Zo vocht zij het ‘flitsfaillissement’ aan

Kinderopvangbedrijf Estro

FNV-advocaat Ayse Simsek won een principiële zaak. Ontslagen werknemers van een kinderopvang krijgen 11 miljoen euro.

Ayse Simsek: „Het lukt me niet altijd om me te verplaatsen in de werkgever. Liever verdedig ik degene die zwakker staat.” Foto Olivier Middendorp

Zelf was ze nog maar nauwelijks aan de zaak begonnen, vertelt FNV-advocaat Ayse Simsek, of verschillende advocatenkantoren meldden zich. „Ze boden zichzelf als het ware handenwrijvend aan, ze wilden deze zaak graag voor ons voeren.” Maar Simsek piekerde er niet over. „Ik had zoiets van: no way. Als jullie denken dat wij dit niet aankunnen, vergis je je.”

Deze zo gewilde klus was de rechtszaak over het ‘flitsfaillissement’ van kinderopvangbedrijf Estro. In 2014 ging Estro failliet en nog dezelfde dag maakte het een doorstart onder de naam Smallsteps. Alles was tot in de puntjes voorbereid. De eigenaar bleef dezelfde, net als de directeur. Ook een groot deel van de kinderopvanglocaties bleef gewoon open. Duizend werknemers waren wel van de ene op de andere dag hun baan kwijt.

Bij de vakbond FNV vroegen ze zich onmiddellijk af: wat kunnen we hiertegen beginnen? Deze mensen voelden zich „afgedankt”, zegt Simsek, bij de FNV in dienst als advocaat. Hun kinderopvanglocaties waren in veel gevallen nog gewoon open, hun banen overgenomen door jongere krachten. „Ze konden het niet begrijpen.”

Samen met vier ontslagen vrouwen spande de FNV een rechtszaak aan. Na jaren van procedures, onderhandelingen en veel geduld is de zaak vorige week afgerond. Simsek voerde de zaak en heeft haar zin gekregen. Smallsteps betaalt de zevenhonderd ontslagen werknemers die werkten op een locatie die na het faillissement open is gebleven 11 miljoen euro, zo is afgesproken in een schikking.

Lees ook een interview met een van de ontslagen vrouwen die de rechtszaak aanspande: ‘Uitleg over mijn ontslag gaven ze niet’

En dat is niet alles. Voorafgaand aan de schikking boog het Europees Hof van Justitie zich over het flitsfaillissement van Estro en oordeelde afgelopen zomer hard. Het is niet te „verklaren” of te „rechtvaardigen” dat werknemers in dit type faillissement, een ‘pre-pack’, beroofd worden van hun rechten en zodoende zomaar kunnen worden ontslagen. Dat heeft grote gevolgen. Simsek: „Het is afgelopen met de pre-pack.”

Voordat ze er werkte, had Ayse Simsek (42) geen „specifieke affiniteit” met de vakbond. Ze was niet lid, haar ouders evenmin. Toch stapte ze in 2007 van een ‘gewoon’ advocatenkantoor over naar de FNV. Het was voor haar een logische keuze. „Het lukt me niet altijd om me te verplaatsen in de werkgever.” Liever verdedigt Simsek „degene die wat zwakker staat”. Ook in de Estro-zaak leken de ontslagen werknemers een zwakkere positie te hebben. Nederlandse juristen waren verdeeld in „twee kampen”, zegt Simsek. „Het meerderheidsstandpunt was: wat een onzin, jullie hebben helemaal geen zaak.”

Ook de Nederlandse rechter leek tot dat kamp te behoren. Eerder had de FNV al een rechtszaak aangespannen over een ander flitsfaillissement – en verloren. De kantonrechter in Almelo zag in de zomer van 2015 geen bezwaar in de pre-pack van garnalenpeller Heiploeg. Het hoger beroep loopt. Maar Simsek had zich begraven in een stapel jurisprudentie en was overtuigd van het ‘dit kan zo niet’-standpunt.

Twee momenten waren cruciaal. Anderhalf jaar na het flitsfaillissement, begin 2016, besloot de kantonrechter in Almere advies te vragen aan het Europees Hof van Justitie. Dat was een belangrijke eerste stap en precies wat Simsek hoopte. „Omdat je dan een definitief antwoord krijgt op de meest principiële vraag.” Mogen werknemers in een pre-pack, waarbij de doorstart al vóór het faillissement is voorbereid, zomaar worden ontslagen?

Daarmee was de zaak nog niet gewonnen. Tijdens een zitting in Luxemburg moest Simsek het Europees Hof van haar antwoord – ‘nee’ – zien te overtuigen. De advocaat van Smallsteps, van Zuidas-kantoor NautaDutilh, zette op zijn beurt alles op alles om het Hof juist naar een ‘ja’ te krijgen. De uitspraak, het tweede bepalende moment, volgde afgelopen zomer. Toen Simsek de tekst binnen had, bladerde ze in een keer door naar de laatste bladzijde. „Heb ik nou gelijk gekregen of niet?” Even later klonk er „een gil” door het vakbondskantoor, vertelt Simsek. Ze had het Hof overtuigd.

Lees ook dit interview met Smallsteps-bestuursvoorzitter Jeanine Lemmens. „Laten we in godsnaam hopen dat er duidelijkheid komt”, zei zij.

Met deze overwinning was de kans groot dat de ontslagen werknemers zouden krijgen waar het allemaal om begonnen was: genoegdoening. In plaats van de zaak bij de Nederlandse rechter voort te zetten, trad de vakbond met Smallsteps in onderhandeling over een schikking.

Waarom niet de zaak uitvechten bij de Nederlandse rechter? „Wat hebben de FNV-leden eraan als we dit helemaal uitprocederen?” Smallsteps zou, zegt Simsek, waarschijnlijk veroordeeld worden en „een megaclaim” voor de kiezen krijgen. „Ze lieten ons weten: dan is het risico groot dat we weer over de kop gaan.’” Nadat de FNV dit had laten onderzoeken, raakte de bond daar ook van overtuigd. Simsek: „Het gaat ook om de werkgelegenheid van de mensen die daar nú werken.”

De bestuursvoorzitter van Smallsteps, Jeanine Lemmens, laat via een woordvoerder weten dat ze er niet van uitging dat Smallsteps zou verliezen. Maar ze erkent het risico dat Simsek noemt. Na ruim vier maanden onderhandelen kwam het vorige week tot een akkoord.

Lees meer over de voor- en tegenargumenten voor een flitsfaillissement: Wij zijn even een paar uur failliet

Dat de zaak niet voor de Nederlandse rechter is uitgevochten, is volgens Simsek geen gemiste kans. Met de uitspraak van het Europees Hof is er immers al „duidelijkheid”. Het juristenkamp dat de pre-pack prima vindt, is sindsdien geslonken, zegt Simsek. Nog altijd zijn er een paar juristen die zeggen: de uitspraak van het Hof geldt alléén in de casus Estro. „Maar dan denk ik: lees de uitspraak alsjeblieft nog een keer.”

    • Teri van der Heijden