In beeld

Dit is de fotokeuze van onze redacteuren

Normaal gesproken zoekt de fotoredactie de beste beelden bij het nieuws. Dit keer laten we de rest van de redactie de meest indrukwekkende foto's kiezen. Dat resulteert in een uitvoerig en afwisselend jaaroverzicht, gezien door de ogen van de NRC-redactie. Dit is de laatste terugblik op 2017. Wij wensen u een gelukkig 2018.
Hoe hou je het hoofd boven water in de Gazastrook? De Palestijnse tiener Yousef Al-Bahtini trotseert de schrijnende omstandigheden in Gaza met een lichaamsoefening op het strand. Yousef bereidt zich aan de Middellandse Zee voor op een reis naar Jordanië, waar hij zich in het Guiness Book of Records hoopt te turnen door zo snel mogelijk 20 meter acrobatisch rollend af te leggen. In september, toen deze foto werd genomen, wachtte de toen 12-jarige Yousef nog op toestemming om via Israëlisch grondgebied naar Jordanië te reizen. Gaza, waar bijna 2 miljoen Palestijnen opeengepakt zitten op een oppervlakte van 165 vierkante kilometer, ligt hemelsbreed nog geen 130 kilometer van Jordanië. JAAP BLOEMBERGEN - REDACTEUR BUITENLAND
Mohammed Abed / AFP
Een menigte Turkse Nederlanders zwaait met Turkse vlaggen bij het Turkse consulaat in Rotterdam. De sfeer is uitgelaten, een tikje opgefokt, en zal later die avond grimmig worden. De Turkse minister Fatma Betül Sayan Kaya wil in het consulaat een toespraak houden maar kreeg daarvoor geen toestemming. Zij komt toch, wordt tegengehouden en blijft met haar beveiligers in de auto zitten. Fotograaf David van Dam staat vlakbij de auto van de minister en wacht urenlang. Als ze uitstapt, maakt hij dit beeld. Zijn geluk: de mobiele telefoons waarmee enkele omstanders filmen, waardoor de minister prachtig wordt verlicht. Hij kreeg er de Prinsjesfotoprijs voor, voor de beste politieke foto van het jaar. SHEILA KAMERMAN - REDACTEUR BINNENLAND
David van Dam
Op 27 januari schreef Eberhard van der Laan een briefje aan de „lieve Amsterdammers”. Er was uitgezaaide longkanker bij hem geconstateerd en er was „weinig reden voor optimisme”. Maar, schreef hij: „Ik blijf graag nog een poosje uw burgemeester.” Daarna hielden de Amsterdammers acht maanden de adem in. Veel dingen leken absurd normaal: vergaderingen, besluiten, ontvangsten. Er was een openhartig interview bij Zomergasten. Er verschenen foto’s als deze, die zijn broosheid vastlegden. En er kwam een tweede briefje, in september. Dat hij zijn taken moest overdragen aan de locoburgemeester. Een paar weken later overleed Van der Laan. De Amsterdammers slaakten een zucht, maar niet van verlichting. BAS BLOKKER - REDACTEUR BINNENLAND
Robin van Lonkhuijsen / ANP
In maart veroordeelde de Nederlandse kiezer deze vijf mannen van middelbare leeftijd (niet bepaald stijliconen overigens) tot elkaar. Samen met Jesse Klaver (GroenLinks) zorgden ze voor de langste formatie uit onze geschiedenis en voor een kabinet met de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede Kamer. Mark Rutte (VVD) is op deze foto, die werd genomen op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum, joviaal en optimistisch. Sybrand Buma (CDA) stapt streng en vastberaden de toekomst tegemoet. Alexander Pechtold (D66) ziet er bezorgd uit. Gert-Jan Segers (CU) loopt achteraan maar weet vol zelfvertrouwen dat hij nodig is. Formateur Gerrit Zalm weet dat hij het klusje wel zal klaren. PETER VANDERMEERSCH - HOOFDREDACTEUR NRC
Bart Maat / ANP
Een man en een vrouw vlak na de schietpartij bij een countryconcert in Las Vegas, waar een man met zware vuurwapens een bloedbad aanrichtte. Dit stel bleef ongedeerd, 58 anderen kwamen om, meer dan 500 mensen raakten gewond. Ook na dit grootste schietincident in de recente geschiedenis van de VS blijven de Republikeinen in het Congres proberen het buitenproportionele wapenbezit in hun land nog verder uit te breiden. De meer dan 33.000 doden per jaar, de vele gewonden, al die getraumatiseerden – het is de prijs die Amerikanen betalen voor hun machtige wapenindustrie. MAARTJE SOMERS - REDACTEUR BUITENLAND
