Kendrick Lamar bepaalt het gezicht van muziekjaar 2017

De beste kunst van 2017 Wat zijn volgens de critici van NRC de beste Pop & Jazz nummers van 2017? De dertigjarige rapper Kendrick Lamar stond dit jaar niet alleen met zijn eigen nummers in de spotlights: hij verscheen ook op vele andere platen.

Er zijn genoeg muzikanten met succes die heel zeker van zichzelf zijn. Die schijnbaar zonder twijfels of angsten in een rechte lijn hun carrière opbouwen.

Zo niet Kendrick Lamar, de dertigjarige rapper uit Los Angeles. Lamar heeft het hart op de tong en deelt met de luisteraar zijn worstelingen met de druk en verantwoordelijkheden die zijn succes met zich meebrengt. Met zijn album DAMN. voert hij voor de tweede keer NRC’s Lijst der Lijsten aan, die is samengesteld op basis van 39 eindejaarslijsten van nationale en internationale muziekmagazines en critici. In 2015 stond Lamar ook op één met zijn To Pimp a Butterfly. En vorig jaar, toen Bowies Blackstar de lijst aanvoerde, stond Lamars ‘restjesalbum’ Untitled Unmastered nog op 26 in de lijst.

„Lamar lijkt in zijn muziek soms heel direct, maar is nooit echt eenduidig. Hij wikt, weegt, twijfelt, schmiert”, schreef Saul van Stapele in NRC. „DAMN. is een sterke, boeiende plaat van een excellente, bespiegelende rapper op het toppunt van zijn kunnen.” Maar Van Stapele schreef ook: „To Pimp A Butterfly maakte van Lamar de favoriete rapper van mensen die nooit naar rap luisteren”, en DAMN. is volgens hem veel meer een album voor rapliefhebbers. Bijzonder dus dat de critici – van indiewebsite Pitchfork tot magazine Rolling Stone en de Nederlandse krant Trouw – zo unaniem lovend zijn. Sterker, bijna alle lijstenmakers noemden hem. Op 7 van de 39 geanalyseerde jaarlijsten stond DAMN. bovenaan en het album was daarmee de onbetwiste nummer 1 dit jaar.

De lijstjes: Pop en Jazz

Het is al bijzonder dat Lamar met zijn eigen platen drie keer zo hoog in deze lijst staat, en hij doet ook nog mee op een aantal andere albums in de lijst: zo is hij te horen op Cntrl van SZA, op Drunk van Thundercat en Big Fish Theory van Vince Staples. Nummer drie op de lijst SZA is zelf trouwens te horen op het album dat op nummer 2 staat, Melodrama van de Nieuw-Zeelandse zangeres Lorde.

U2

Traditiegetrouw is het verschil tussen de lijstjes van critici en de meest beluisterde platen op Spotify groot. Waar is bijvoorbeeld ÷ Divide, het album van Ed Sheeran dat die lijst van Spotify aanvoerde? Het is enkel aan die hoge positie bij Spotify, plus een 26ste plek van Billboard, te danken dat Sheeran nog plek 67 haalt.

Lees ook: Krolse danskatten verlangen naar introspectie en echtheid

Datzelfde Billboard durfde het trouwens niet aan om de grootste band ter wereld op te nemen in hun lijst: U2. Hun nieuwe album Songs of Experience heeft de top-50 van de lijst niet gehaald. De Volkskrant gaf de band één punt (plaats 44 op hun lijst), maar opvallender is de derde positie die U2 kreeg van het grootste muziekblad ter wereld, Rolling Stone. Takes one to know one? Misschien, maar wellicht is het aan de vriendschap met Bono van Rolling Stone-hoofdredacteur Jann Wenner te danken, die volgens de onlangs over hem verschenen biografie in 2014 had geëist dat zijn redactie U2’s album van dat jaar op 1 plaatste. Durfde hij nu maar tot plek drie te pushen? Feit is dat in de speciale podcast-aflevering van het magazine over hun albumlijst de naam U2 door de critici angstvallig werd doodgezwegen. Peter van der Ploeg

Pop

Jan Vollaard

1. Mac DeMarco – This Old Dog. Spelplezier spat ervanaf bij de Canadese ‘slacker deluxe’, die zijn indiesucces benut om muziek te maken die steeds meer mellow en easy wordt. Bij DeMarco is het geen schande om van James Taylor en Steely Dan te houden. Zijn album blinkt uit in melodierijkdom en lekkere liedjes over het echte leven. Lees de recensie: Geen zwak moment bij volwassen Mac Demarco

2. Mark Lanegan Band – Gargoyle. Met zijn prachtig gruizige stem, getekend door de jaren, roept de Amerikaanse stonerrocker Lanegan eenzelfde gevoel op als Iggy Pop ten tijde van meesterwerk The Idiot. Lees de recensie: Virtuoze wanhoop om naderend onheil bij Mark Lanegan

3.Melanie De Biasio – Lilies.

