Opinie

Excuus Eurlings mist zelfreflectie

Mediation was voor Camiel Eurlings een betere route geweest voor gedragsverandering, schrijft .

Dierx: „Zelfs het persoonlijke letsel erkent Eurlings niet.” Chris Keulen

Een goed excuus kan wonderen doen. Dat van Camiel Eurlings in NRC van afgelopen zaterdag is ontoereikend, instrumenteel, klinisch en gejuridiseerd. Als mediator in strafzaken kom ik het regelmatig tegen: zo’n ingefluisterd en ‘juridisch waterdicht’ excuus. Het komt niet over.

Een goed excuus is een ruiterlijke erkenning van wat er is misdaan. Het wordt duidelijk waar iemand precies spijt van heeft en waarvoor hij excuus aanbiedt aan wie. Een excuus zegt iets over het aangerichte leed en de schade bij een slachtoffer. En als het een publiek excuus is, zoals dat van Eurlings, dan gaat de verklaring van de dader in op de schade die is aangericht in de publieke sfeer en op de voorbeeldfunctie van de publieke figuur zelf. Een goed excuus getuigt van zelfinzicht. De dader zegt ook iets zinnigs over de manier waarop hij denkt te voorkomen dat zoiets nog een keer gaat gebeuren en over wat hij heeft geleerd. Een onmisbaar onderdeel van een goed excuus is tenslotte het aanbod om iets goed te maken of te herstellen, concreet of symbolisch.

Lees ook het interview met Eurlings: ‘Ik moet va-banque in de spiegel kijken’.

Aan dit alles ontbreekt het bij Eurlings’ excuus. Zelfs het persoonlijke letsel dat hij toebracht erkent hij niet. Hij beroept zich op de privacy van zijn slachtoffer en bagatelliseert wat hij aanrichtte door te zeggen dat „de beelden” daarover „in de media” niet kloppen. Geen woord over de ernst van het letsel, de gevolgen of over berichten dat hij in eerste instantie publiekelijk ontkende en een tegenaangifte deed.

Erger is dat Eurlings aan victim blaming doet. Hij ziet zijn ex-vriendin als medeschuldig aan het letsel dat hij veroorzaakte. Dit blijkt uit de rectificatie die hij eiste van de krant dat de mishandeling een „wederzijds handgemeen” was. In de gedrukte versie en de eerste onlineversie van NRC stond alleen het – ook al eufemistische – „handgemeen”. Veel huiselijk geweldplegers rechtvaardigen hun geweldpleging inderdaad zo. Dan hoor je de dader die zelf meestal geen letsel heeft zeggen „zij maakte het ernaar”, „zij begon” of iets soortgelijks. Bij de rechter hoeft de verdachte met zo’n verweer niet aan te komen, maar een bezoek aan de rechter heeft Eurlings nu juist weten te voorkomen. Van het Openbaar Ministerie heeft hij op dit punt mogelijk te weinig weerwerk gekregen. Dit illustreert dat eenzijdige schikkingen in dit soort strafzaken kwetsbaar kunnen zijn.

Juist door het eigen tekortschieten onder ogen te zien, is de geweldpleger beter tegen zichzelf beschermd

Het is jammer voor Eurlings dat zijn ex-vriendin niet inging op het aanbod voor mediation. Een slachtoffer is onder begeleiding van de mediators die in strafzaken in tweetallen bemiddelen vaak wel in staat om een verdachte te confronteren met de effecten van zijn onsympathieke argumentaties. Ook al kost het moeite om hierover met een verdachte op een zinvolle manier in gesprek te komen, het is niet onmogelijk.

In een mediation wordt de verdachte, voorafgaand aan een gezamenlijk gesprek, door de mediator uitgevraagd over de manier waarop het slachtoffer hem precies ‘uitlokte’. Vervolgens kan die informatie worden omgebogen naar: dit zijn dus zaken die jou triggeren. Dan kom je ook toe aan de vraag: hoe ga jij in de toekomst voorkomen dat zo’n trigger je weer tot het plegen van geweld brengt? Soms is de trigger alcohol- of drugsgebruik. Soms ligt de bron van een trigger elders. Vaak kan de pleger leren om triggers tijdig aan te voelen en omkeerbaar te maken. Als dat lukt, is er een basis gelegd voor een gedragsverandering. Soms is daar therapie voor nodig.

Juist door het eigen tekortschieten onder ogen te zien, is de geweldpleger beter tegen zichzelf beschermd en zijn (potentiële) slachtoffers en de maatschappij dat ook.

Eurlings’ uitgebreide verklaring gaat vooral over zijn procedurele gelijk en zijn wens om zijn positie als IOC-lid te behouden. Hij wil ‘va-banque in de spiegel kijken’. Letterlijk betekent va-banque: bereid zijn om alles te verliezen. Dat is helaas inderdaad vaak het resultaat van een slecht excuus. In Eurlings’ geval ook nog: publiekelijke vernedering die hij over zichzelf afriep.

Lees ook het Commentaar over Eurlings: De man die zijn vrouw sloeg kan geen lid meer zijn van het IOC.