Opinie

    • Bas Heijne

Leugenaars

Sinds we weten dat de waarheid is wat we willen geloven, is liegen een stuk gemakkelijker geworden. Of moet ik zeggen: het erop nahouden van twee, volkomen aan elkaar tegengestelde waarheden. In Nieuwsuur confronteerde correspondent Wouter Zwart de door Trump benoemde Amerikaanse ambassadeur voor Nederland, Pete Hoekstra, met zijn uitspraken over Nederland – volgens hem een land van no-go-zones, waar ze auto’s en politici in de fik staken. Had hij nooit gezegd, zei Pete met een stalen gezicht: „Het is wat wij fake news noemen.” Nieuwsuur had het op beeld. Even later ontkende Hoekstra net zo glashard dat hij ‘fake news’ gezegd had.

Hou er rekening mee dat Hoekstra voor een ander medium gewoon weer zijn paniekverhaal afsteekt over een brandend Nederland, overspoeld door islamitische horden – hangt van het publiek af.

Trump zelf geeft hierin de toon aan. Serieuze Amerikaanse media turven braaf de honderden onwaarheden die hij tijdens het eerste jaar van zijn presidentschap heeft verkondigd. Veel doet het er niet toe. Je bent voor of tegen Trump, of vooral: je hebt een teringhekel aan mensen die tegen Trump zijn.

Het doel is zoveel verschillende waarheden verkondigen dat wat waar is er helemaal niet meer toe doet. Iedereen kiest dan zelf maar. Met afwegen van de feiten heeft het niets te maken, het is gewoon ordinair partij kiezen. Met de informatiemaatschappij werd ons een meer feitelijke, inzichtelijke wereld beloofd. We kregen de wereld als schoolplein.

Het grootste voordeel van die losgezongen waarheid is dat je helemaal niet meer consequent hoeft te zijn. De cognitieve dissonantie regeert. Je kunt de meest racistische dingen zeggen en tegelijk oprecht beledigd zijn wanneer zo’n linkse humorloze vingerwijzer dat racistisch noemt.

Johan Derksen en zijn maten van Voetbal Inside maken consequent denigrerende opmerkingen over homo’s, „met een knipoog” natuurlijk. Nooit is het eens een ander geluid, maar de mannen zijn totaal verontwaardigd wanneer er het etiket homofoob op geplakt wordt. Helemaal als het uit de hoek van Sunny Bergman en Sylvana Simons komt, natuurlijk. Derksen: „De Sinterklaas- en Zwarte Piet-tijd zijn weer voorbij dus heeft mevrouw Simons weer even niks om de aandacht mee te trekken. Ik begin haar zo langzamerhand erg zielig te vinden. Ze roept weer iets en ongetwijfeld krijgt ze straks weer alle ruimte om in door grachtengordelfiguren gedomineerde talkshows haar zegje te doen. Ergerniswekkend is dat.”

Maar Johan, het ging even niet over Sylvana, het gaat over jou.

Ik zou zeggen, als je ervan overtuigd bent dat je niet homofoob bent, helpt het al wanneer je niet keer op keer belegen grapjes over homo’s maakt. Anders is het namelijk net of je liegt.

Deze week onthulde De Correspondent dat de kersverse politicus van het jaar, Thierry Baudet, in oktober een urenlang gesprek voerde met de Amerikaanse door en door racistische alt-right-ideeënman Jared Taylor. De woordvoerder van Baudet wuifde het nieuwtje achteloos weg – Baudet en de zijnen spreken dagelijks tientallen mensen, verklaarde hij, waarmee ze het soms eens maar soms ook zeer oneens zijn. Het is gewoon een kwestie van je grondig willen informeren. De woordvoerder voegt eraan toe: „FvD staat voor een open, tolerant, democratisch Nederland waar individuele eigenschappen bepalend zijn; en niet sociale klasse, huidskleur, ras, geslacht of seksuele geaardheid.”

Het had zo uit het programma van GroenLinks kunnen komen.

Mij lijkt het opnieuw een gevalletje cognitieve dissonantie – was even nodig omdat de vereenzelviging van „onze jongen” (volgens het extreem-rechtse genootschap Erkenbrand, dat Taylor naar Nederland haalde), zelfverklaard Trumpfan en Poetin-apologeet Baudet met de internationale alt-right-beweging net iets te sterk begint te worden.

De standaardreactie van de aanhang is ook hier schelden op de boodschapper – je bent in dit land toch verdomme vrij om te praten met wie je wil? Dat zegt toch niks? Een boek van Taylor volstaat, lijkt me – maar laat dat verontwaardigd wijzen naar links en de MSM even. Mijn vraag: staat het FvD werkelijk een open samenleving voor? Is de aanhang het daarmee eens? Of vreest men de teloorgang van onze cultuur, de „omvolking” van autochtone Nederlanders, en koestert men het verlangen dat de Nederlandse cultuur weer gesloten, autonoom en „heel” moet worden? Ik vraag het maar, je mag in dit land alles vinden – maar wat is het nu, open of gesloten? Pepe the Frog of I Have a Dream? Allebei kan niet.

Of het kan wel, maar vroeger noemde je dat een leugen.

Bas Heijne schrijft elke week een column op deze plaats.
    • Bas Heijne