‘Tegen’-kamp vraagt meer subsidie aan dan ‘voor’-kamp

Voor de campagnes rond het referendum over de inlichtingenwet is 5,6 miljoen euro subsidie aangevraagd. Er is 2 miljoen beschikbaar.

Archiefbeeld van een protest tegen het associatieverdrag van de EU met Oekraïne, tijdens de campagne voor het Oekraïne-referendum in het voorjaar van 2016.

Tegenstanders van de nieuwe inlichtingenwet lopen meer warm voor de campagne voor het referendum dan de voorstanders. Dat blijkt uit een eerste overzicht van de subsidieverstrekking die de referendumcommissie donderdag heeft gepubliceerd.

Ruim 200 organisaties en personen hebben bij de referendumcommissie voor 5,6 miljoen euro subsidie aangevraagd voor de campagne rond het referendum over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten op 21 maart. Dat kan lang niet allemaal worden toegewezen, want net als bij het referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne in 2016 is in totaal een bedrag van 2 miljoen euro beschikbaar.

Dat geld is verdeeld in drieën: er is een pot voor voorcampagnes, een bedrag voor tegencampages en een neutrale pot.

Lees ook: Subsidie voor debat? Hollands misverstand, de column van Thijs Niemantsverdriet.

Neutrale pot populairst

Organisaties en personen die een tegencampagne willen, hebben voor 1,3 miljoen euro aan subsidies aangevraagd, terwijl er slechts 600.000 euro beschikbaar is. Het beschikbare budget voor de voorstanders (ook 600.000 euro) is juist niet volledig aangevraagd. Voor dit potje kwamen slechts 23 aanvragen binnen voor in totaal 445.000 euro.

Vooral voor de neutrale pot is het dringen geblazen, want daar is voor 3,8 miljoen euro aangevraagd door 137 organisaties en personen, terwijl slechts 800.000 euro beschikbaar is.

Van de 2 miljoen euro gaat 80 procent naar organisaties en 20 procent naar particulieren. Een organisatie kan maximaal 50.000 euro subsidie krijgen, een particulier 5.000 euro. De referendumcommissie heeft de eerste toekenningen inmiddels gedaan. Zo krijgen de Jonge Socialisten voor hun tegencampagne de maximale 50.000 euro voor het verspreiden van posters in horecagelegenheden. Ook zijn al tienduizenden euro’s toegekend aan de Stichting Meer Democratie (neutraal), de Piratenpartij (tegen) en de Stichting Follow Focus (voor). De komende weken wordt van meer organisaties en personen bekend of zij subsidie voor de campagne rond het referendum krijgen.

Besteding subsidies achteraf getoetst

De referendumcommissie heeft bij het beoordelen van de aanvragen bekeken of de te verwachten kosten „redelijk” en „direct verbonden” zijn met de uitvoering van de activiteiten waarvoor de subsidie is aangevraagd, zo staat in de subsidieregeling. De commissie bekijkt vervolgens achteraf of de toegekende subsidies op de juiste manier zijn besteed.

Dat laatste ging bij het vorige referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne mis. Aanvragers declareerden ten onrechte zwembroeken of maatpakken, hadden zichzelf ingehuurd, bleken de beloften uit de aanvraag niet te zijn nagekomen of verdwenen van de radar nadat ze het geld hadden gekregen. De referendumcommissie vorderde zo’n 300.000 euro van de bijna 2 miljoen euro aan verstrekte subsidies terug.

Lees ook: Even een zwembroekje declareren, een achtergrondstuk over het terugvorderen van de subsidies.

Bij het vorige referendum klonk ook kritiek op subsidies die wel door de commissie werden goedgekeurd. Zo kreeg het bedrijf Raspoetin BV uit Elst bijna 50.000 euro voor het laten bedrukken van wc-rollen met argumenten tegen het associatieverdrag. „Wc-rollen zijn ook informatiedragers”, zei een woordvoerder van de commissie destijds tegen NRC.