Waarde van bitcoin staat of valt met geloof en overtuiging

Zeepbel of niet? Toezichthouders worden nerveus van bitcoin. Maar anders dan bij aandelen of vastgoed is er geen ijkpunt voor de waarde van de cryptomunt.

Foto iStock, bewerking Studio NRC

Neem twee hippe Zweden, een vaag idee en heel veel marketing en je hebt Boo.com, hét symbool van de dotcom-hype van de eeuwwisseling. De twee bouwden vanuit Londen in anderhalf jaar een organisatie van ruim vierhonderd medewerkers met kantoren in alle relevante hoofdsteden, die via internet de hipste kleding moest gaan verkopen die er te krijgen was.

Na wild te hebben gesmeten met 140 miljoen dollar aan investeerdersgeld, vooral aan public relations, bleek een overhaast gebouwde website nauwelijks te werken en trokken de investeerders in april 2000 de stekker eruit.

Na het echec van Boo, gevierd als het toppunt van de Nieuwe Economie, droogde overal de financiering van start-ups op. Maar niet voordat het bedrijfje handig was meegesurfd op de dotcom-golf waar beleggers, bang om de boot te missen, niet wisten hoe snel en genereus ze hun kapitaal kwijt moesten.

Ruim zeventien jaar later, vorige week donderdag, veranderde de Long Island Iced Tea Corporation, een beursgenoteerd bedrijfje uit de VS, zijn naam in Long Blockchain Corp. De koers explodeerde van 2,48 dollar naar 9,49 dollar. Het bedrijf werd 68 miljoen dollar méér waard, enkel door de naam ‘blockchain’, een term uit de bitcointechnologie.

Als we bitcoin, wat oneerbiedig, de ‘onderwereld’ van het financiële systeem noemen, dan was dit een voorbeeld van hoe de rage rond de cryptovaluta’s de financiële ‘bovenwereld’ bereikte. Daarmee werd een bijzondere decembermaand in stijl afgesloten. Want eerder wedijverden de termijnbeurzen Chicago Board of Exchange (CBoE) en Chicago Mercantile Exchange (CME) om als eerste termijncontracten in bitcoin aan te bieden. Tot die tijd was de cryptomunt nog exotisch, maar hierdoor werd bitcoin in één klap mainstream.

Lees ook: Alles wat je wilt weten over bitcoin maar nooit durfde te vragen

Het is dan ook geen toeval dat het aantal waarschuwingen van centrale banken en andere toezichthouders op de normale financiële sector juist de afgelopen maand een crescendo bereikte. Voorheen was bitcoin voor deze ‘financiële politie’ een amusant experiment, waarvan vooral de achterliggende blockchaintechnologie als veelbelovend werd gezien. Waarschuwingen golden vooral de consument. Maar twee ontwikkelingen deden het alarm daarna af gaan.

De eerste was de snelle waardeontwikkeling van bitcoin, waarbij de koers opeens op de 20.000 dollar leek af te stevenen. Dat zou de marktwaarde van alle bitcoin bij elkaar tegen de 300 miljard dollar (253 miljard euro) brengen. De tweede is de opmars in het reguliere circuit. Net zoals de normale politie wakker wordt als een motorbende in het vastgoed gaat, wekte ook bitcoins overgang van onderwereld naar bovenwereld belangstelling en argwaan.

‘Verhoogde waakzaamheid’

Valdis Dombrovskis, de eurocommissaris die zich bezighoudt met financieel toezicht, stuurde vorige week een brief over bitcoin naar de belangrijkste toezichthouders van de EU, waarin hij pleitte voor ‘verhoogde waakzaamheid’ volgens de Financial Times die de hand op de brief wist te leggen. Eerder al lieten Britse en Amerikaanse toezichthouders soortgelijke waarschuwingen horen. China en Zuid-Korea gingen hen al voor.

De grote vraag daarbij blijft of de huidige ontwikkeling van de waarde van bitcoin een zeepbel is. Het antwoord is, en blijft, lastig. Onder veel zeepbellen ligt een soort van intrinsieke waarde. De winst per aandeel, bijvoorbeeld. Of de activa van de onderneming. Of de grond en stichtingskosten van vastgoed. Op basis daarvan kan in ieder geval nog een poging worden gedaan om te kijken of de huidige koers nog te verdedigen valt, of gekkenwerk is. Zelfs onder normaal geld zitten goudreserves, hoe gering soms ook. Zelfs een tulp was nog een tulp.

De economie bruist, de werkloosheid keldert, het optimisme héérst. Lees ook: Daar zitten we dan, midden in de zeepbel

Bitcoin heeft dat niet, en blijft zo een onopgelost raadsel. De jongste koersval, deze week van 19.000 dollar naar onder 12.000 dollar, is alweer voor de helft ingelopen. Dat sterkt de holders-on-to-dear-life, die vastberaden elke koerscorrectie uitzitten. Daar tegenover staat dat de toestroom van steeds maar nieuwe gegadigden, essentieel voor elke financiële piramide, misschien nog lang niet is opgedroogd. Dat potentieel is enorm: bitcoin is de eerste financiële hype waar heel de wereld, inclusief Azië, aan meedoet.

Als bitcoin alsnog vooral een geloofsartikel is, dan kan alleen een schok de apostelen wakker schudden.

Tot dan geldt het volgende mopje, uit de tijd van Boo.com. Een man staat op straat met een hond, waaraan een bordje ‘Te Koop’ hangt. Een voorbijganger vraagt hoeveel de hond moet kosten. „Een miljoen”, is het antwoord. De volgende dag staat de man er alleen. De voorbijganger vraagt: „En, hond verkocht?” „Nee”, is het antwoord. „Ik heb hem geruild voor twee katten. Van een half miljoen elk.”

    • Maarten Schinkel