. Het parcours is gevarieerd en opwindend. In Afrika is altijd dreiging van terreur rondom grote evenementen, zijn er slechte ervaringen met de lokale bevolking. Zijn broer Tim heeft er al eens gereden. „Ik vind het helemaal geen leuke mensen in Afrika. Zuid-Amerika is helemaal autosportgek. Het is daar tien keer moeilijker, tien keer wijzer, tien keer gaver dan in Afrika.”

    • Harry Meijer