Krolse danskatten verlangen naar introspectie en echtheid

Popvrouwen in 2017

Diverse vrouwelijke popsterren vonden zichzelf opnieuw uit in 2017. Taylor Swift, Lady Gaga, Beyoncé en Kesha lieten zich van hun meest persoonlijke kant zien.

Lady Gaga. Courtesy of Netflix

Ergens halverwege de Netflix-documentaire Five Foot Two ligt popster Lady Gaga op de behandeltafel. Ze heeft permanent pijn in de heup die ze drie jaar geleden brak. Maar vooral is haar lijf totaal verkrampt door haar reumatische aandoening fibromyalgie. Met een vertrokken gezicht somt ze al haar medicijnen op en geeft ze aan hoe ze enkel op adrenaline functioneert. Nee, hoe ze haar lijf steevast bevéélt te functioneren, corrigeert haar arts haar.

Terwijl de spierknopen geïnjecteerd zullen worden geeft Gaga’s assistent aan dat Gaga zich eigenlijk ook al weer dient klaar te maken voor een belangrijk interview. Dan volgt een onwaarschijnlijke scène: aan de ene kant brengt een visagiste een glamourmaquillage op het gezicht van de popster aan, terwijl de arts haar rug en nek injecteert met pijnstillers. En hup, daar gaat ze weer.

Opgelapt worden voor wéér een show. Huilend van de pijn op haar bank, vragend om een verlichtende joint, terwijl een assistent het totaal verkrampte rechterdeel van haar lijf probeert te masseren. De kwetsbaarheid die Lady Gaga dit jaar etaleerde in haar documentaire was verstommend en aangrijpend. Was het echt? Het leek wel zo. De beelden waren niet opgepoetst. „De wereld was er niet klaar voor om mijn echte ik te zien, want ik was er zelf niet klaar voor om mezelf te zijn”, zegt ze in de documentaire. „Maar dit ben ik, met niets.”

Wat zagen we de artieste worstelen. Met haar creativiteit, bij het scheppen van het tevens dit jaar verschenen nieuwe album Joanne waarop ze eveneens een huid afgooide. Wat overbleef was een van franje ontdane countrysound en een serene, naturelle look zonder pruik of vleesjurk. Met haar eenzaamheid, een gebroken hart dat nog extra desolaat voelde als haar dagelijkse hulpteam de deur achter zich dicht trok. Met haar gepijnigde lijf, dat ze steeds weer over alle mogelijke grenzen trok, bijvoorbeeld in de aanloop naar haar megashow in de grote Super Bowl wedstrijd.

Dat dát allemaal natuurlijk niet vol te houden viel, bleek wel toen ze afgelopen najaar het hele Europese deel van haar wereldtour af moest zeggen.

Andere identiteit

2017 was een popjaar waarin veel toonaangevende Amerikaanse hitzangeressen zichzelf opnieuw uitvonden, zich kwetsbaar opstelden en hun al dan niet zorgvuldig uitgedachte imago keerden. Een aantal nam voor hun nieuwe album expres een andere identiteit aan die van muziek tot looks was uitgedacht. Zoals de 28-jarige popdiva Taylor Swift die zich wilder, meer uitgesproken en uitdagender presenteerde, terwijl de 25-jarige Miley Cyrus die haar rebelse imago herschikte voor een plots juist aardse, ‘terug naar de basis’-vorm.

Dan de politieke insteek: de 33-jarige Katy Perry knipte zich een pittig kort platinablond kapsel en een album vol ‘purposeful’ pop, ofwel pop die zich uitspreekt over de gebeurtenissen in de wereld om haar heen. En ook de 38-jarige Pink maakte na een paar jaar fulltime moederen een comeback: haar pas verschenen album staat bol van feministische en anti-Trump standpunten.

Anderen kapseisden dit jaar onbedoeld door uitputting en ziekte, zoals dus de 31-jarige Lady Gaga. En ook de 25-jarige zangeres Selena Gomez die de auto-immuunziekte Lupus heeft, een niertransplantatie moest ondergaan en zo haar nieuwe album niet kon promoten.

En dan was er nog een aantal zangeressen dat knap boven hun sombere, beklagenswaardige lot wist uit te stijgen: de 30-jarige Kesha en 24-jarige Ariana Grande konden weer licht zien na omstandigheden waarop gewoonweg geen grip te krijgen was.

Voor tieneridool Ariana Grande was dit een jaar dat alles veranderde. De terreuraanslag die haar concert in Manchester trof op 22 mei, raakte haar diep. Grande was „gebroken”, twitterde ze in de nacht na de zelfmoordaanslag na haar show in Manchester, waarbij 22 concertbezoekers het leven lieten. De zangeres vloog direct terug naar de Verenigde Staten en liet zich even niet meer zien.

Bewondering oogstte ze bijna twee weken later voor de manier waarop ze angst wegnam en het verdriet keerde. Ze gaf een groot verbroederend superconcert in Manchester waaraan een grote hoeveelheid popsterren deelnam. Liefde overwint haat, was de boodschap bij het live uitgezonden One Love Manchester, voor 55.000 bezoekers in het cricketstadion Old Trafford Cricket Ground. Het benefietconcert deed denken aan Live Aid.

Kesha. Foto Ben Stansall/AFP

Partypopzangeres

Ook niet zonder tragiek was de comebackplaat van de voormalige partypopzangeres Kesha. Terwijl nu overal vrouwen hun #metoo-ervaringen delen, werd Kesha dit jaar het boegbeeld van volharding. Haar #metoo duurt al jaren. Met vele rechtszaken probeert ze onder een exclusief platencontract waarin ze moet samen werken met hitproducer Dr. Luke. Ze beschuldigt hem van fysieke, emotionele en verbale misbruik. Hij noemt hun ruzie ‘creatieve onenigheid’.

Kesha kreeg van veel bekende zangeressen als Adele en Taylor Swift publiekelijk steun; de hashtag #freekesha was lang trending. Zeker toen bleek dat het geclaimde misbruik niet genoeg bewezen kon worden en de popzangeres vleugellam was na haar jaren van strijd. In augustus keerde ze dat beeld met het sterke album Rainbow. Haar pijn klonk in ballades met zelfbewuste, introspectieve teksten. In andere liedjes onderstreept ze haar hervonden kracht.

Dat dit soort muzieksterren zichzelf heruitvindt is op zichzelf natuurlijk niets nieuws. Ze zijn hun eigen merk, waarmee steeds weer nieuwe publieksgroepen moeten worden bereikt. Sociale media zijn de marketingtools en maken dat meer inzichtelijk. Wat deze zangeressen gemeen hebben is dat ze al als tiener zijn ontdekt en zijn opgegroeid voor het voetlicht. Met ieder minstens een handvol albums hebben ze hun ‘footprints’ overal achtergelaten in de hitlijsten. De curve is overeenkomstig: van redelijk argeloze kindsterren transformeerden ze tot alomtegenwoordige popdiva’s met een uitgetekend rebels imago en een vrijgevochten toon, die onverholen verwijst naar hun seksualiteit en vrouw-zijn.

Taylor Swift. Foto Angela Weiss/AFP

Terwijl Lady Gaga en Miley Cyrus van krolse danskatten inbonden tot supersterren die gretig naar een nieuwe basis zoeken, maakte Taylor Swift dit jaar met haar zesde plaat Reputation een resoluut andere ommezwaai. Ze liet juist haar donkerdere, minder fraaie gedachten vrij en rekende af in wraakliedjes. Ook hierin schuilde duidelijk een verlangen naar echtheid, aangewakkerd door het ouder worden en de behoefte zich meer inhoudelijk en activistisch, zoals zangeressen Pink en Katy Perry dat dit jaar deden tegen de regering Trump, uit te drukken. Voor fans voelt dat authentiek. Zeker wanneer Lady Gaga, Taylor Swift en Kesha hun persoonlijke beweegredenen delen. Of foto’s laten zien van zichzelf in het ziekenhuis aan het infuus.

Dat privé de beste marketingcampagne is, weten we door Beyoncé. Toen ze dit jaar zwanger werd van een tweeling ging haar spraakmakende, kunstzinnige fotoshoot vol symboliek snel de wereld over. Inmiddels is bekend dat een fittere Lady Gaga zich in Las Vegas heeft gecommitteerd aan 74 exclusieve hotelshows. Dat levert haar per show een miljoen dollar op. Ook staat ze in de remake van de film A Star is Born. Over een maand haalt ze in Amsterdam haar door ziekte afgezegde show in.

    • Amanda Kuyper