De wc is er, nu alleen nog een afvoer

India

Voor 2019 moet in India elk huishouden een wc hebben. Dat is de ambitie van de overheid. Lang niet iedereen ziet zo’n wc zitten – het veld geniet de voorkeur.

„Als ik boven dat ding ga hurken, kan ik gewoon mijn lichaam niet legen. Ik ga liever ’s ochtends het veld in”, zegt Prem Devi (33). Ze is een van de bewoners van Ralawata, een dorp van een tiental huizen in de Indiase deelstaat Rajasthan, waar afgelopen jaar wc’s zijn geplaatst. Aan de achterkant van haar huis is het maar een paar stappen lopen voordat ze het veld in is.

Devi verstopt haar gezicht en lacht een beetje schuldbewust wanneer ze vertelt waarom ze het veld verkiest boven de hurk-wc in haar huis. Ondertussen schuift een blote dreumes voor haar voeten over de grond, terwijl hij telkens een rode bal een zetje geeft. „Waarom staan jullie allemaal om me heen?” roept ze naar enkele dorpsbewoners die om haar heen zijn komen staan. „Jullie gebruiken de wc toch ook niet?” Iedereen lacht, een enkeling durft instemmend te mompelen.

Devi is, zo blijkt al snel, niet de enige van het dorp die zo haar twijfels heeft bij de druk die sinds vorig jaar wordt opgevoerd door overheidsambtenaren. Het is de bedoeling dat iedereen zo snel mogelijk overgaat op een (hurk-)wc in of bij het huis. Sommige ambtenaren kwamen wel tien keer langs om de bewoners ervan te overtuigen dat een wc hygiënischer, gezonder en veiliger is dan poepen in het veld of langs de openbare weg.

De Indiase regering heeft de ambitie om voor 2019 een wc in elk huishouden te hebben: niemand mag zich dan nog in de buitenlucht ontlasten. Volgens Unicef maakten vorig jaar 564 miljoen mensen nog geen gebruik van een wc – zowel in de stad als op het platteland – op een bevolking van 1,3 miljard. De regering heeft inmiddels ruim 17 miljard euro overheidsgeld vrij gemaakt om 100 miljoen nieuwe wc’s te bouwen voor 2019. Op een website van de overheid wordt bijgehouden hoeveel wc’s er elk uur weer bijgebouwd worden. Daarop staat dat er sinds 2014 ruim 57 miljoen wc’s zijn gebouwd.

Indiase Duchamp

Prem Devi heeft er eentje laten bouwen in haar tuin, ook al gebruikt ze de wc niet. Ze heeft 650 euro betaald en zal een deel terugkrijgen van de overheid, is haar toegezegd. „Ik heb nog geen cent gezien”, vertelt ze. Ze is sceptisch of ze het geld ooit zal krijgen. De meeste dorpsbewoners hebben inmiddels een wc, maar slechts 30 procent kreeg daadwerkelijk de toegezegde subsidie. Het komt vast wel, mompelt Rham Nat, een oude man, naast haar. Hij heeft een ander probleem dat hij wil laten zien.

We lopen naar zijn huis om de hoek, een wit vierkant huis grotendeels zonder dak. Aan de achterkant heeft hij maar liefst twee wc’s laten bouwen. Buiten hangt een fonteintje. Het probleem is al snel zichtbaar: het fonteintje heeft geen kraan en geen afvoer – hier is slechts een wasbak in een muur geschroefd om verstild te hangen, alsof we hier te maken hebben met een Indiaas antwoord op het urinoir van Marcel Duchamp.

De wc’s van Rham Nat zelf bestaan uit twee witte bakken in de grond, erg diep is er niet gegraven en van een afvoer of water is ook hier geen sprake. Waar Prem Devi nog kon ‘doortrekken’ dankzij een emmer uit de put in haar tuin, kan Rham Nat helemaal niets. De enige poep die hier te vinden is, zijn de koeienvlaaien die te drogen liggen pal voor zijn wc-deuren. Die vlaaien kan hij, eenmaal opgedroogd, mooi in het fornuis stoppen bij wijze van brandstof.

Kinderen

Het is niet in het hele dorp zo slecht als bij Rham Nat. Sommigen hebben een watertank op het dak of op z’n minst een fontein waar water uit komt en de wc’s die het niet doen vormen een uitzondering, benadrukt Omprakash Meena. Hij is onderwijzer in een dorpje even verderop. Daarnaast is hij door de overheid aangesteld om de wc’s in de dorpen te regelen.

„Afgelopen jaar zijn 80 procent van de wc’s die gebouwd moeten worden er ook daadwerkelijk gekomen”, vertelt hij in een donker kamertje naast het klaslokaal. Meena is verantwoordelijk voor de bouw van wc’s in 11 dorpen, waarvan Ralawata er een is, waar in totaal 1.400 families wonen. Bij zijn school heeft hij twee wc’s geplaatst voor de 37 leerlingen.

De overheid betaalt ongeveer de helft van de kosten voor het plaatsen van de wc. „Veel bewoners vragen zich af waarom ze überhaupt een wc zouden nemen als ze de helft nog zelf moeten betalen. We komen net zo lang langs totdat ze begrijpen hoe belangrijk wc’s zijn voor hun eigen gezondheid”, vertelt Meena. Hij is er trots op dat maar 20 procent van de geplaatste wc’s geen afvoer heeft.

Het begin is er, meent hij: „Van elk gezin gebruiken nu misschien maar één of twee leden de wc, maar dat zijn dan wel meestal de kinderen. Dus iedereen kan bedenken: in de toekomst gaat in India iedereen naar de wc.”

    • Toef Jaeger