Recensie

‘Jane’ is boeiend maar gladjes

Documentaire In de documentaire Jane , over etholoog Jane Goodall, ziet teruggevonden archiefmateriaal er prachtig opgepoetst uit.

Jane Goodall (1934) in de documentaire Jane.

Als kind droomde etholoog Jane Goodall (1934) ervan een man te zijn, en als Doctor Dolittle en Tarzan haar leven door te brengen tussen de dieren waar zij zo van houdt. Een droom die uitkomt, zoals zij zelf meermaals benadrukt in de documentaire Jane.

Deze natuurfilm bestaat hoofdzakelijk uit materiaal dat in 2014 teruggevonden werd in de archieven van National Geographic. De honderd uur film werd gemaakt door Hugo van Lawick, de natuurfilmer met wie Goodall in 1964 trouwde. In de film zien we het telegram dat hij haar stuurde: „Will You Marry Me?”

Het materiaal stamt voornamelijk uit begin jaren zestig en documenteert het onderzoeksproject dat Goodall in Gombe, Tanzania leidde naar de overeenkomsten en verschillen tussen in het wild levende chimpansees en de mens uit het stenen tijdperk. Zij begon hieraan zonder academische achtergrond. Dat was voor antropoloog Louis Leakey, haar supervisor, een voorwaarde.

Het teruggevonden archiefmateriaal ziet er prachtig opgepoetst uit. Het wordt af en toe doorsneden met beelden uit een interview dat maker Brett Morgen (Cobain: Montage of Heck) met Jane had. Goodalls voice-over begeleidt de beelden.

Het duurde vijf maanden voordat de chimpansees gewend waren aan Goodall, naar eigen zeggen een „vreemde witte aap”, en de aanwezigheid van een indringer in hun territorium accepteerden. Haar studie in wat voor haar „het paradijs” was, levert veel op: dat chimps werktuigen maken en gebruiken, emoties hebben maar ook gewelddadig en oorlogszuchtig zijn.

De documentaire is boeiend maar ook wat gladjes. Hij is gemaakt als een speelfilm, met vlotte muziek van Philip Glass, vloeiende montages en verzorgd geluidsontwerp. En net als in een fictiefilm gebeurt er na ruim een uur iets wat complicaties veroorzaakt die overwonnen moeten worden, hier de polio-epidemie die de apenpopulatie decimeert en haar scheiding van Hugo. Waarbij regisseur Morgen iets te nadrukkelijk een parallel trekt met de apengemeenschap die uit elkaar valt.

    • André Waardenburg