Klimaat

Sluiting kolencentrales gaat onder Trump gewoon door

President Trump heeft zich opgeworpen als voorvechter van de kolenindustrie. Maar de sluiting van kolencentrales gaat onverminderd door.

Michael Bloomberg op de One Planet Summit in Parijs Foto Reuters

De ontmanteling van de klimaaterfenis van oud-president Barack Obama is in volle gang. Het gaat in kleine stapjes. Begin deze week werd weer een belangrijke gezet: het milieuagentschap EPA vraagt het publiek om met voorstellen te komen voor aanpassing van het Clean Power Plan.

Dat is een van Obama’s pronkstukken. Hiermee wilde hij de uitstoot van broeikasgassen door elektriciteitscentrales aan banden leggen. Het moest, samen met het reguleren van het wegtransport, dé maatregel worden om de broeikasgassen in de Verenigde Staten tot 2030 te reduceren met 32 procent ten opzichte van 2005, een belofte die Obama deed bij de onderhandelingen over het klimaatakkoord van Parijs (2015).

Donald Trump heeft al voor de presidentsverkiezingen gezegd dat hij het Clean Power Plan maar niks vindt. Het is volgens hem slecht voor de economie en het treft vooral de meest vervuilende centrales, die op steenkool worden gestookt. En Trump heeft tijdens de verkiezingscampagne juist beloofd dat hij de kolenmijnen nieuw leven wil inblazen.

Eigenlijk wil Trump van het hele Clean Power Plan af. Zijn regering is daarvoor in oktober een procedure gestart. Maar afschaffen stuit op juridische bezwaren, aangezien het Amerikaanse Hooggerechtshof al tien jaar geleden in een geruchtmakende zaak oordeelde dat broeikasgassen schadelijk zijn voor de gezondheid. Het milieuagentschap EPA is daarom verplicht om de uitstoot ervan te beperken. Het terugdraaien van een maatregel waarmee broeikasgassen fors worden gereduceerd, lijkt daarmee in strijd.

Daarom heeft Trump nu een tweede front geopend tegen het Clean Power Plan. Bescheidener van aard, maar zeker zo effectief. Niet afschaffen, maar aanpassen. Met alle voorwaarden die de regering aan een nieuw plan heeft verbonden, betekent dat in de praktijk een zodanige afzwakking dat er niets van overblijft.

Michael Bloomberg

Toch, als je de Amerikaanse critici van Trump mag geloven, maakt het niet veel uit. Zo zei Michael Bloomberg, oud-burgemeester van New York en voorvechter van een snelle transitie naar duurzame energie, vorige week op de One Planet Summit in Parijs dat de federale regering in de VS weinig invloed heeft op het gebruik of het opwekken van energie. Dat is het werk van individuen, bedrijven en lokale overheden, zei Bloomberg. Het standpunt van Trump daarover is daarom niet erg relevant.

Zo worden er, ondanks alle inspanningen van de huidige regering, in de VS volgens Bloomberg op dit moment meer kolencentrales gesloten dan voor het aantreden van Trump:

“We hebben meer dan de helft van alle kolencentrales in de VS gesloten en die sluitingen gaan na Trumps verkiezing door met een grotere snelheid per maand dan daarvoor.”

Daar komt bij dat Trump met zijn opzichtige afkeer van klimaatbeleid een groot deel van de bevolking juist tot actie heeft aangezet om te strijden voor extra reductie van broeikasgassen. ‘Thank you, Donald Trump for helping the cause’, grapte Bloomberg.

De Sierra Club, een milieuorganisatie die van Bloomberg onlangs nog 64 miljoen dollar kreeg als steun voor de campagne Beyond Coal, houdt nauwkeurig bij hoe het gaat met de steenkoolcentrales. In een reactie op een aantal schriftelijke vragen, stuurde Trey Pollard van de Sierra Club een bestand met alle cijfers van de kolencentrales die sinds 2010 zijn gesloten of op de rol staan om te sluiten.
Zijn conclusie is dat sinds 2010 meer dan de helft van de kolencentrales (qua aantal, eenheden en capaciteit) zijn gesloten en dat dit proces ook onder de nieuwe regering gewoon doorgaat.

Schaliegas

Bloomberg wilde in Parijs duidelijk maken dat Trump de sluiting van kolencentrales geen halt toe heeft geroepen, maar hij overdreef toen hij zei dat er sinds diens aantreden sprake is van een versnelling. Volgens de Sierra Club ging in 2016 iedere 14 dagen een kolencentrale dicht. In 2017 gebeurde dat tot nu toe iedere 17 dagen. Maar, voegt Pollard eraan toe, veel centrales zullen juist in de laatste dagen van het jaar hun deuren sluiten, waardoor 2017 uiteindelijk ook op ongeveer één centrale per twee weken uitkomt.

De sluitingen zijn mede het gevolg van het gebruik van schaliegas. Dat is nog steeds een broeikasgas, dat zorgt voor meer opwarming (maar wel minder dan kolen). En bovendien ledit de winning tot andere milieuproblemen. Dus kun je je afvragen of het middel niet net zo erg is als de kwaal. Maar volgens Pollard is dat slechts ten dele waar:

‘Studies laten zien dat de totale capaciteit voor hernieuwbare energie tussen 2000 en 2015 met meer dan 115 procent is gegroeid. We verwachten grotere stijgingen in het komende decennium. Allerlei factoren zijn van invloed op het besluit van bedrijven om vuile kolencentrales te sluiten en over te stappen op schone energie.’

Lokale acties van milieugroepen en de plaatselijke bevolking hebben, aldus Pollard, een belangrijke bijdrage geleverd aan het vervangen van vuile kolencentrales door schone energie. En dat heeft volgens hem een duidelijke impact op het Amerikaanse energielandschap.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.