David Becker / AFP
Bij de rellen tegen de uitslag van de presidentsverkiezingen in Kenia, tussen beelden van opgebroken straten, brandende barricades en stenengooiende betogers, viel dit beeld op: een foto van een smetteloos witte auto waar een in het wit geklede man uit de witte rook opdoemt. De rook werd veroorzaakt door een traangasgranaat, die de politie naar de auto afvuurde omdat er leden van de oppositie in zaten die op weg waren naar het protest. De fotograaf vertelde dat hij deze man had geholpen door de deur van de auto open te doen. ARJAN DE JONGH - FOTOREDACTEUR
Baz Ratner / Reuters
President Donald Trump verwelkomt de 11-jarige Frank Giaccio in de tuin van het Witte Huis in Washington. Trump is waarschijnlijk de meeste gefotografeerde man van 2017. Op al die foto’s lijkt hij geen enkele moeite te doen vriendelijk over te komen. Er zijn weinig politici die zich zo graag laten afbeelden als boze bullebak. Meestal trekt hij zulke gezichten als hij tekeergaat tegen Kim Jong-un, de Democratische Partij of fake news. Frank had een brief aan het Witte Huis gestuurd met de wens een keer het gras van het Witte Huis te maaien. Hij vertelde een bewonderaar te zijn van Trumps prestaties als zakenman en schreef over zijn eigen business als grasmaaier. Los van het prachtige rood van de polo van de jongen, Trumps stropdas en de bloeiende rozen, afgezet tegen het vele groen, valt vooral de schreeuwende Trump op. Een man die onder alle omstandigheden wil voldoen aan zijn eigen typecasting. JAN PAUL VAN DER WIJK - VORMGEVER WEEKEND
Carlos Barria / Reuters
Als je mij zou vragen in welke landen mensen urenlang in de rij staan voor medische hulp, dan zouden de VS niet als eerste in me zijn opgekomen. Deze Amerikanen wachten één keer per jaar urenlang op een gratis ogen- of gebitscontrole. Omdat 28 miljoen Amerikanen onverzekerd zijn, staan er de nacht ervoor al lange rijen. Ik moet vooral slikken om de vrouw op de voorgrond, met haar kapotte gulp. En om al die mensen die nog achter haar wachten. Deze foto laat me (weer eens) pijnlijk inzien dat in ontwikkelde landen niet iedereen deelt in de rijkdom. SANNE VAN GRIENSVEN - PLV. CHEF VORMGEVING
Victoria Sarno Jordan / AFP
Bij velen kwam deze foto aan als een mokerslag. Een vader die zijn verdriet zó rauw uit: het is on-Nederlands. Net als het gevoel van saamhorigheid dat bijna tastbaar moet zijn geweest op die 14de juli in de Amsterdamse Aalbersestraat. Religie, kleur en de opdruk van een voetbalshirt: het was even bijzaak. Mohamed Nouri, de vader van voetballer ‘Appie’, voelde zich gedragen door de mensenmassa. Op advies van zoon Abderrahim schoof hij het autodak open en ging staan. Armen voor de borst, gezicht naar de hemel. Een moment van kwetsbaarheid en kracht tegelijk. DANIELLE PINEDO - REDACTEUR WEEKEND Gebruik het open dak, zeiden ze tegen Mohamed Nouri toen hij de honderden mensen wilde bedanken die op 14 juli tijdens een onvergetelijke avond van harmonie bij hun huis waren samengekomen. Het leverde een iconische foto op van de vader van Abdelhak Nouri, de Ajax-speler die zes dagen eerder was weggegleden naar een toestand waaruit ontwaken een wonder is. De foto liet zien wat we willen zijn, ondanks alles wat ons zo luidruchtig lijkt te scheiden: mensen die andere mensen troosten. Het lijkt soms lang geleden, maar niet aan het ziekenhuisbed van ‘Appie’, zo berichtte de Volkskrant. Daar waakt altijd een familielid. Hij is nooit alleen. ARJEN FORTUIN - REDACTEUR MEDIA
Stanley Gontha / ANP
2017 was het jaar van Lieke Martens. De voetballer uit het Limburgse Nieuw-Bergen maakte een droomtransfer naar FC Barcelona, won de Europese titel met het Nederlands elftal en werd dankzij haar flitsende acties en drie doelpunten verkozen tot de beste speelster van het toernooi. Twee maanden later stond ze bij het jaarlijkse FIFA-gala op het podium naast Cristiano Ronaldo, de Portugese wereldster van Real Madrid. Hij als beste voetballer, zij als beste voetbalster van het jaar. Terecht? Meer dan. Martens laat jonge meiden dromen van succes en roem. FABIAN VAN DER POLL - REDACTEUR SPORT
