Scepsis over proef om stadslucht te zuiveren

Luchtvervuiling In een parkeergarage in Eindhoven staan installaties om de stadslucht te zuiveren. Milieudefensie vreest een averechts effect.

Michiel van der Molen, universitair docent luchtkwaliteit van Wageningen Universiteit, ziet het als een druppel op een gloeiende plaat: de installaties die de komende drie maanden in een parkeergarage op het Eindhovense Stadhuisplein de lucht moeten zuiveren. Ze halen fijnstof en roet uit de lucht en blazen schone lucht de stad weer in. „Als je de lucht wilt schoonmaken, moet je alle lucht van de hele stad aanzuigen. Dat gaat je niet lukken”, zegt hij.

Vereniging Milieudefensie is evenmin enthousiast. „Symptoombestrijding”, zegt campagneleider Anne Knol. En schadelijk, meent ze. „Dit soort innovaties gaan op z’n best niet werken, of werken averechts: ze leiden af van echte oplossingen, zoals vermindering van het autoverkeer.”

Ook het Rijksinsituut voor Milieu en Volksgezondheid (RIVM) is kritisch. „In het algemeen is het niet efficiënt om emissies in een stad te faciliteren en die na verspreiding weer uit de lucht te filteren. Verminderen en/of voorkomen van emissies is veel efficiënter”, laat een medewerker weten.

Of de filters iets uithalen op meer dan één locatie, is volgens het RIVM de vraag. „Of er gemiddeld een wezenlijk effect over de stad kan worden behaald, is te betwijfelen.”

De gemeente Eindhoven, de TU Eindhoven en de bedenker van de technologie, milieu-innovatiebedrijf ENS Urban, zijn zelf reuze-enthousiast. De resultaten in de testfase waren „boven verwachting”, vertelt projectleider Roel Gijsbers van ENS. „Gemiddeld treedt een verbetering op tot 50 procent. Dat geldt voor de locatie zelf en voor de omliggende winkelstraten. Enkele honderden meters verder is sprake van een verbetering van de luchtkwaliteit met ongeveer 10 procent. En ook in woongebieden naast het winkelgebied zijn er effecten. Dat kun je dus geen druppel op een gloeiende plaat noemen.”

Voor zuivering van lucht lopen talloze experimenten: bomen langs snelwegen; de ‘Smog Free Tower’ in Rotterdam van ontwerper Daan Roosegaarde; luchtfilters op lantaarnpalen in Arnhem; en sinds deze maand een ‘mosmuur’ in de Valkenburgerstraat in Amsterdam, een van de meest verontreinigde straten van Nederland. Of het veel helpt, valt te betwijfelen, zeggen veel betrokkenen.

Het zijn allemaal maatregelen die doen denken aan het gebruik van een mondkapje door burgers in vervuilde steden in Azië. „Lapmiddelen”, zegt Anne Knol van Milieudefensie.

Michiel van der Molen uit Wageningen is het daarmee eens. Hij rekent voor dat langs het Stadhuisplein in Eindhoven over één kilometer dagelijks tussen de 600 en 700 gram fijnstof wordt uitgestoten. „Dat haal je bij lange na niet meer uit de lucht.”

Is beperken van autoverkeer dan niet veel effectiever? Het laatste woord is aan de bedenkers. Er is, zeggen ze, méér dan alleen vervuiling door stadsverkeer. Projectleider Roel Gijsbers: „De lucht in Eindhoven is vervuild door de slechte ligging van Eindhoven. De vervuiling door de A2 en de veehouderij, de vervuiling vanuit Duitsland en België – dat komt allemaal de stad in. Het gaat erom de stadslucht in z’n algemeenheid schoner te maken.”

    • Arjen Schreuder