Nu ook op Instagram speuren naar illegaal vuurwerk

Opsporing

Handelaren in illegaal vuurwerk zoeken steeds nieuwe routes. De politie past zijn methodes aan en zoekt inmiddels ook op Instagram.

Dit type vuurwerk is verkrijgbaar in veel Europese landen, maar verboden in Nederland. Foto Lex van Lieshout/ANP

Rechercheur Henk van Binnendijk zit achter zijn computer en surft naar het Instagram-account Vuurwerktekoop024. Een lijstje met in Nederland verboden vuurwerk verschijnt op zijn beeldscherm. Lawinepijlen, cobra’s, thundercrackers, strijkers – honderd stuks voor 4,50 euro. In december brengen postbezorgers elke dag zulke pakketjes rond met zwaar vuurwerk. „Het is serieuze shit”, zegt Van Binnendijk. „Als zo’n pakketje ontploft, vallen er doden.”

Hij is internetrechercheur bij de politie. Samen met zijn collega’s speurt hij naar online handelaren in „professioneel vuurwerk”: zwaar vuurwerk dat in het buitenland wordt geproduceerd en in Nederland verboden is. Dit type vuurwerk mag alleen op evenementen worden afgestoken, mits een vergunning is verstrekt.

Grensovergangen

Tot eind jaren negentig, begin 2000, speurden de politie en het OM op een andere manier naar illegaal vuurwerk. Zwaar vuurwerk, toen voornamelijk afkomstig uit China, werd door grote Nederlandse vuurwerkimporteurs besteld, zegt Marcel Kruize van het vuurwerkteam van de politie. Ze verkochten het illegaal naast toegestaan lichter vuurwerk. Bijvoorbeeld op het werk (in de bouw), via scholen of sportverenigingen. Het vuurwerk werd destijds in vrachtwagens de Nederlandse grens overgereden. Om dit tegen te gaan, postte de politie voornamelijk bij grensovergangen. „We onderschepten soms duizenden kilo’s Chinese rollen op één dag”, zegt Kruize. Spelen die importeurs nu nog steeds een rol? Volgens Frank van Diem, vuurwerkofficier bij het Functioneel Parket, niet.

Ongeveer tien procent van de zaken die het Functioneel Parket behandelt, zijn vuurwerkzaken, meldt Van Diem desgevraagd per e-mail. De politie schat dat de georganiseerde criminaliteit tien miljoen euro per jaar verdient aan de verkoop van verboden vuurwerk. Jaarlijks wordt in Nederland voor 65 tot 70 miljoen euro aan vuurwerk afgestoken.

Loodsen en bunkers

Als reactie op grenscontroles van de politie stapten criminelen over op een andere methode: ze brachten het het vuurwerk onder in loodsen en bunkers in Duitsland en België, dichtbij de Nederlandse grens. Kopers haalden het vuurwerk daar zelf op. Kruize: „Die liepen daardoor zelf het risico.”

Lees ook: Met één hand leven is lastig, laat Halt de klas ondervinden

Afgelopen jaar kreeg de politie zo’n opslagplaats in het vizier. De politie onderschepte 40.000 kilo illegaal vuurwerk, dat opgeslagen lag in bunkers in het Duitse plaatsje Kleef, vlakbij Nijmegen. De opslagplaats werd gerund door een bende uit de Randstad, zegt Kruize. De politie hield verscheidene mensen aan. De zaak moet nog voor de rechter verschijnen.

De strijd tegen vuurwerkcriminaliteit verloopt moeizaam, blijkt uit een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, dat begin deze maand verscheen. De handel in verboden vuurwerk is de laatste jaren niet noemenswaardig afgenomen, volgens het rapport. En opsporingsdiensten hebben onvoldoende zicht op de „illegale handelsstromen”, schrijft de OVV. „Met name de kennis over criminele organisaties die achter de handel schuilgaan, is beperkt”.

Tegenwoordig gaat veel handel via internet, zegt teamleider Kruize. Sinds begin 2000 heeft de vuurwerkhandel op internet aan populariteit gewonnen. Jongemannen bestellen het vuurwerk bij de producenten in Slovenië, Italië, Polen en Tsjechië en verkopen het online. Eerst vooral via Hyves en weblogs; later ook via Instagram, Facebook en Twitter.

Internetrechercheur Van Binnendijk kent de aanbieders op Instagram uit zijn hoofd. Met zijn collega’s achterhaalde hij de adressen van honderden kopers en verkopers van zwaar vuurwerk. Die personen krijgen bezoek van de politie. Kopers riskeren een boete, taakstraf of een gevangenisstraf. Verkopers hangt een gevangenisstraf boven het hoofd. Een man uit Breda kreeg een gevangenisstraf van drie jaar opgelegd (waarvan één jaar voorwaardelijk), omdat hij zwaar Pools vuurwerk per post verstuurde.

Lees ook: Op de korte termijn is een vuurwerkverbod onwaarschijnlijk

Door op internet te rechercheren wil de politie de handel frustreren. Op Instagram volgde Van Binnendijk driehonderd verkopers van zwaar vuurwerk. Hij stuurde de handelaren vorige week een mailtje dat ze in de gaten worden gehouden. De verkopers moeten hun account offline halen. Van Binnendijk: „We laten ze voelen dat we constant meekijken.”

Leidt online rechercheren niet tot een verschuiving van het aanbod naar het darkweb, het meer ‘ondergrondse’ deel van internet? Volgens Van Binnendijk valt dat wel mee. Deze handelaren mikken op het „Google-publiek” zegt hij. „Ze willen snel en makkelijk geld verdienen”.

    • Martin Kuiper