Tobias Schwarz / AFP
Voordat Steven Mnuchin minister van Financiën van de VS werd produceerde hij Hollywoodfilms, onder meer Batman vs. Superman. Hier lijkt het alsof hij zélf in zo’n blockbuster figureert. Mnuchin houdt een vel versgedrukte dollarbiljetten omhoog, samen met zijn vrouw, actrice Louise Linton. Haar outfit wekt de suggestie dat ze de grootste bankroof in de Amerikaanse geschiedenis hebben gepleegd. In werkelijkheid onthullen ze de eerste nieuwe dollarbiljetten die in kleine letters Mnuchins handtekening bevatten. Mnuchin is trouwens niet zo’n vreemde eend in de bijt als het lijkt, net als meerdere van zijn voorgangers werkte hij lang bij de invloedrijke zakenbank Goldman Sachs. CAMIL DRIESSEN - REDACTEUR ECONOMIE
Jacquelyn Martin / AP
In elke vergadering van de ChristenUnie-fractie in de Tweede Kamer wordt er gebeden. Deze keer, op 24 oktober, is het anders dan anders: Carola Schouten (links) zit er voor het laatst als Tweede Kamerlid, Stieneke van der Graaf (rechts) zal haar plaats gaan innemen. Schouten wordt vicepremier in Rutte III, nadat ze drieënhalve maand heeft meeonderhandeld over dat nieuwe kabinet, samen met ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers. Al snel na de verkiezingen heeft Segers bedacht dat hij, als zijn partij meedoet in een regering, zelf in de Tweede Kamer blijft en Schouten minister wordt. Zijn idee is: van Sociale Zaken of Economische Zaken. Maar D66 en VVD trekken die naar zich toe, Schouten krijgt Landbouw. PETRA DE KONING - REDACTEUR POLITIEK EN BESTUUR
Olivier Middendorp
Deze foto uit Arbin, Syrië, doet me denken aan de prachtige documentaire Watani: My Homeland van Marcel Mettelsiefen, over een gezin in de platgebombardeerde stad Aleppo van wie de vader strijdt tegen IS. Dat mensen nog kunnen leven in zo’n stad is lastig voor te stellen. Er staat geen gebouw meer overeind, maar toch weet iemand tussen al het puin een keurig, groen tuintje te creëren. Een man verzorgt zijn kruiden met een rode gieter; een kleine kwekerij bovenop de vernietiging. Een prachtige foto die een beetje hoop geeft. NATALIA TORET - CHEF BEELDREDACTIE
Amer Almohibany / AFP
Elor Azaria is niet zomaar een soldaat. Sinds maart 2016 is hij de Israëlische zoon der natie. Als militair in Hebron, op de bezette Westelijke Jordaanoever, schoot hij een roerloze Palestijn dood die even daarvoor een aanslag zou hebben gepleegd. Een medewerker van een mensenrechtenorganisatie filmde dit. Maar de natie veroordeelt hem niet. De identificatie is groot: iedere Joodse Israëliër heeft wel een broer, zoon of nichtje in het leger. Azaria wordt als held onthaald, zelfs door ministers. Berecht wordt hij wel. Hier krijgt hij te horen dat hij anderhalf jaar cel krijgt. Zijn familie leeft mee. Het land ook. DERK WALTERS -REDACTEUR BOEKEN (Walters was tot 1 juli 2017 Correspondent Israël)
Heidi Levine / AP
2017 was ook het jaar dat Noord-Korea de wereld tartte met sterkere kernwapens en vooral met steeds betere raketten. Noord-Korea testte een waterstofbom en ontwikkelde een raket die het hele Amerikaanse vasteland kan raken. Hier zien we leider Kim Jong-un kijken naar een van de projectielen die even later over oud-kolonisator Japan heen zou vliegen. Hoewel we zijn gezicht niet zien, kunnen we aannemen dat hij de lancering grijnzend gadeslaat. En ook al verklaarde Pyongyang eind november dat de raket- en kernwapenprogramma’s nu ‘voltooid’ zijn, gaan analisten ervan uit dat we ook in 2018 weer veel van Noord-Korea gaan horen. CASPER VAN DER VEEN - MEDEWERKER NRC
North Korea's Korean Central News Agency / REUTERS
Het uitgemergelde, één maand oude babymeisje Sahar in een kliniek in Hamouria, een buitenwijk van de Syrische hoofdstad Damascus, die nog in handen is van opstandelingen. Omdat het Syrische leger het gebied heeft afgesloten is er al jaren nauwelijks meer voedsel en melk te krijgen en lijden veel mensen honger. Op 21 oktober overleed Sahar. Ondanks het voortdurende verzet van rebellen, zelfs vlakbij Damascus, was 2017 een goed jaar voor het regime van president Assad. Met hulp van Rusland, Iran en het Libanese Hezbollah wist het veel gebieden te heroveren, onder meer de stad Aleppo. In het oosten raakte Islamitische Staat zijn ‘hoofdstad’ Raqqa kwijt. Hierdoor zit Assad weer stevig in het zadel. FLORIS VAN STRAATEN - REDACTEUR BUITENLAND
