Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen

Een plek voor asielzoekers die zich elders hebben misdragen

Deze week worden de eerste asielzoekers met gedragsproblemen gehuisvest in de voormalige gevangenis van Hoogeveen. Het is het tweede ‘aso-azc’ in Nederland.

Twee uur per dag, tussen twee en vier, hebben de bewoners van het speciale asielzoekerscentrum in Hoogeveen vrije tijd in hun programma – maar niet voordat er extra politie is ingezet langs de weg tussen het asielzoekerscentrum en het nabijgelegen winkelcentrum ‘De Weide’. Op die 700 meter van de Kinholtsweg, tussen het spoor en de Coop, dwars door een oer-Hollandse bloemkoolwijk, mogen de bewoners zich vrij bewegen en boodschappen doen. Daarbuiten is het verboden terrein.

Wat doe je als land met asielzoekers die asielzoekerscentra onveilig maken? Je zet ze in een nieuw azc. Maar wel een speciale. In het Drentse Hoogeveen opende eind december op het terrein van het voormalige gevangeniscomplex De Grittenborgh (maps) de tweede ‘Extra begeleiding en toezichtlocatie’ van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) – in de volksmond al snel ‘aso-azc’ genoemd. Hier, in een tijdelijk keetgebouw naast het ‘normale’ azc maar met een aparte toegang, komen maximaal vijftig asielzoekers die bijvoorbeeld in andere centra vernielingen hebben aangebracht. Asielzoekers die zich agressief hebben gedragen tegenover andere bewoners of hulpverleners, of die zich schuldig hebben gemaakt aan pesterijen. Zij staan onder begeleiding van 17 COA-medewerkers en 13 personeelsleden van de Dienst Justitiële Inrichtingen.

Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen
Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen
Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen
Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen

Lastpakken

De hoop is dat ze samengebracht op één locatie juist makkelijker tot een gedragsverandering komen. Ze worden, net als op de locatie in Amsterdam met momenteel zo’n tien lastpakken, onderworpen aan een regime met groepsactiviteiten, corvee, gedragsplannen en twee keer per dag sporten. Een soort heropvoeding, ontworpen door de dienst Reclassering. „Je kunt bij dat soort activiteiten heel goed kijken: wat wil jij graag? Hoe ga je met anderen om?”, vertelt regiomanager Noord-Nederland van het COA Henk Wolthof. „Maar ook: hoe leer jij met verlies omgaan?” In principe keren de bewoners na drie maanden weer terug naar een gewoon azc; dat kan wat sneller of langzamer gaan.

Geen biertjes

Vaak gaat het, vertelt Wolthof, om mensen die trauma’s hebben gehad, of die bijvoorbeeld slecht nieuws hebben gekregen uit het thuisland tijdens hun verblijf in Nederland. Criminelen zijn het zeker niet, strafbare feiten hebben ze niet gepleegd – een gevangenisregime is er daarom niet. Je tekent zelf voor de regels, maar wie aan het einde van het programma om tien uur ’s avonds biertjes wil gaan drinken, kan dat in principe doen. Wolthof: „Maar wij raden dat ze sterk af.” Wie het toch doet, kan erop rekenen dat hij een fase wordt teruggeplaatst binnen de vijf fases die het programma kent.

Veel weerstand was er in Hoogeveen overigens niet tegen de vestiging, waarvan het nog niet duidelijk is hoe lang die open zal blijven. Maar het Drentse stadje kreeg er dan ook iets voor terug: in ruil voor de nieuwe asielzoekers verdwenen er zo’n 100, vooral kansloze bewoners van het gewone azc, die voor veel overlast zorgden.

Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen
Overlastgevende asielzoekers worden in Hoogeveen opgevangen in een voormalige gevangenis.

Kees van de Veen

Foto’s Kees van de Veen