Va-banque in de spiegel kijken

Het zal u niet zijn ontgaan: IOC-lid Camiel Eurlings heeft in een vraaggesprek met NRC openlijk zijn excuses aangeboden voor een „wederzijds handgemeen” waarvan de „volgordelijkheid” niet kon worden vastgesteld – op deze formulering kom ik zo terug. De kop boven het artikel citeerde hem: „Ik moet va-banque in de spiegel kijken.”

Op Twitter vroeg ik wie begreep wat er met va-banque in de spiegel kijken wordt bedoeld. Ruim honderd mensen reageerden; 94 procent zei het niet te begrijpen. Op Twitter waren de va-banque-grappen niet van de lucht. „Ik ga even va banque af om een oliebol te halen.”

Lees ook: het interview met Camiel Eurlings: ‘Ik moet va-banque in de spiegel kijken’.

Op de website van het genootschap Onze Taal, die de afgelopen dagen extra vaak werd bezocht, wordt de herkomst van va-banque uitgelegd. De gangbare uitdrukking is va-banque spelen, wat betekent ‘alles op het spel zetten’. Als degene die bij een kansspel de bank beheert „Va banque!” roept (letterlijk: Ga bank!), kondigt hij daarmee aan dat de hele geldvoorraad van de bank wordt ingezet.

Kennelijk wilde Eurlings nu alles op alles zetten en openlijk verantwoording afleggen, maar in zijn versluierende taalgebruik was daar niet veel van te merken.

Wie in het openbaar excuses aanbiedt, zegt erbij waarvóór, om welke reden. Eurlings excuseerde zich „voor het handgemeen zelf” en voor het feit dat hij, als publiek persoon, zo lang met dit excuus had gewacht.

Maar gevraagd naar de aanleiding van het handgemeen antwoordde hij: „Daarover doe ik geen mededelingen.” Op de vraag welk letsel Eurlings ex-vriendin opliep, antwoordde hij: „Er is afgesproken niet op details in te gaan, maar beelden in de media kloppen niet anders had de zaak een andere afloop gekregen.”

Hoe liep de zaak dan af? Eurlings kreeg naar eigen zeggen geen taakstraf maar deed enkele dagen „maatschappelijk werk”, net als bij een taakstraf. Eurlings: „Afgesproken is daar niets over te melden. Wat ik heb gedaan vind ik niet relevant.”

Het is natuurlijk dramatisch als een liefdesrelatie eindigt in een handgemeen. En het is tragisch als een veelbelovende politicus en bestuurder publiekelijk zo’n diepe val maakt. Eurlings benadrukte bij herhaling dat hij zowel bij Justitie als bij NOC*NSF volledig open is geweest („want ik had niks te verbergen”), maar je kunt onmogelijk zeggen dat hij open is in zijn openbare excuses.

Dat blijkt het sterkst uit zijn formuleringen voor het „wederzijds handgemeen”. In zijn open brief schrijft hij: „Er heeft zich in de nacht van 20 op 21 juli 2015 een handgemeen voorgedaan tussen mij en mijn ex-vriendin. De versies over de volgordelijkheid verschillen.”

Het woord volgordelijkheid ontbreekt in de Dikke van Dale, maar is in juridische uitspraken niet ongebruikelijk. Eurlings bedoelt: het staat niet vast wie er is begonnen. Je kunt je afvragen hoe relevant dat is, aangezien Eurlings’ ex-vriendin aangifte deed van zware mishandeling. Overigens is handgemeen volgens de Dikke Van Dale een „gevecht van man tegen man”, maar dat is een achterhaalde definitie.

Eurlings mag dan va-banque in de spiegel hebben gekeken, wat dit ook precies betekent, het lijkt mij overduidelijk dat hij zich achter dit soort vaagheden en juridische formuleringen verschuilt om zijn IOC-baan te behouden, die volgens hem „van nationaal belang” zou zijn.

schrijft elke week over taal. Twitter: @ewoudsanders
Lees ook het Commentaar van NRC over Eurlings: De man die zijn vrouw sloeg kan geen lid van het IOC meer zijn.