Amer Almohibany / AFP
Ze waren met velen. Meer dan ik had verwacht. Toen ik kwam aanrijden, zag ik gezinsauto’s parkeren in de buitenwijken van Charlottesville. Mannen en vrouwen stapten uit, deden rustig hun helmen op, bevestigden hun pistolen aan hun riemen en kuierden het centrum in. Daar vielen ze tegendemonstranten aan, sloegen in op voorbijgangers, riepen ‘Jood!’ naar een buurtbewoner met wie ik stond te praten. Een straal pepperspray suisde vlak voor mijn ogen en raakte iemand naast me. Later viel iets verderop een dode. Het had een ontspannen vanzelfsprekendheid die ik toen niet goed begreep. Een paar dagen later wel, toen ik president Donald Trump hoorde praten over „some very fine people”. Ze voelden zich in de rug gedekt. GUUS VALK - CORRESPONDENT VS
Samuel Corum / Anadolu Agency / Getty Images
Zondagmorgen 18 juni. Bij een eerste blik op mijn telefoon wist ik dat het mis was. Goed mis. Bosbranden in Portugal. Al meer dan veertig doden geteld. Geen tijd te verliezen. Nog geen half uur later was ik vanuit Madrid samen met een collega van de NOS onderweg naar het rampgebied rond Pedrógào Grande. Van grote afstand kleurde de hemel een vreemdsoortig oranje. Asdeeltjes daalden onophoudelijk neer. Het vuur sloeg nog overal onvoorspelbaar om zich heen, opgejaagd door de aanwakkerende wind. Eucalyptusbomen ontploften door de hitte. Op de vlucht voor de vlammen werden tientallen mensen verrast. Ze waren totaal kansloos. Het beeld van uitgebrande auto’s op ‘de weg des doods’ vatte dat samen. Een gitzwart zomerweekeinde in Portugal eiste in totaal 64 levens. KOEN GREVEN - CORRESPONDENT SPANJE, PORTUGAL EN MAROKKO
Rafael Marchante / Reuters
Een bebloede man bij Westminster Bridge in Londen. Een vrouw met een wikkel om haar knie, ondersteund door agenten in Manchester. Uitgaanspubliek bij Borough Market dat dekking zoekt onder tafels. De imam die moskeegangers ervan weerhoudt een man te lynchen die na het gebed op hen inreed bij Finsbury Park. Zo zag terreur eruit in het Verenigd Koninkrijk in 2017. Er kwamen 36 mensen om. De daders ontregelden de maatschappij. Kortstondig. 2017 was ook het jaar waarin de stadsdichter van Manchester bij de wake op Albert Square een betoog voor saamhorigheid hield, waarbij niemand het drooghield — ik ook niet. Het was het jaar waar islamitische agenten herdenkingsdiensten bewaakten terwijl sikhs water uitdeelden en rabbijnen zij aan zij stonden met imams. Het was het jaar waarin MI5 negen aanslagen verijdelde en erkende dat er zo veel radicalen zijn dat de inlichtingendienst niet iedereen kan schaduwen. MELLE GARSCHAGEN - CORRESPONDENT VERENIGD KONINKRIJK
Toby Melville / Reuters
Die hand in de zak van de Zimbabweaanse militair en die bezorgde blik: „Meisjes, kijken jullie wel uit bij het oversteken?” Zo was de staatsgreep in Zimbabwe, die geen staatsgreep mocht heten, maar een „correctie zonder bloedvergieten”. Het was allemaal zo lieflijk als het voertuig op de foto: het leger rukte niet uit met tanks maar met veel lichtere pantserwagens. Toen een konvooi van die pantserwagens op dinsdag 14 november opstoomde naar Harare, raakte er een zijn rupsbanden kwijt. Een ander moest hem uit de berm trekken. Staatsgreep op zijn Zimbabweaans: geen schot gelost, geen raam of mens gesneuveld. Maar de president, Robert Gabriel Mugabe, is na 37 jaar aan de macht wel weg. Nou ja, hij woont er nog. Met zijn vrouw. Dat mocht van de militairen. BRAM VERMEULEN - CORRESPONDENT AFRIKA
AFP
