Knallen? Eerst bril op en oordoppen in

Opvoeding Vuurwerk afsteken moet je kinderen niet verbieden; je moet ze begeleiden, vinden ouders. „Ik ben zelf ook jong geweest.”

De brandweer geeft scholieren voorlichting over vuurwerk, eerder deze maand op een basisschool in Hilversum. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Binnenvaartschipper Louisiano Monteiro was een jaar of tien toen de broer van zijn oma drie vingers kwijtraakte. Die hield een stuk vuurwerk in zijn hand terwijl hij het afstak. Sindsdien hoeft Monteiro geen vuurwerk meer. En hij denkt dat hij die afkeer heeft overgebracht op zijn zoons van 14 en 17. „Ze geven er niet echt om.”

Monteiro vreest Oudejaarsnacht daarom niet. Veel ouders wel. Vuurwerk heeft op veel kinderen een grotere aantrekkingskracht dan oliebollen en appelflappen. Het heeft alles in zich: het is verboden, behalve op Oudejaarsnacht. Volwassenen vinden het gevaarlijk. En je kunt zowat iedereen ermee op stang jagen.

Doktersassistent Rachida Issaoui uit Amersfoort praat met haar kinderen over de gevaren. Ze legt uit dat experimenteren met vuurwerk écht gevaarlijk is. „Net zoals je zaken als sexting en exposing bespreekt. Daardoor maak je ze bewust van de gevaren en worden ze weerbaar.”

De oudste zoon (14) van Brahim Amrhar uit Rotterdam had vorige jaar nog voor Kerst met vriendjes wondertolletjes gekocht bij Big Bazar. Dat is licht vuurwerk dat het hele jaar door mag worden verkocht. Een bewoner die niet wist dat het legaal was, klaagde bij de school. Het liep met een sisser af, maar hij zat bijna bij Halt, zegt Amrhar. „Het was een mooi uitgangspunt voor een goed gesprek.”

Praten met zijn kinderen (jongens van 14 en 7 en een meisje van 12) over de gevaren van vuurwerk, doet Amrhar sowieso. Als leidinggevende bij een grote opticien- en audicienketen ziet hij mensen met gaten in het hoornvlies langskomen in de zaak na een ongelukje met vuurwerk. „Soms zetten mensen hun bril áf voordat ze vuurwerk afsteken, omdat ze het zonde vinden als er iets mee gebeurt.”

Zijn oudste kinderen kozen beiden vuurwerk vorig jaar als onderwerp voor een werkstuk voor de basisschool, omdat het hen zo fascineerde. Daarin kwamen als vanzelf ook de nare kanten langs, zoals kinderen die hun vingers en ogen moeten missen. Amrhar: „Ik heb toen ook verteld over een jeugdvriend van mij. Die raakte op zijn zestiende zijn halve hand kwijt. Het veranderde zijn leven. Dat maakte indruk.”

De politie speurt nu ook op Instagram naar illegaal vuurwerk. „Het is serieuze shit. Als zo’n pakketje ontploft, vallen er doden.

Gestrekte arm

Vuurwerk afsteken moet je kinderen niet verbieden; je moet meekijken en begeleiden, vinden veel ouders. Rachida Issaoui staat er met haar neus bovenop als haar jongste kinderen (jongen van 14, meisje van 12) het jaarlijkse pakketje siervuurwerk afsteken.

De drie dochters (5, 7, 9) van Anneke Kuijk uit Eindhoven krijgen sterretjes. Ze leert hun dat ze die met gestrekte arm moeten vasthouden, want dat „koude vuur” is een illusie. „De kern is gloeiend heet.” Buiten moeten ze vuurwerkbrillen op, daarover is geen discussie mogelijk. „De oudste vindt het heel leuk om zelf af te steken. Dat mag, als we erbij zijn.”

Het engst vindt Anneke Kuijk andere kinderen die vuurwerk afsteken en daarbij niet opletten. Dat gebeurt bij haar in de buurt veel en een van haar meisjes was zich laatst rot geschrokken toen er vuurwerk naar haar werd gegooid. „Je kan van alles uitleggen, maar daar kan je je kinderen niet tegen beschermen.”

Herman Narain uit Rotterdam heeft zijn kinderen, (23, 22, 21 en 12) altijd gemaand tot voorzichtigheid. Lees de gebruiksaanwijzing goed, vertelde hij ze. Hij koopt wat siervuurwerk en honderdknallers voor Oudejaarsnacht. Nu drie van zijn kinderen volwassen zijn, laat hij het afsteken aan hen over. Zijn zoon (22) staat verderop in zijn winkel met tropische producten en lacht. „Het is altijd goed gegaan.” Zijn vader: „Ja, en de oudste drie letten nu op de jongste.”

Brahim Amrhar heeft met zijn kinderen een compleet pakket afspraken: vuurwerkbril op, oordoppen in. „Gelukkig beschermen steeds meer mensen hun ogen en die van hun kinderen. Maar hun oren! Sommige knallen komen overeen met het geluid van een straaljager!” Gebruik een aansteeklont, en steek een stuk vuurwerk aan met gestrekte arm, leert hij zijn kinderen. Neem 6 tot 8 meter afstand. De familie Amrhar heeft altijd een emmer water klaar staan. En de kinderen moeten de rotzooi na afloop opruimen.

Op Oudejaarsavond zelf wijst Amrhar zijn kinderen op afdakjes en bomen. „Daar moet je bij wegblijven. Vuurwerk heeft ruimte nodig. En je moet het vuurwerk dat je nog wilt afsteken niet in een tas naast je klaarzetten. Er hoeft maar een vonkje in te vallen. En: met een vuurpijl kan je het huis van de buren in de fik zetten. ‘Met één pijl?’, vragen ze dan. ‘Ja, met één pijl! Hij zou maar in de vitrages blijven hangen.’”

Een risico blijft er altijd. „Het is een illusie dat je als ouder alles onder controle kunt hebben”, zegt Rachida Issaoui. „Dan doen ze het misschien stiekem.” Zelf verzamelde ze als kind met haar oudere broer op Nieuwjaarsdag een keer kruit om daarna aan te steken. „Het mislukte, het was te nat, maar het was heel spannend”, zegt ze lachend. Haar oudste drie kinderen, nu 22, 25 en 26 jaar, bleven ook niet in hun puberteit op bank zitten. „Op een gegeven moment gaan ze met vrienden op stap, dat hou je niet tegen.”

Amrhar is het daarmee eens. „Ik ben zelf ook jong geweest.”

Narain: „Je hebt kinderen nodig die naar je luisteren.” Die heeft hij, zegt hij.

    • Sheila Kamerman