Makkelijker wordt het niet als kampioen

Jorrit Bergsma Zijn olympische topvorm van vier jaar geleden is ver weg. „Het doet me pijn om Jorrit zo te zien rijden”, zegt voormalig ploeggenoot Bob de Jong.

Peter Dejong/AP Photo

Alweer een nederlaag voor Jorrit Bergsma, en het olympisch kwalificatietoernooi (OKT) is nog niet eens begonnen. Donderdag werd een protest van zijn coach Jillert Anema tegen de selectievolgorde die de bond opstelde, afgewezen. En dat was niet eens het ergste, stelt voormalig ploeggenoot Bob de Jong. „Jillert voerde discussie over wat er gebeurt als Jorrit derde wordt op de vijf kilometer. Hij gaat niet uit van de eerste plaats, terwijl winnen voor hem altijd het enige was dat telde. Daar spreekt onzekerheid uit.”

Het stond er echt, 1 december, op het scorebord van de Olympic Oval in Calgary na de vijf kilometer: 16. Jorrit Bergsma (NED) 6.22,38. Laatste in de A-groep, zelfs in de B-groep waren twintig schaatsers sneller. Opnieuw een gevoelige tik voor de olympisch kampioen van Sotsji op de tien kilometer. Na een degelijk NK afstanden begin november (tweede op de vijf, eerste op de tien kilometer) ging geen enkele race meer goed. Blok aan het been op de ploegachtervolging in Thialf, machteloos vierde op ‘zijn’ tien kilometer in Stavanger. Bondscoach Geert Kuiper nam hem niet op in de voorselectie voor de olympische ploegachtervolging en het nieuwe onderdeel massastart.

„Ik zie het zonnig tegemoet”, sprak Bergsma (31) in de week voor het OKT voor de camera van de NOS. De off-day in Calgary weet hij aan een verkoudheid, na een trainingskamp in de zon op Tenerife voelt hij zich weer fit. Maar een trainingswedstrijdje, afgelopen weekeinde op de drie kilometer in Inzell, leverde geen toptijd op: 3.45,12. In Thialf waren concurrenten als Jan Blokhuijsen (3.38,89), Sven Kramer (3.39,23) en Patrick Roest (3.39,33) fors sneller. Komt het echt nog goed met de olympisch kampioen?

„Het doet mij pijn om Jorrit zo te zien rijden”, zegt De Jong vanuit Zuid-Korea, waar hij sinds dit seizoen assistent-bondscoach is. De olympisch kampioen op de tien kilometer van Turijn, die eind 2015 stopte, was jarenlang ploeggenoot van Bergsma. Hij was erbij toen de Fries titels won in marathons op natuur- en kunstijs, wereldkampioen werd op de tien kilometer, Sven Kramer versloeg in Sotsji. „Ik heb Jorrit groot zien worden. Maar nu is hij niet goed.”

Lees ook waarom Ireen Wüst nog niet moet worden afgeschreven

Of Bergsma zich plaatst voor de Spelen? „Het OKT is voor de toppers het verschrikkelijkste toernooi”, zegt De Jong, die aan alle vijf voorgaande edities meedeed. „Je kunt alleen maar verliezen. Dat weet Jorrit ook.” En makkelijker wordt het er als regerend olympisch kampioen toch al niet op, weet De Jong. „Je lichaam verandert met de jaren, je omgeving ook. De spanning om je titel te moeten verdedigen neemt toe. Er wordt overal op je gejaagd als olympisch kampioen.”

Minder aandacht

Wat volgens De Jong ook niet helpt, is dat Bergsma’s ploeggenoten Bob de Vries en Erik Jan Kooiman dit seizoen wel goed rijden. Coach Anema zal zijn aandacht niet langer primair op Bergsma richten. „Jorrit voelt nu misschien wat ik vier jaar geleden meemaakte. Jillert wilde toen als trainer een kampioen maken, dat was Jorrit. Ik mocht ook goed rijden, maar Jorrit was zijn man. Jillert kon dat succes op zijn naam schrijven. Hoe mooi zou het voor hem zijn om nu ook Bob de Vries of Kooiman kampioen te maken?”

Mooi dat de Anema het aandurft om te protesteren tegen de selectievolgorde bij het OKT, vindt De Jong. „Jillert gaat voor zijn rijders door het vuur.” Maar ook hij ziet dat de kritiek op de excentrieke coach van de Clafis-ploeg toeneemt. „Binnen het marathonwereldje zijn veel mensen een beetje klaar met de grote bek van Anema. Ik was dat in 2013 ook. Kijk, hij blijft een fantastische trainer. Af en toe slaat hij flink om zich heen. Dat heeft iedereen jarenlang geslikt. Maar het gaat zich tegen hem keren als de prestaties tegenvallen.”

Volgens De Jong zal Bergsma zich niet veel aantrekken van de weerstand die zijn trainer oproept. „Dat laat hij lekker gebeuren.” De Friezen, Bergsma uit Oldeboorn en Anema uit Bontebok, werken samen sinds 2009. „Bergsma is stap voor stap beter geworden”, zegt De Jong. „Zo ontstaat een hechte relatie, met veel vertrouwen in elkaar.” Waarbij Anema dominant is. „Jorrit accepteert dat, anders zou het niet werken. Het is een beetje zoals ik nu meemaak in Korea. De rijders zijn bijna onderdanig naar de coach.”

Bergsma is intussen 31, getrouwd met de Amerikaanse schaatsster Heather Richardson, die ook deel uitmaakt van de Clafis-ploeg. „Jorrit heeft zeker een eigen mening maar die zal hij niet gauw geven”, zegt De Jong. „Dat heeft hij één keer gedaan, voor de ploegachtervolging in Sotsji.” Bergsma voelde zich toen naar eigen zeggen ‘genaaid’ door de bondscoach. „Dat was Jorrit zoals hij kan zijn, zoals hij echt is.”

Ook De Jong gist naar de oorzaak van de problemen bij Bergsma. „Ik vraag me af wat er van de zomer is gebeurd”, zegt hij. „Want de rest van de ploeg rijdt gewoon goed maar Jorrit niet. Heeft het hem ontbroken aan bepaalde trainingsvormen, was er een blessure? Heeft Jorrit hulp van buiten gehad, is hij door anderen ingefluisterd? Heeft hij nog vertrouwen in zijn coach? Het zou kunnen dat Jillert de grip op hem kwijt is.”

Bergsma, die twee jaar geleden al eens flirtte met een overstap naar een ander team, zegt nog altijd het volste vertrouwen te hebben in zijn coach. „Het werkt nog steeds”, stelt hij in het blad Schaatsnl. Dat kan hij volgens De Jong bewijzen door zich te plaatsen voor de Spelen. „Hij mist misschien vertrouwen. Maar bij een topper weet je altijd: het kan maar zo in één keer weer goed zijn.”

    • Maarten Scholten