Chinese leider Xi versterkt politie, leger en eigen positie

China

Partijleider Xi Jinping krijgt vanaf januari het bevel over de Gewapende Volkspolitie en bestendigt daarmee zijn machtspositie.

De Gewapende Volkspolitie op patrouille in Beijing Foto Greg Baker/AFP

‘Elk partijlid moet lege praatjes zien te vermijden”, zei de Chinese leider Xi Jinping toen hij maandag en dinsdag van gedachten wisselde met de leden van het Politbureau. Hij riep tijdens die bijeenkomst op tot integriteit, dienstbaarheid en loyaliteit aan de partij en moedigde de partijleden aan om de twee maanden geleden gepresenteerde ‘leer van Xi’ goed te bestuderen. De staatsnieuwsdienst Xinhua zette Xi’s opmerkingen van deze week op een rijtje. Het is duidelijk dat Xi zich nadrukkelijk als een leider met daadkracht wil presenteren.

Geen woorden, maar daden dus, en daar sluit het recente besluit bij aan dat Xi vanaf 1 januari ook het bevel zal voeren over de paramilitaire politie. Deze zogeheten Gewapende Volkspolitie valt vanaf dat moment onder de Centrale Militaire Commissie van de Partij, waarvan Xi voorzitter is. De Gewapende Volkspolitie, die naar verluidt uit ongeveer 1,5 miljoen manschappen bestaat, wordt ingezet bij terrorismebestrijding en protestmanifestaties. Ze ondersteunen ook het Chinese leger bij verschillende operaties, vooral aan de grens.

Xi sprak het Centraal Comité toe met de boodschap: geen woorden, maar daden

Een officiële reden voor dit besluit is niet gegeven, slechts dat dit past binnen het verlangen om een sterke militaire eenheid te hebben. Xi investeerde sinds hij in 2012 aan de macht kwam al veel in het Volksbevrijdingsleger, waarvan hij al bevelhebber was, en voerde ook verschillende reorganisaties uit. Nu hij ook het ‘toezicht’ over de gewapende politie heeft, versterkt Xi zijn positie binnen de strijdkrachten.

De Aziatische zakenkrant Nikkei Asian Review suggereert dat Xi een coup tegen zijn persoon zou willen voorkomen. De krant haalt Zhou Yongkang aan. Hij was een van de vier partijleden die er in 2015 al van werd verdacht een coup te willen plegen. Zhou had veel invloed binnen de paramilitaire politie. Binnen de nieuwe constellatie maakt dat niet meer uit. De gewapende politie en het Volksbevrijdingsleger blijven nog gescheiden, maar kunnen vanaf 1 januari niet tegenover elkaar komen te staan, omdat ze dezelfde bevelhebber hebben.

Volgende maand bespreekt de Partij voor het eerst sinds 2004 een aanpassing van de grondwet. Tijdens het 19e Partijcongres in oktober werden al Xi’s ‘Gedachten over Socialisme met Chinese Kenmerken’ gepresenteerd. Het was voor het eerst sinds Mao dat een leider van China zich op zo’n persoonlijke manier met het leiderschap identificeert. Ook wees hij bewust geen opvolger aan.

De verwachting is dat volgende maand bekend wordt dat er een nieuwe commissie gevormd wordt: de Nationale Supervisie Commissie die moet focussen op de bestrijding van corruptie (een speerpunt van Xi). Volgens CNN bestaat de kans dat er een besluit wordt genomen dat veelzeggender is voor de positie waarin Xi zich steeds nadrukkelijker manoeuvreert: de termijn van een president (twee maal vijf jaar) wordt aangepast. Mocht dat voorstel inderdaad aangenomen worden, dan is de kans groot dat Xi ook na 2022 aan zal blijven als leider.