Sprong Frank Olson in een drugsroes uit het raam?

Errol Morris maakte een boeiende reconstructie van de dood van een CIA-medewerker

Eind 1953 krijgt de familie Olson slecht bericht: hun vader Frank is overleden. Hij sprong uit een hotelraam van de dertiende verdieping. Of was het een ongeluk en viel hij uit het raam? Of werd hij misschien geduwd?

Deze cruciale vragen vormen de motor van Wormwood. Errol Morris’ lange maar boeiende reconstructie van een mysterie. Dat Frank Olson voor de CIA werkte aan een geheim project is daarbij van belang, evenals het in 1975 verschenen onderzoeksrapport dat aan het licht bracht dat de CIA Frank (en anderen) in die tijd lsd gaf - een geheim gehouden aspect van CIA-experimenten naar oorlog met biochemische wapens, waaronder drugs. Sprong Frank in een drugsroes uit het raam? Is daarmee de kous af en kan de familie een periode afsluiten? Al deze, en andere vragen komen op methodische wijze aan bod.

Nagespeelde scènes

Morris zoekt in Wormwood naar de waarheid en doet dat op twee manieren. De emotionele kern van de zesdelige serie wordt gevormd door een interview van Morris met Eric Olson, een van Franks kinderen. Eric is een fascinerende verteller, die op lucide wijze vertelt over de dood van zijn vader en de daaropvolgende, steeds gekker wordende gebeurtenissen.

Het leven van zijn vader rond de dagen van zijn mysterieuze dood toont Morris middels nagespeelde scènes, met acteur Peter Sarsgaard in de rol van Eric en actrice Molly Parker als zijn echtgenote. Het zijn gestileerde scènes die eruit zien als een film uit de jaren vijftig.

Halverwege de serie verschuift de nadruk van de reconstructie naar de vraag waarom zoon Eric al zo lang obsessief bezig is met zijn vaders dood. En wat het hem heeft gekost.

Ook in die fragmenten toont Eric zich een uitstekend analist. Zo trekt hij parallellen met Hamlet. Morris toont daarop scènes uit de verfilming met Laurence Olivier, die achtervolgd wordt door de geest van zijn vergiftigde vader.

Hamlet

Deze verwijzing naar Hamlet geeft de Netflix-serie ook de titel. „Wormwood! Wormwood!”, roept Hamlet in een terzijde. In een van de nagespeelde scènes horen we Eric de bijbel citeren. Hij leest een passage over wormwood (‘alsem’), een bitter kruid dat hier symbool staat voor lsd.

Er komt veel aan bod in Wormwood, van de oorlog in Korea tot het opgraven van Frank Olsons lijk. Aanvankelijk voelen de nagespeelde stukjes overbodig en geven ze aanleiding tot vragen over het waarheidsgehalte ervan, maar helemaal aan het eind begrijp je waarom Morris ze filmde. Want als de waarheid niet volledig kenbaar is of zal worden, is er ruimte voor interpretatie. Wat zou er gebeurd kúnnen zijn?

Morris zelf verwijst naar zijn favoriete film noir, Out of the Past (1947), waarin Robert Mitchum zegt alleen de lijst te zien maar niet het schilderij. Het verklaart zowel de noir-achtige stijl van de nagespeelde scènes als Wormwood zelf: Morris laat zowel het schilderij als de lijst zien.

    • André Waardenburg