Onbekende Nederlander komt weer op tv

Media Betekent 2018 het einde van de BN’er op tv? De onbekenden winnen terrein. Programma’s zullen grondig veranderen.

Presentator Dennis Weening maakt een groepselfie tijdens de perspresentatie van de kandidaten voor het nieuwe seizoen van het RTL programma Expeditie Robinson. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Sommige kijkers konden ze maar niet uit elkaar houden. Aan Expeditie Robinson mochten dit jaar voor het eerst sinds 2010 óók onbekende Nederlanders meedoen. Op een onbewoond Filippijns eiland moesten ze zien te overleven. Maar wie was ‘BN’er’ Kaj Gorgels?

Ook dit jaar mogen weer onbekenden meedoen. De kijkcijfers waren immers hoger dan ooit. Wordt 2018 het einde van de BN’er op tv?

Het einde niet, maar de onbekende Nederlander wint terrein. Zo werd taalquiz Tafel van Taal bedacht voor BN’ers, maar zullen de teams komend seizoen bestaan uit onbekenden. Hetzelfde geldt voor de Keuringsdienst van Waarde Quiz. Aan De Slimste Mens deden, net als aan Expeditie Robinson, het vorige seizoen ook onbekenden mee. Met programma’s als Hotel Romantiek en We zijn er Bijna! werd succesvol een nieuwe groep kandidaten aangeboord: de onbekende vijftigplusser.

Een voor de hand liggende verklaring is dat BN’ers – Nederlanders die in de media bekend geworden zijn – ‘opraken’. Maar dat argument klopt niet. Er komen er steeds meer bij: door talentenjachten, realityseries en vlogs groeit het aantal sterren.

Wat wél klopt is dat die Nederlanders lang niet allemaal algemeen bekend zijn. Zie Kaj Gorgels (een vlogger). Het is voor programmamakers dus moeilijker geworden de zogenaamde A-categorie te strikken.

Veel BN’ers

Dat komt in de eerste plaats omdat nu eenmaal veel programma’s leunen op BN’ers. Lenneke van Ingen, die tv-talent scout, schetst het probleem: wie dit najaar op dinsdag Het Perfecte Plaatje keek en op woensdag The Big Escape zag steeds de gezichten van acteur Tygo Gernandt en Giel de Winter van Stuk TV. Marc Dik, creatief directeur van SkyHigh dat De Slimste Mens produceert, rekent voor dat ze in tien seizoenen van dertig afleveringen in totaal grofweg vijfhonderd BN’ers te gast hadden. Die hoeveelheid is een hindernis. Net als het format zelf. Marc Dik: „Wij willen graag grote namen, maar lang niet iedereen durft op televisie zijn kennis te laten testen.”

Daar komt bij dat televisiemakers liever niet dezelfde grote namen willen. De A-ster die iederéén al strikt. Geraldine Smink, gedelegeerd producent van Expeditie Robinson, legt uit dat het idee is dat als je deelnemers in extreme situaties filmt, ze zich sneller van een andere kant laten zien. Spannend wordt het dus als je die kant nog niet eerder zag. De voltallige cast van realitysoap Oh Oh Cherso zou zich zonder twijfel naar de Filippijnen laten verschepen, weet Smink. „Maar die hebben zich op tv al volledig blootgegeven.”

Lenneke van Ingen noemt het ‘aanvangsbelangstelling’: een BN’er in een programma mobiliseert kijkers. Toen Wie is de Mol in 2005 van onbekende kandidaten overstapte naar bekende verdubbelde het aantal kijkers tot bijna 1,5 miljoen.

Onbekenden krikken niveau op

Maar minstens zo belangrijk als de individuele deelnemer is de samenstelling van de groep. Van Ingen: „Een kijker moet de kandidaten zo snel mogelijk uit elkaar kunnen houden.” Dus niet enkel blonde vrouwen, en niet uitsluitend clowns. Op dat punt hebben de makers van Expeditie Robinson zichzelf nu in één klap veel vrijheid gegeven, door de poel aan potentiële kandidaten flink uit te breiden.

Die switch heeft wel consequenties. Eindredacteur Jan Peter Pellemans van Tafel van Taal: „Een BN’er is in de eerste plaats gevat en geestig, die heeft altijd een anekdote bij de hand.” Onbekende kandidaten zullen eerder deskundig dan ad rem zijn. Vandaar dat de nadruk in het nieuwe seizoen meer op de inhoud, op de taal, zal komen te liggen en het niveau omhoog zal gaan.

Ook het selectietraject van kandidaten wordt intensiever. Zeker wanneer je bekend en onbekend mengt, bestaat het gevaar dat de onbekende er wat bedeesd en onzichtbaar bij zit, weet Marc Dik van De Slimste Mens. In de selectie werd behalve op kennis daarom ook op stressbestendigheid, creativiteit en spitsvondigheid getest. „Iemand moet mondig zijn. Een bepaalde presence hebben. Anders wordt het een ongelijke strijd.”