4. Lorde – Melodrama.

5. Kendrick Lamar – DAMN.

Amanda Kuyper

1. Thundercat – Drunk. Kleurige toverbal verschiet van jarenzeventignostalgie naar smeuïge hiphopflows, geslaagde Steely Dan-retro en jazzfusion ingebed in toegankelijke ritmes. Niet alleen is Thundercat een bassist die het vuur aanhoudt, de hoge zang met zijn door insomnia en drugs ingestoken nevelige teksten blijft de aandacht trekken. Lees de recensie: De drive en vrijheid van bassist Thundercat

2.Beck – Colors. Verrassend vrolijk stemmend, volvet popalbum van muzikale alleskunner die zich van zijn meest ontspannen mainstream-kant laat horen. Lees de recensie: Het album dat Beck altijd al in zich had

3. Kendrick Lamar – DAMN.

4. Lorde – Melodrama.

5. The National – Sleep Well Beast.

Peter van der Ploeg

1. Krallice – Go Be Forgotten. Krallice, een moderne metalband uit New York, maakte sinds december vorig jaar maar liefst drie sterke albums - zij het soms wat cerebraal. Op Go Be Forgotten, dat eind november onaangekondigd uitkwam, worden de mathematische riffs door smaakvolle synths perfect binnenboord gehouden. Dan lukt alles op zo’n plaat, die een stuk boven hun andere albums – en dat van anderen – uitsteekt. Lees de recensie: Krallice legt elke noot op een goudschaaltje

2. Ulver – The Assassination of Julius Caesar. Voormalige metalband Ulver maakt al jaren muziek met meer apparaten dan instrumenten, maar altijd duister. Nu werd het een onweerstaanbare, geheel eigen versie van donkere pop/rock, gedragen door pulserende elektronica. Lees het achtergrondstuk: Deafheaven hoogtepunt op opgefrist festival Roadburn

3. Yellow Eyes – Immersion Trench Reverie.

4. Chelsea Wolfe – Hiss Spun.

5. Emptiness – Not For Music.

Rolinde Hoorntje

1. Jlin – Black Origami. Zoals je een simpel origamipapiertje tot prachtige complexe sculpturen kan vouwen, zo weet Jerrilynn Patton de fundamenten van footwork om te buigen tot futuristische composities van schots-en-scheve beats waarin iedere wending onverwacht is. Ze mixt hypersnelle dansmuziek uit Chicago met glitch-invloeden en Indiase snaarinstrumenten in hoeken van negentig graden tot sonische explosies waarop je kan stilzitten noch bewegen. Lees de recensie: Dansbare geluidsexplosies van Jlin in Amsterdam

2. Björk – Utopia. ‘Just that kiss, is all there is’, zo leidt Björk je met harpgetokkel haar futuristische fantasylandschap Utopia binnen. Fluiten, de lokroep van dolfijnen en ijzersterke productie van Arca maken dit album een bijna sacrale ode aan een buitenaards mooie liefde. Lees de recensie: Vriendelijke Björk op levenslustig nieuw album

3. Actress – AZD.

4. Kendrick Lamar – DAMN.

5. Thundercat – Drunk.

Hester Carvalho

1. Queens of the Stone Age – Villains. In de al meer dan twee decennia durende woestijntrip van het Amerikaanse QOTSA, is Villains een voorlopig hoogtepunt. Tegen elkaar in woelende onderstromen worden gecombineerd met knarsende gitaarlagen. Verzachtend element zijn de zwoele falset van Josh Homme en het swingende ritme, variërend van boogie tot funk tot een deinende golfslag. Lees de recensie: QOTSA soepel tussen dreigend en vrolijk

2. Moses Sumney – Aromanticism. De eenzame soul van Moses Sumneys Aromanticism was dit jaar een van de verrassingen. Sumney, met zijn fluwelen uithalen en ijle klanktapijt, creëert een eigen muzikale wereld. Lees het interview: Moses Sumney: ‘Eenzaamheid is een taboe-onderwerp’

