Nog even geduld alstublieft, de hulpverlener komt eraan

Hulpverlening Gemeenten zijn nog niet klaar met het organiseren van de hulp aan verwarde personen. De politie speelt intussen voor hulpverlener.

Stel een ggz-medewerker aan in elke wijk, om overlast door verwarde mensen te voorkomen. Dat is de wens van korpschef van de Nationale Politie Erik Akerboom, zei hij vrijdag in het AD, in navolging van opmerkingen van zijn Rotterdamse collega, korpschef Frank Paauw. De politie, zegt Akerboom, is inmiddels een „nationaal opvangcentrum” voor verwarde mensen.

Het aantal meldingen over verwarde personen bij de politie is sterk gestegen, van 40.000 in 2011 tot bijna 75.000 vorig jaar. Een zogenoemd ‘Schakelteam verwarde personen’ is eind vorig jaar ingesteld om gemeenten te bewegen tot een goede aanpak voor verwarde mensen. Dus dát er een probleem is met verwarde mensen, wordt breed onderschreven.

Toch roepen de opmerkingen van Akerboom vragen op. Wat moet die medewerker met kennis van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) doen? Is het haalbaar in alle ruim 15.000 wijken van het land zo iemand aan te stellen? En: zijn er de laatste jaren niet juist alom wijkteams opgericht met de opdracht problemen van burgers in de kiem te smoren?

Preventie is het toverwoord, zegt woordvoerder van Akerboom Helma Huizing desgevraagd. „Zodra de politie erbij gehaald wordt, zijn de problemen van verwarde mensen al geëscaleerd. We moeten problemen van mensen meer preventief signaleren. Zet bijvoorbeeld naast een wijkagent een ggz-medewerker neer, laat hen overleggen, laat hen in een buurt samen optrekken. Politie is niet de hulpverlener die verwarde mensen nodig hebben.”

De ggz-medewerker hoeft er niet te komen in letterlijk élke wijk, zegt de woordvoerder. „We wilden het probleem stevig neerzetten.” De ggz-medewerker hoeft louter aan de slag in wijken „waarvan we weten dat er problemen kunnen ontstaan”.

Akerbooms oproep wordt gedeeld door Onno Hoes, voorzitter van het genoemde Schakelteam verwarde personen. Hoes zegt dat de wijkagent moet worden bijgestaan door bijvoorbeeld een sociaal-psychiatrisch verpleegkundige, die hulp kan bieden aan mensen in psychische nood en die hun problemen in een vroegtijdig stadium kan opmerken. „Een soort wijkagent met ggz-kennis.”

Hoes en ook branchevereniging GGZ Nederland benadrukken dat psychiatrische problematiek lang niet altijd de oorzaak is van verward gedrag, zoals Akerboom met zijn oproep suggereert. Voorbeelden van andere oorzaken zijn dementie, verslaving, een verstandelijke beperking.

Dat neemt niet weg dat een ggz-medewerker bij overlast door verwarde personen nuttig werk kan doen, zoals een samenwerking tussen politie en ggz in Deventer laat zien. Street-triage heet het project, begin dit jaar opgezet door ggz-instelling Dimence. Krijgt de politie een melding van overlast door een verward persoon, dan rukt niet alleen een agent uit, maar ook een sociaal-psychiatrisch verpleegkundige (spv’er). Ze komen ter plekke bij een persoon die, zeg, het uitschreeuwt op straat. „De spv’er neemt dan het voortouw in het contact, met de politie als achtervang”, legt Elnathan Prinsen uit, psychiater bij Dimence. De spv’er probeert in te schatten wat er aan de hand is. Is er drugs in het spel? Is er sprake van een psychiatrisch probleem? Een verstandelijke beperking? Schulden? „Letterlijk een straat-triage”, zegt Prinsen. „Zodat gericht kan worden bepaald wat voor hulp nodig is. Dat hoeft dus lang niet altijd ggz-hulp te zijn.”

Maar deze samenwerking betreft de hulp ná escalatie, en dus niet de preventie. Is die preventie niet op het lijf geschreven van de wijkteams, die na 2015 in alle gemeenten zijn opgetuigd na de overheveling van zorgtaken? Volgens de politiewoordvoerder „werken die niet goed genoeg”, blijkens de problemen. Ook in de ggz-sector wordt vaak geklaagd over de teams, die in veel gevallen „zoekende” zouden zijn. Bovendien ontbreekt vaak een ggz-beroepskracht in de teams. Volgens psychiater Prinsen is dat geen probleem: het is vooral belangrijk dat een wijkteam „een kort lijntje” naar een ggz-instelling heeft, om zo nodig snel te overleggen. „De zorg in de wijk ís de laatste jaren al in veel gemeenten verbeterd.”

Waar dat niet het geval is, daar kómt die betere zorg voor verwarde mensen binnen tien maanden. Via wijkteam, ggz-medewerker of anderszins: vóór oktober 2018 moet Hoes’ Schakelteam klaarspelen dat elke gemeente een goede aanpak heeft voor mensen met verward gedrag.

    • Ingmar Vriesema