Deze foto, gemaakt toen Mosul werd bevrijd van Islamitische Staat, toont vluchtende Iraakse burgers die langs de zwaarbeschadigde, befaamde Al-Nuri-moskee lopen. Deze vrouwen en kinderen trekken weg uit de stad waar ze thuis waren, waar ze hebben geleefd onder de terreur van IS en waar ze hebben geschuild tijdens de gevechten van IS en Iraakse troepen. Levend zijn ze onder het puin vandaag gekomen, maar alles wat ooit thuis was is kapot. PETER LIPTON - BEELDREDACTEUR
Felipe Dana / AP
Deze foto laat een overstroming zien die is veroorzaakt door orkaan Debbie in Australië. Debbie richtte voornamelijk materiële schade aan in de provincie Queensland, maar ook, zoals hier te zien, in de buurt van het dorpje Lismore, in de provincie Nieuw Zuid-Wales. Geijkte foto’s van orkanen laten vaak chaos zien, verwoeste huizen, omgewaaide bomen, aangespoelde boten. Deze fotograaf heeft de ramp gevat in een grafisch beeld dat meer weg heeft van een minimalistisch schilderij dan van nieuwsfotografie. MIRIAM VIEVEEN - VORMGEVER MULTIMEDIA
Tracey Nearmy / Reuters
Hoe fotografeer je een vader en een moeder die hun beide kinderen verloren hebben bij de aanslagen op vliegveld Zaventem? Ans Brys zat uren met ze te praten in de keuken, zonder fototoestel, en stelde toen voor om het bos in te gaan. Daar liepen ze, de armen om elkaar heen. De hond, die alles wist en alles voelde, liep achter hen aan. En Ans Brys liep weer achter de hond aan. Klik, klik, klik. Het late licht, de schaduwen over het dorre pad, de bladerloze bomen – het verdriet werd bijna tastbaar. JANNETJE KOELEWIJN - REDACTEUR BINNENLAND
Ans Brys
„Als je die toren ziet, lijkt het alsof daar nog steeds mensen in de val zitten”, zei iemand bij de herdenking van de brand in de Londense Grenfell-torenflat in juni. Misschien slijt dat gevoel ooit, als dit lugubere monument voor bezuinigen op sociale woningbouw wordt gesloopt. Het officiële dodental is 71, maar niemand weet hoeveel mensen er echt woonden. In de dure wijk Kensington heerst ook diepe armoede. De bewoners van Grenfell konden op meer dan één manier geen kant op. HANS STEKETEE - PLV. CHEF OPINIE & ACHTERPAGINA
Daniel Leal-Olivas / AFP
Worden Catalanen onderdrukt? Ze hebben een eigen politiemacht. Een eigen onderwijscurriculum. De regiotaal krijgt vaak voorrang. Autonomie die verdergaat dan die van veel andere regio’s in Europa. Van onderdrukking is, kortom, geen sprake. Toch leeft dit beeld wel, door foto’s als deze. Catalonië werd op 1 oktober wereldnieuws toen de regioregering een illegaal referendum over afscheiding hield. Op de stembusdag botsten de Spaanse oproeppolitie en Catalaanse kiezers hard. De Spaanse regering mocht het recht aan haar zijde hebben, de publiciteitsslag verloor ze die herfstzondag hopeloos. ‘Madrid’ liep recht in de val die ‘Barcelona’ had opgezet: de separatisten hadden nu een plaatje bij hun praatje. MERIJN DE WAAL - PLV. CHEF BUITENLAND
Susana Vera / Reuters
Is het leuk voor de kat – dat is natuurlijk de vraag bij dingen die mensen bedenken voor huisdieren. Een hondje met een schattig dekje: is dat fijn voor de hond? Je kunt ook vragen: mooie Japanse kersenbomen in bloei, is dát leuk voor de kat? Misschien kon het dier niet thuisblijven, is de man een paar dagen van huis en had hij geen zin meer in een reismandje voor z’n poes. Zo kan het ook. De poes als een astronaut in een te groot ruimtevaartpak. Bij het raampje, zodat ze goed naar buiten kan kijken. PETER LEIJTEN - EINDREDACTEUR BIJLAGEN
Aly Song / REUTERS
Het is in het Witte Huis van Donald Trump het afgelopen jaar geen dag rustig geweest. Deze foto van Trump in de Oval Office, druk telefonerend terwijl zijn inner circle toekijkt en notities maakt, is van januari dit jaar. Trump is dan net president en wordt omringd door zijn nieuwe staf. Wat deze foto zo fascinerend maakt: van die vijf mannen is alleen vicepresident Mike Pence (zittend in het midden) nog over. De rest is vertrokken, ontslagen en vervangen. Van links naar rechts: stafchef Reince Priebus, topstrateeg Steve Bannon, woordvoerder Sean Spicer en nationaal veiligheidsadviseur Michael Flynn. STIJN BRONZWAER - ADJUNCT HOOFDREDACTEUR
Drew Angerer / Getty Images
