NRC checkt:‘Vrijwel geen ziekenhuis heeft nog rookstoppoli’

Dat schreef huisarts/columnist Joost Zaat in de Volkskrant.

Foto Getty Images

De aanleiding

Het is merkwaardig, schreef huisarts en Volkskrant-columnist Joost Zaat op 2 januari: roken is een hardnekkige verslaving, maar zorgverzekeraars vergoeden de inspanningen van zorgverleners om patiënten te laten stoppen met roken „nauwelijks” – „niet bij huisartsen en niet in ziekenhuizen”. Zo is er „in vrijwel geen enkel ziekenhuis nog een rookstoppoli” – oftewel een polikliniek waar patiënten terechtkunnen om van hun verslaving af te komen – „omdat verzekeraars ze niet meer financieren”.

En, klopt het?

Navraag leert dat er rookstoppoli’s zijn in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk, het Medisch Centrum Slotervaart en het BovenIJ-ziekenhuis in Amsterdam, Gelre Ziekenhuizen locatie Zutphen, het IJssellandziekenhuis in Capelle aan den IJssel, het Franciscus Gasthuis in Rotterdam en het Universitair Medisch Centrum Groningen en het Martini Ziekenhuis in diezelfde stad. De teller staat op acht na een middag rondbellen, dus vermoedelijk is de lijst niet uitputtend.

Bij „vrijwel geen enkel ziekenhuis” denk je aan één, twee of – doe eens gul – vier ziekenhuizen. Niet aan minstens acht. Anderzijds: er zijn in Nederland 79 ziekenhuisorganisaties. Bedoelde huisarts Zaat wellicht dat er ooit tientallen rookstoppoli’s waren en dat vele daarvan zijn opgehouden te bestaan? Desgevraagd zegt Zaat niet te weten hoeveel er zijn gestopt. Hij kent één ziekenhuis dat is gestopt met zijn poli: het Waterlandziekenhuis in Purmerend, tevens de woonplaats van Zaat. Navraag bij een handvol andere ziekenhuizen leidt evenmin tot namenlijsten van gestopte poli’s.

Is het dan onzin wat Zaat beweert? Dat niet. Zorgverzekeraars willen liever dat de stoppen-met-rokenzorg door de huisarts wordt verleend, zeggen medewerkers van meerdere ziekenhuizen. Pauline Dekker, longarts in het Rode Kruis Ziekenhuis: „Wij hebben echt moeten inpraten op de zorgverzekeraars om de zorg van onze poli vergoed te krijgen.” Dat is gelukt, zij het „met moeite”. Het Martini Ziekenhuis krijgt de zorg van zijn rookstoppoli niet vergoed, zegt longverpleegkundige Titia Klemmeier. Het Martini biedt de zorg „als service” aan de patiënt – uit eigen zak dus. Het door Zaat genoemde Waterlandziekenhuis bevestigt de sluiting, in 2013, van de rookstoppoli die in 2006 was opgericht. De reden was inderdaad het gebrek aan vergoeding door de zorgverzekeraar. Andere ziekenhuizen laten weten de zorg van de rookstoppoli’s juist wél vergoed te krijgen, zoals het MC Slotervaart en het BovenIJ.

Dat het antwoord per poli verschilt is niet vreemd, want het inkoopbeleid per zorgverzekeraar verschilt ook, laat brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland weten. Die organisatie verwerpt de stelling dat de vergoeding in alle rookstoppoli’s zou zijn gestopt. „Er bestaat vergoeding”, zegt woordvoerder Koen Venekamp. Hij bevestigt wel dat zorgverzekeraars graag zien dat rokers worden geholpen door huisartsen, die „bereikbaarder” zijn dan ziekenhuispoli’s. Bovendien betreft stoppen met roken „een eenvoudige behandeling”.

Dat betwisten longarts Dekker en longverpleegkundige Klemmeier ten zeerste. Roken is veelal een ernstige verslaving, zeggen zij. Die doorbreken vergt tijd en aandacht, meer dan menig huisarts kan bieden. En specialistische hulp is vaak geboden: zo werken op de poli van het Rode Kruis Ziekenhuis cognitief gedragstherapeuten gespecialiseerd in rookverslaving. Dat is wat Zaat bedoelde, zegt hij: zorgverzekeraars moedigen de goede zorg van poli’s allerminst aan.

Conclusie

Het klopt dat zorgverzekeraars niet happig zijn op de rookstoppoli, al vergoeden ze de zorg in meerdere ziekenhuizen nog steeds. De stelling echter dat er in vrijwel geen enkel ziekenhuis nog een rookstoppoli is, beoordelen wij als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt