Is er leven na de Trumpshow?

Koppen rollen in Witte Huis

Het ‘You’re Fired!’ uit Trumps reality-show The Apprentice klonk het afgelopen jaar ook veelvuldig in het Witte Huis. Hoe verging het de stafleden die de president kwijtraakte?

Donald Trump spreekt telefonisch met Poetin. Om hem heen staan Reince Priebus (tweede van links), Mike Pence (derde van links), Steve Bannon (derde van rechts), Sean Spicer (tweede van rechts) en Michael Flynn. Foto Michael Reynold/EPA

Een van de eerste foto’s van Donald Trump in het Oval Office moest in januari daadkracht en stabiliteit uitstralen: de pas aangetreden president zat achter zijn bureau, aan de telefoon met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin en omgeven door zijn directe staf: vicepresident Mike Pence, Nationale Veiligheidsadviseur Michael Flynn, strateeg Steve Bannon, stafchef Reince Priebus en de woordvoerder van het Witte Huis, Sean Spicer.

Op Pence na hield geen van hen het vol. In de maanden die volgden, rolde de ene na de andere kop in de West Wing. Behalve Flynn, Priebus, Spicer en Bannon moesten onder meer hoofd communicatie Michael Dubke, diens kortstondige opvolger Anthony Scaramucci, plaatsvervangend stafchef Katie Walsh en adviseur Sebastian Gorka het veld ruimen.

‘You are fired!’

Het Witte Huis van Trump is een draaideur van personeel gebleken. Volgens een onderzoek van Kathryn Dunn Tenpas aan de Brookings Institution stevent Trump af op een doorstroming van hoofdpersoneel van 30 procent in zijn eerste jaar, meldde The New Yorker deze maand. Dat is „door het dak”, aldus Tenpas: ruim drie maal hoger dan onder Trumps voorganger, Barack Obama. Naar verwachting zal die trend zich versneld doorzetten nu Trump zijn tweede jaar ingaat. De komende weken vertrekken onder anderen adjunct-stafchef Rick Dearborn, plaatsvervangend Nationale Veiligheidsadviseur Dina Powell en Jeremy Katz, vicevoorzitter van de Economische Raad van het Witte Huis.

De gewiekste zakenman Trump maakte op televisie naam als gastheer van de realityshow The Apprentice, waarin hij zonder pardon deelnemers de deur wees met zijn ‘You’re fired!’ Al snel bleek dat hij ook als president met grote regelmaat topmedewerkers liet gaan – al dan niet vrijwillig. Deze maand nog werd zijn medewerkster Omarosa Manigault, nota bene bekend geworden als deelnemer aan The Apprentice, op staande voet ontslagen.

Maar hoe vergaat het Trumps gewezen medewerkers? Is er leven na een rol in het eerste seizoen van de Trumpshow in de West Wing? Een rondgang wijst uit dat het bestaan na het Witte Huis voor de meesten niet vlekkeloos verloopt.

Michael Flynn (midden) en Steve Bannon (rechts) zitten bij Donald Trump terwijl hij belt met de premier van Australië.Foto Pete Marovich/EPA
  • Topstrateeg Steve Bannon

    Rol van ‘verdwaalde dronkaard’ lijkt nog lang niet uitgespeeld

    Weinig benoemingen van president Trump waren zo omstreden als de aanstelling van Steve Bannon als ‘topstrateeg’. De baas van Breitbart News, de mediaorganisatie van de alt-rightbeweging die de conservatieve televisiezender Fox News rechts inhaalt, wordt in de VS geassocieerd met wit-nationalisme. Zijn aanwezigheid in de West Wing was tegenstanders van Trump een gruwel.

    Het vertrek van de 64-jarige Bannon in augustus, na conflicten met onder meer Trumps dochter Ivanka en schoonzoon Jared Kushner, werd buiten de populistische Trump-aanhang dan ook met opluchting begroet. Het Witte Huis liet in het midden of Bannon was weggestuurd of ontslag had genomen.

    Bannon leek zich bevrijd te voelen om zijn guerrillastrijd voor Trump en het populisme buiten het Witte Huis voort te zetten. Hij ging terug naar Breitbart om het op te nemen tegen de gevestigde orde van de Republikeinse Partij.

    Lees ook: Trumps strateeg gedijt bij chaos en verwarring

    Helemaal soepel gaat dat niet. Bannon schaarde zich in het najaar pal achter Roy Moore, de omstreden Republikeinse kandidaat bij een speciale verkiezing voor een Senaatszetel namens Alabama; en overtuigde Trump dit ook te doen. Moore, beschuldigd van kindermisbruik, verloor onverwacht van de Democraat Doug Jones.

    De reputatie van Bannon heeft een deuk opgelopen. De Republikeinse Afgevaardigde Peter King wees Bannon na de nederlaag van Moore van de hand als „een gehavende dronkaard die is afgedwaald op het politieke toneel”.

    Toch lijkt zijn rol nog niet uitgespeeld. Bannon steunt conservatieve kandidaten die het opnemen tegen zittende Republikeinse Congresleden bij de verkiezingen van volgend jaar. Ook belt hij nog regelmatig met Trump. Uit een uitgebreid profiel in het blad Vanity Fair bleek dat hij zelfs ambities koestert om zichzelf kandidaat te stellen voor het presidentschap.

Reince Priebus (links) en Anthony Scaramucci (rechts) luisteren naar een gesprek van Donald Trump met journalisten.Foto T.J. Kirkpatrick/Redux
  • Hoofd communicatie Anthony Scaramucci

    Omstreden twitteraar

    Wellicht de meest bizarre aanstelling in het Witte Huis van Trump was die van Anthony Scaramucci als hoofd communicatie. De voormalige bankier was deze zomer elf dagen in functie – korter zelfs dan Michael Flynn. Scaramucci’s benoeming leidde tot conflicten met Sean Spicer en Reince Priebus, en werd ongedaan gemaakt door stafchef John Kelly.

    Scaramucci trok de aandacht met een interview in The New Yorker, waarin hij collega’s Priebus en Bannon uitschold. Daarmee is hij sinds zijn ontslag niet opgehouden: volgens media in de VS trok hij onlangs opnieuw fel van leer tegen Bannon. Intussen heeft Scaramucci de Scaramucci Post gelanceerd, een twitter-account dat ophef veroorzaakte met een smakeloze peiling over het aantal slachtoffers van de Holocaust.

  • Communicatiemedewerker Omarosa Manigault

    Zij kan nog een boekje open doen

    Niemand weet wat Omarosa Manigault-Newman precies deed in de West Wing. Haar functie was ‘hoofd communicatie voor openbare banden van het Witte Huis’. Ook de redenen voor ontslag deze maand van een van de weinige Afrikaans-Amerikaanse medewerkers van Trump zijn onduidelijk. Ze zou onder begeleiding van beveiligers het Witte Huis zijn uitgezet, onder luid protest.

    Vast staat dat het dienstverband van Manigault, die bekend staat als Omarosa, per 20 januari eindigt. Tot die tijd behoudt ze haar salaris. De meedogenloze deelnemer aan The Apprentice werd twee keer zogenaamd ontslagen. Nu echt. Woordvoerder Sarah Sanders wenste haar „veel succes bij haar toekomstige activiteiten.”

    Daarmee is nog niet gezegd dat het doek definitief is gevallen voor Omarosa. Tegen tv-zender ABC zei ze dat ze „nogal een verhaal te vertellen heeft” over haar Witte Huis-periode. Volgens een anonieme bron heeft ze nooit een geheimhoudingsclausule getekend.

Omarosa Manigault *links) en Donald TrumpFoto Michael Reynolds/EPA
  • Veiligheidsadviseur Michael Flynn

    Van pleitbezorger vóór nu kroongetuige tegen Team Trump

    Voor Michael Flynn, de kortstondige Nationale Veiligheidsadviseur van Trump, is het bergafwaarts gegaan sinds zijn dramatische ontslag in februari, na minder dan een maand in functie. Van vurig pleitbezorger voor Trump werd hij kroongetuige bij het Ruslandonderzoek van de speciale aanklager, Robert Mueller.

    Flynn, die bekende te hebben gelogen tegen de FBI, is begin december gedraaid: hij verleent nu zijn medewerking aan Muellers onderzoek. Dat is gevaarlijk voor Trump, want de lobbyist met Moskou-banden wordt gezien als de spil van contacten tussen Team Trump en Russische functionarissen in de aanloop naar de verkiezingen en de transitieperiode.

    Flynn moest in februari het veld ruimen omdat hij had gelogen over contacten met de toenmalige Russische ambassadeur in Washington, Sergej Kisljak. In tegenstelling tot wat hij beweerde, was het opheffen van VS- sancties tegen Rusland door de komende regering-Trump aan de orde geweest.

    Flynns voorgeleiden begin deze maand was een dramatische wending. De generaal b.d., die tijdens de Republikeinse conventie in 2016 vanaf het podium opriep tot opsluiting van Hillary Clinton (“Lock her up!”), kan tot vijf jaar gevangenisstraf krijgen.

    Trump heeft ondertussen zijn verhaal gewijzigd over zijn motivatie voor het ontslaan van Flynn. In een tweet die later door het Witte Huis werd toegeschreven aan zijn advocaat, zei hij te hebben geweten dat Flynn had gelogen tegen de FBI. Eerder was het omdat Flynn vicepresident Mike Pence zou hebben misleid over de contacten met Kisljak.

    Toch zei Trump tegen journalisten dat hij met Flynn te doen heeft. „Ze verwoesten zijn leven.”

    Lees ook: Schuldbekentenis Flynn benauwt entourage Trump
  • Stafchef Reince Priebus

    Voor een halve ton in te huren als spreker

    Reince Priebus, ex-voorzitter van de Republikeinse partij, was in de campagne onmisbaar bij het smeden van de ongemakkelijke alliantie tussen de entourage van de presidentskandidaat Trump en de gevestigde orde van de Republikeinen. De nieuwe president beloonde hem met de positie van stafchef in het Witte Huis.

    Zes maanden later viel het doek voor Priebus als een van de voornaamste vertegenwoordigers van het Republikeinse establishment in de Oval Office. Eind juli werd hij in de regen achtergelaten op de landingsbaan van Andrews Airforce Base bij Washington, nadat Trump en zijn medewerkers waren teruggekeerd uit New York met het presidentiële vliegtuig, Air Force One. Trump kondigde zijn ontslag aan via Twitter.

    Een pijnlijk moment – maar het liep relatief goed af voor de 45-jarige Priebus. Hij nam een paar maanden vrij en werd hoofd van het advocatenkantoor Michael Best & Friedrich, waar hij ook werkte voor zijn politieke carrière. Ook sloot hij zich aan bij een sprekersbureau in Washington. Volgens Politico is hij voor minimaal 50.000 dollar in te huren als spreker met tips over hoe het Witte Huis van Trump werkt. En hij spreekt nog regelmatig met Trump, die hij in het openbaar trouw is gebleven.

    Zijn unieke kennis maakt Priebus overigens ook een belangrijke getuige voor speciaal aanklager Mueller. Diens team ondervroeg Priebus in oktober.

Sean Spicer gaat tussen journalisten staan om een foto te maken van Donald Trump.Foto Olivier Douliery/EPA
  • Woordvoerder Sean Spicer

    Media-beul die de waarheid met voeten trad

    Sean Spicer verwierf meteen na Trumps beëdiging in januari wereldwijde beruchtheid als woordvoerder van het Witte Huis, met zijn bewering dat de inauguratie het grootste publiek uit de geschiedenis had getrokken. Dat was onjuist, bleek uit luchtfoto’s van de Mall in Washington.

    De vurige rel die volgde bleek een opmaat voor een maandenlange confrontatie van Spicer met de media, waarbij hij journalisten ‘alternatieve feiten’ voorschotelde. Zijn agressieve stijl leverde hem grote naamsbekendheid op, die nog werd versterkt door een uitzinnige persiflage door actrice Melissa McCarthy bij de tv-show Saturday Night Live.

    Bekijk hieronder de persiflage:

    Niets leek Spicer te ver te gaan – tot Trump in juli Anthony Scaramucci benoemde tot hoofd communicatie. Daarmee kwam Spicers onstuimige periode aan het hoofd van de briefing room ten einde.

    Voorspellingen dat Spicer snel zou aantreden als commentator bij een tv-zender kwamen niet uit. In september verscheen hij bij de uitreiking van de Emmy’s, als deel van een grap van presentator Stephen Colbert. Niet iedereen kon er om lachen: zijn rol als mediabeul voor Trump, die de waarheid met voeten trad, wordt hem door velen niet snel vergeven.

    Intussen werkt Spicer aan een boek over zijn ervaringen: The Briefing. Het moet in 2018 verschijnen.

In zijn eerste weekend als president maakte Donald Trump ruzie over de opkomst bij zijn inauguratie. Lees daarover: Trump in het Witte Huis: leugens, conflicten en protest
    • Frank Kuin