Sint-Maarten was na orkaan Irma op 6 september vrijwel onbereikbaar. Het vliegveld en de haven waren zwaarbeschadigd, telefoon- en internetverbindingen waren dood. Het ministerie van Binnenlandse Zaken kon zelfs geen contact krijgen met premier William Marlin – onvoorstelbaar in een digitale wereld die steeds kleiner wordt. Vanuit een NH90-helikopter maakte de Nederlandse marine de eerste beelden boven het Nederlandse deel van het eiland – op de foto is een deel van hoofdstad Philipsburg te zien – om de schade te inventariseren. In een paar uur tijd was het Caraïbische eiland letterlijk een puinhoop geworden. Zinken dakplaten waren als zilveren snippers over het hele eiland uitgestrooid. EPPO KÖNIG - REDACTEUR BINNENLAND
Gerben Van Es / AP
Wat u hier ziet is nepnieuws. Althans, volgens de Birmese autoriteiten. Nee, dit zijn geen Rohingya, de moslimminderheid uit het overwegend boeddhistische Birma, op de vlucht voor genocide gepleegd door het Birmese leger. Martelingen? Verkrachtingen? Allemaal desinformatie. Wat u hier wel ziet? Illegale immigranten die terugkeren naar waar ze thuishoren: Bangladesh. Want zo worden de stateloze en rechteloze Rohingya in Birma gezien. Als indringers. De afgelopen maanden vluchtten honderdduizenden van hen te voet en in gammele bootjes naar het buurland, na weer een nieuwe geweldsexplosie. Een feit dat ze ook in Birma niet ontkennen. Maar genocide? Fake news! EVA OUDEELFERINK - MEDEWERKER EN PLV. CORRESPONDENT ZUIDOOST-AZIË
Fred Dufour / AFP
De schrijnende humanitaire ramp in Venezuela werd in april van dit jaar goed zichtbaar tijdens een aangrijpend bezoek dat ik bracht aan een kinderziekenhuis in Caracas. In de gang zaten radeloze moeders met hun huilende en ondervoede kinderen te wachten op de kinderarts die hen zou onderzoeken. Onder hen was moeder Dionisa, die haar autistische zoon Wilfredo probeerde te kalmeren. Wilfredo was uitgehongerd en propte non-stop een doek in zijn mond waar hij hard op zoog, zo veel honger had hij. Het is de nieuwe realiteit in het olierijke Venezuela: door wanbeleid, dalende olieprijzen en corruptie is er schaarste aan voedsel en gebrek aan medicijnen. Mensen, en zeker kinderen die nog veel kwetsbaarder zijn, gaan hier letterlijk dood van de honger. NINA JURNA - CORRESPONDENT LATIJNS-AMERIKA
Gabriel Osorio
Wie dit najaar de door bosbranden zwaar getroffen Californische stad Santa Rosa binnenreed, kon niet anders dan totaal stilvallen bij de aanblik van dit nu desolate landschap. Succesvol Silicon Valley voelde plots heel ver weg. Een enkele bewoner probeerde persoonlijke kleinoden uit de as te zeven. Zelfs brandkasten overleefden het vuur niet. Als tegenwicht tegen doorgeslagen consumentisme doet iedereen wel eens geringschattend over ‘spullen’. Maar ook spullen kunnen onderdeel van je identiteit zijn. Dat heeft niet zozeer te maken met materialisme, maar met het leven dat je geleefd hebt, met herinneringen. Nu dat verleden van al deze inwoners is verbrand, moeten ze niet alleen hun leven opnieuw opbouwen, maar ook zichzelf deels heruitvinden. ANOUK EIGENRAAM - MEDEWERKER NRC
Elijah Nouvelage / AFP
De Friese vlag, dat was altijd: het wolkje room in de koffie van oma, de aaneenschakeling van schaatssuccessen en het roemruchte verleden waarin Magna Frisia de Noordzeekust domineerde. De Friese vlag was vooral: vrijheid. Van de Middeleeuwen, waarin bijvoorbeeld het Friese boerenleger de Hollandse troepen bij Warns versloeg (1345), tot het heden, waarin Friese kinderen onderwijs krijgen in het Fries en Friese burgers in de rechtbank in het Fries kunnen spreken. Maar kijk nu hier: in Joure wappert de Friese vlag bij een wegblokkade die een demonstratie tegen Zwarte Piet onmogelijk maakt. Ieders vrijheid gaat tot waar die andermans vrijheid aantast, luidt het adagium. Dit is zelden zo indringend verbeeld als met deze bezoedeling van de Friese vlag. KAREL BERKHOUT - REDACTEUR WETENSCHAP
Niels Wenstedt / ANP
De afstand van de fotograaf tot deze optocht in Warschau van nationalistische Polen is groot genoeg om de racistische spandoeken onleesbaar te laten. Gelukkig, wat dat maakt het makkelijker te genieten van dit complete beeld. Zo zien we, middenachter, het Cultuurpaleis, sociaal-realistisch symbool van communistisch Polen; daaromheen de spiegelende kantoorcomplexen die symbool staan voor het kapitalisme van de afgelopen 25 jaar; daarvoor de vlaggen en het vuur, die zinnebeeld zijn van wat vrijheid eveneens mee kan brengen: politiek extremisme of wanhopige zucht naar nationale verbondenheid in een individualiserende samenleving. Kortom, de Poolse samenleving in één foto. PIETER VAN OS - MEDEWERKER KUNST
Radek Pietruszka / EPA
Rotterdam was één, op 14 mei. Eén in uitzinnigheid, in trots. Misschien moet je de 10-0 uit tegen PSV, zeven jaar geleden nog maar, hebben meegemaakt om te begrijpen waarom. Moet je op de tribune van De Kuip hebben gezeten toen Feyenoord vernederd werd door Groningen en De Graafschap, moet je Van Beukering en Kolkka en al die andere miskopen hebben zien spartelen. Dáárom vierde Rotterdam zo’n feest toen Dirk Kuyt eerst drie doelpunten maakte in de kampioenswedstrijd en daarna als aanvoerder het Legioen voor het eerst sinds 1999 de kampioensschaal toonde. 14 mei – de dag van het bombardement, en je zou kunnen zeggen: ook van bevrijding. Eindelijk weer boven de rest. MARK LIEVISSE ADRIAANSE - REDACTEUR POLITIEK EN BESTUUR
Marco de Swart / ANP
Op de St. Maartenschool in Nijmegen zitten kinderen die een of meer beperkingen hebben. De school moest vorig jaar drastisch bezuinigen en de ouders vreesden voor de toekomst van de school en hun kroost. Ze legden graag uit hoeveel de school betekent voor de leerlingen. De ouders deden hun verhaal, dat konden de kinderen zelf niet. Maar zij gingen wel op de foto. Moeilijk. Hoe zet je zulke kwetsbare kinderen goed neer? David van Dam deed dat schitterend; hij maakte mooie respectvolle beelden, waarbij je alleen maar denkt: wat een prachtige kinderen zijn dit. Tegelijkertijd zijn het ook ontroerende foto’s, waar je ongewild tranen van in je ogen krijgt. JULIETTE VASTERMAN - PLV. CHEF LEVEN
David van Dam
Het was Quatorze Juillet in mei. Niet eerder had een Franse president zich bij zijn officiële aantreden laten rondrijden in een militaire jeep. Emmanuel Macron wel. Het was niet zijn laatste verrassing. Na een campagne van anderhalf jaar nam hij het Élysée over van de ‘président normal’ Hollande. Macron is allesbehalve dat. De Fransen, vindt hij, zijn gehecht aan monarchale pracht en praal rond hun staatshoofd – aan ‘Jupiter’, zelfs, de oppergod. Onverstoorbaar, zoals op die 14de mei, wijst Jupiter het land de weg. PETER VERMAAS - CORRESPONDENT FRANKRIJK
Michel Euler / AP
Het eerste wat Kadri Gürsel, een prominente columnist van de Turkse oppositiekrant Cumhuriyet, deed nadat hij in oktober was vrijgelaten uit de gevangenis, was zijn vrouw een kus geven. De foto groeide uit tot een symbool voor vrijheid. Ook vanwege de verlegen glimlach waarmee de soldaat wegkijkt. Zo zien Turken militairen niet vaak. Gürsel werd vrijgelaten in afwachting van zijn proces. Hij is met achttien anderen beschuldigd van propaganda voor de Gülenbeweging – in Turkije een terroristische organisatie. De meeste beklaagden werken net als Gürsel bij Cumhuriyet, een krant die juist altijd kritisch heeft bericht over de Gülenbeweging. TOON BEEMSTERBOER - CORRESPONDENT TURKIJE
Yasin Akgul / AFP
Het is geen Somalië, waar de ellende zo omvangrijk en uitzichtloos is dat we ons maar moeilijk kunnen voorstellen hoe het is onder zulke omstandigheden te moeten leven. Dit zijn de Filippijnen. Een jongetje schuilt in een koffer tegen de regen en de kou. De situatie is minder erg dan die in Somalië, maar de armoede op deze foto lijkt meer op wat wij in Europa zien, in Calais of op Griekse eilanden vol vluchtelingen. En dat maakt het bedreigend. TACO BORGER - MEDEWERKER FOTODIENST
Noel Celis / AFP
Wie voor het eerst de RWE-kolencentrale in Eemshaven bezoekt, staat versteld. De centrale is brandschoon. Geen kolengruis, geen stoffige overall te zien. Mensen zie je alleen in de controlekamer. Maar wat er uit de pijp komt is smerig. ‘Onze’ vijf kolencentrales zijn goed voor 10 procent van de totale CO2-uitstoot. Dat contrast is misschien wel symbolisch voor de vele tegenstellingen in de energiewereld. Windmolens? Groen of lelijk. Biomassa? Duurzaam of aanslag op de natuur. CO2-opslag? Noodzakelijk of lapmiddel. Tijd, geld en loopgraven zijn de grootste hinderpalen richting een schoner 2030. ERIK VAN DER WALLE - REDACTEUR ECONOMIE
Rien Zilvold
Dag één van Trumps presidentschap. De president en zijn later vaak gepersifleerde perschef houden koppig vol dat bij zijn inauguratie meer mensen waren dan bij die van Obama acht jaar daarvoor – ondanks foto’s die duidelijk het tegendeel bewijzen. In deze controverse komt bijna alles wat Trumps presidentschap zo bizar maakt aan bod: zijn agressieve aanvallen op de media (die volgens Trump logen over de omvang van de menigte), zijn kinderachtige obsessie overal ‘de grootste’ en ‘de beste’ in te willen zijn, zijn even onvolwassen aandrang lang na de verkiezingen in verkiezingsretoriek te blijven hangen en vooral zijn schaamteloze verachting van feiten. Dag één bleek een voorbode voor de rest van het jaar. REINIER KIST - REDACTEUR MEDIA
Lucas Jackson (links), Stelios Varias (rechts) / Reuters
Een goede veilingmeester is soms net een balletdanser. Met wijdse armgebaren nodigt hij in zijn verleidingsdans bieders uit hun prijs te verhogen. Hij zwaait, hij reikt zijn hand uit, hij zweept zijn publiek op, hij accepteert een nieuw bod. Op 15 november was veilingmeester Jussi Pylkkanen van Christie’s in topvorm en sleepte een krankzinnig record voor een kunstwerk binnen: voor 450 miljoen dollar ging Salvator Mundi van Leonardo da Vinci naar een toen onbekende koper. Later bleek dat een Saoedische prins te zijn (nog steeds onbekend) die het werk uitleent aan het in 2017 geopende Louvre Abu Dhabi. Na dit record is het wachten op het volgende; het moment dat een veilingmeester zijn ‘one billion dollar-dance’ kan uitvoeren. DAAN VAN LENT - REDACTEUR KUNST
Eduardo Muñoz Alvarez / AFP
Palmbomen. Strand. Zon. Dat is waar wij Nederlanders altijd van dromen. Zeker als de regen weer tegen de ramen slaat. Maar het warme paradijs is niet altijd de hemel. Van diep onder de aarde spuwt vulkaan Gunung Agung op Bali hellevuur waar geen mens tegen bestand is. Lang was onduidelijk of de erupties er zouden komen. De lokale bevolking was al verspreid over 370 plekken op het eiland. De laatste keer dat de Agung uitbarstte was in 1963, toen met ongeveer 1.100 doden tot gevolg. REINOUT VERSTEEG - VORMGEVER
Sonny Tumbelaka / AFP
Met een ultieme krachtsinspanning voorkwam turner Epke Zonderland in Montreal een herhaling van de Olympische Spelen in Rio de Janeiro. Bij het WK turnen viel hij na een misgreep net niet van de rekstok. Hij kon zich met één arm vasthouden en na een reuzenzwaai met die ene arm zijn oefening voortzetten. Een staaltje krachtpatserij dat hem de zilveren medaille opleverde. Hij was helemaal de weg kwijt en had de oefening op de automatische piloot afgerond, zei Zonderland na afloop. HENK STOUWDAM - REDACTEUR SPORT
Robin van Lonkhuijsen / ANP
Plonzen in de Hofplein-fontein, dansen op de Coolsingel, jazeker. Maar er was ook het moment dat het laatste fluitsignaal klonk en het besef daagde: het is echt waar! En het legioen zich, een beetje ontdaan nog, in colonne rustig van Zuid naar Noord bewoog, om daar hun feestboulevard te claimen. NICOLE ROBBERS - FOTOREDACTEUR
Willem de Kam
Die Verbotene Stadt Wünsdorf-Waldstadt is de inzending van Alice van Kempen voor de fotowedstrijd van NRC voor de maand november, thema ‘Grenzen’. Bijna maandelijks stuurt Alice een portretfoto van haar hond in, die past bij het wedstrijdthema. Telkens moet ik breed glimlachen om het beeld en vooral om de inspanningen die fotograaf en hond leveren. Ik beeld me de voorbereidingen in, het verkleden, het geduld van de hond en haar baasje en daar word ik steeds weer een beetje gelukkig van. EVERT HERMANS - FOTOREDACTEUR
Alice van Kempen