3. Charlotte Gainsbourg – Rest.

4. Joey Badass – All-Amerikkkan Bada$$

5. LCD Soundsystem – All American Dream.

Saul van Stapele

1. Jay Z – 4:44. 4:44 is een prachtig, kort en krachtig meesterwerk van twee invloedrijke hiphopveteranen. Het album is geproduceerd door No I.D. die op basis van ingenieus toegepaste en sfeerbepalende miljoendollarsamples, gouden producties aflevert die inhoudelijk sterk communiceren met de kalme, vaak opvallend openhartige en reflectieve, en maatschappelijk messcherpe volwassenmannenrap van Jay Z. Lees de recensie: Jay-Z zet op ‘4:44’ zijn masker af

2. Ronnie Flex – Rémi. Ronnie Flex maakte het Nederlandse popalbum van het jaar: het fantastisch geproduceerde Rémi met sublieme Nederlandstalige R&B, frisse, aanstekelijke clubtracks en de briljante trapkraker ‘Opgekomen’. Lees het interview: Verliefd op de sound van Ronnie Flex

3. Chronixx – Chronology.

4. Kendrick Lamar – DAMN.

5. Migos – Culture.

Frank Provoost

1. Meat Wave – The Incessant. Opgefokt trio uit Chicago smijt argeloze luisteraars alle hoeken van de kamer door met slimme en melodieuze punktirades. Op hun derde album, gortdroog opgenomen door undergroundheld Steve Albini, stort de 24-jarige frontman Chris Sutter zijn hart uit. Zo hoort tienerangst, puberwoede en radeloos liefdesverdriet (na twaalf jaar ging zijn verkering uit) te klinken.

2. Girlpool – Powerplant. Het Californische lofi-duo maakt dwarse doe-het-zelf-folk waarin de stemmen van Cleo Tucker en Harmony Tividad wankel, hijgend, schel of gemeen klinken, maar altijd prachtig vervlechten.

3. Ty Segall – Ty Segall.

4. Bell Witch – Mirror Reaper.

5. Feist – Pleasure.

Leendert van der Valk

1. Songhoy Blues – Resistance. Mali rockt al jaren, maar erg vernieuwend is het meestal niet. Songhoy Blues is de vooruitgeschoven post, zij bouwen verder op wat Ali Farka Touré en Tinariwen achterlieten. Niet alleen maar desert blues, ook grime, funk, punk en reggae. Ze krijgen daarbij zelfs versterking van Iggy Pop. Lees de recensie: Malinese blues met funk en Iggy Pop

2. James Holden & the Animal Spirits – The Animal Spirits. Het gebruik van niet-westerse muziek in dance is bij James Holden niet uit exotisme. Een album waarop de trance van Marokkaanse gnawa en free jazz logisch en eerlijk samenvloeien met de trance van house. Lees de recensie: Holden neemt je mee op en sjamanistische trip

3. Ibeyi – Ash.

4. Sinkane – Life & Livin’ It.

5. Orchestre Baobab – Tribute to Ndiouga Dieng.

Jazz

Amanda Kuyper

1. Vijay Iyer Sextet – Far From Over. IJzersterk jazzalbum van de Indiase Amerikaanse pianist Vijay Iyer en zijn sextet. Zo losjes hoorde je de aan Harvard docerende hoogleraar niet vaak. Iyers moderne jazzcomposities voor deze uitstekend spelende band zijn dynamisch in balans, lichter, maar nog altijd interessant complex. Ritmiek in vele variaties staat centraal. Lees de recensie: Jazzpianist Vijay Iyer vindt vrijheid in sextet

2. Ella Fitzgerald – ’s Wonderful/Live in Amsterdam 1957 & 1960 (Jazz at the Concertgebouw). De opnames op ’s Wonderful zijn fabelachtig mooi en rijk aan speelse swing. Deze opnames van een groot zangeres die haar stem écht als instrument wist te gebruiken zijn prachtig, blijmakend en waardevol. Lees de recensie: Ella Fitzgerald vol vuur in het Concertgebouw

3. Christian Scott aTunde Adjuah – The Centennial Trilogy.

4. Yuri Honing – Goldbrun.

5. Cecile McLorin Salvant – Dreams and Daggers.

Luister naar NRC’s Lijst der Lijsten op Spotify:

Benieuwd hoe deze lijstjes tot stand komen? Luister dan onze eindejaarspodcast: