Koning Willem-Alexander roept op tot gemeenschapszin

“We moeten niet zoeken naar een breder ik, maar een groter wij,” zei hij tijdens zijn vijfde kersttoespraak.

Foto Frank van Beek/RVD

Koning Willem-Alexander heeft in zijn jaarlijkse kersttoespraak op Eerste Kerstdag maandag opgeroepen tot meer saamhorigheid en gemeenschapszin. “We moeten niet zoeken naar een breder ik, maar een groter wij”, zei hij. “Het valt niet altijd mee om te blijven geloven in de gemeenschap die we samen vormen. Helemaal niet in een land met zoveel verscheidenheid als het onze.”

Volgens de koning trekken mensen zich steeds meer terug in “een eigen kamer”. Dit komt deels omdat de traditionele plaatsen waar mensen elkaar ontmoeten, de kerk, kantoor en het café, de verbindende functie verliezen. “Misschien is het ziekenhuis nog de enige plek waar we in contact komen met mensen met een andere achtergrond en levensstijl.”

Ook internet en sociale media spelen hierin een rol. “Het internet is fantastisch maar geen open venster op de wereld,” zei hij. “Het is lastig om een onderscheid te maken tussen feit en verzinsel.”

“Nuance en inlevingsvermogen lijken bij voorbaat het onderspit te delven en Twitter maakt het debat soms bitter. Steeds meer mensen houden hun digitale deur het liefst dicht en nemen alleen nog kennis van ideeën die hun groepsgevoel en mening bevestigen.”

De koning refereerde ook aan de strijd die Aletta Jacobs aan het begin van de 20ste eeuw voerde voor het kiesrecht voor vrouwen. “Zij vierde de overwinning met verzoenende woorden,” zei de koning. Ook leek hij een pleidooi te houden voor geduld.

“Voetje voor voetje. Zo komen verbeteringen tot stand. Zo kan een groter wij ontstaan. Niet alleen in de wereld en in ons land, maar ook heel dichtbij in de eigen buurt.”

Vijfde kersttoespraak

Het was de vijfde keer dat de koning vanuit zijn eigen huis in Wassenaar, villa Eikenhorst, de kerstrede uitsprak. In 1931 gaf zijn overgrootmoeder Wilhelmina voor het eerst een kersttoespraak op de radio. Net als de laatste drie edities stond Willem-Alexander - donker pak, gele das, handen voor de buik. In de loop der jaren zijn zijn toespraken korter geworden: van bijna tien minuten in 2013 naar krap zes op deze Eerste Kerstdag.

Wel is de koning steeds persoonlijker. Hij noemde gezond 50 worden “een prachtig geschenk”, verwees naar het overlijden van zijn schoonvader Jorge Zorreguieta en vertelde over de verwoesting die hij met eigen ogen had gezien op de Caribische koninkrijkseilanden Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius.

Koningin Beatrix benadrukte in haar toespraken vaak de noodzaak van tolerantie en deed af en toe ferme uitspraken, bijvoorbeeld over het klimaat. Voor Willem-Alexander was de individualisering al eerder een onderwerp. “Nederland is meer dan 17 miljoen selfies”, zei hij in 2014.

    • Emilie van Outeren
    • Belia Heilbron