Column

Maak zelf je vuurwerkvrije zone

Het zijn de dagen waarop overal blinden, verminkten en geamputeerden opduiken die waarschuwen voor de gevaren van vuurwerk. Als slachtoffers de beste raadgevers zijn, moet je voor het vuurwerkprobleem in Enschede zijn. De stad van de vuurwerkramp van mei 2000 experimenteert dit jaar met ‘vrijwillige vuurwerkvrije zones’.

Achter sommige ramen hangt de paars-oranje poster die de gemeente via een huis-aan-huisblad verspreidde: ‘HIER GEEN VUURWERK AFSTEKEN. Ik vraag mijn omgeving rekening te houden met mijn wensen.’ Soms gaat het om een enkel huis, soms om hele straten die collectief zo’n zone markeren.

Het is niet moeilijk om je vrolijk te maken over zoveel naïeve tuttigheid. Nee, dat zal vandalen afschrikken! Alsof die geluidsgolven spontaan omkeren bij het tuinhek van de overburen! Toch denk ik dat deze actie, door de inwoners zelf geïnitieerd als ‘burgerbesluit’, landelijke aandacht verdient. Vuurwerk afschaffen doe je niet ineens. Er zal een geleidelijke verandering moeten komen en dit is een stap in de goede richting.

Houdt iedereen de rotjes op zak in zo’n zelfgemaakt knalvrij gebied? En werkt zo’n poster ook in de Schilderswijk? Misschien niet. Maar vergelijk het met de stiltecoupés: daar kakelt zo’n 5 procent ook nog onvermoeibaar voort, maar het ís er stiller en mensen spreken er elkaar geregeld aan op hun gedrag.

Laatst zag ik de film The Square, waarin alles draait om een artistiek experiment: een verlicht vierkant op een plein, waarbinnen mensen elkaar gelijkwaardig en met respect moeten behandelen. Uiteraard ontspoort dit: in hun eigen levens, buiten deze ‘sociale esthetiek’, schenden de hoofdpersonen juist op allerlei manieren het sociale contract.

Een farce dus, dat kunstwerk? In elk geval confronteert het de filmkijkers met onze omgang met sociale regels.

Elke raamposter in Enschede creëert zo’n ‘square’-experiment: zijn we steeds asocialer? Of valt dat mee zodra iemand ons aan een fatsoensregel herinnert? ‘Opstaan voor iemand misstaat niemand’. Uit de speciaal gemarkeerde stoelen staat vrijwel iedereen op als er iemand met een rollator binnenkomt.

Ook Den Haag komt zondagnacht met zulke vrijwillige zones. Maar daar gaat het meteen om complete straten of pleinen waar bewoners zelf moeten ‘handhaven’. En o, de geleverde borden hangen buiten en zijn… van karton.

Het mooie aan Enschede is juist dat die zones geen juridische status hebben. Geen handhavers of sancties. Gewoon een poster die appelleert aan de etiquette. Nadeel: in het donker zie je ze amper. Daarom, speciaal voor slimme Dutch designers: ontwerp een knallende glow-in-the-dark markering, die het hele land kan gebruiken bij de volgende jaarwisseling.

schrijft hier elke vrijdag een column.