PVV stelt ambitie bij: niet 60, maar 30 gemeenten

Gemeenteraadsverkiezingen 2018

De PVV staat in maart niet op het stembiljet in dertig gemeenten, waar zijn partij in maart wel meer dan 10 procent van de stemmen haalde. Geert Wilders heeft daar geen kandidaten gevonden.

PVV-leider Geert Wilders deelt in Rotterdam flyers uit tegen de komt van een asielzoekerscentrum. Foto Remko de Waal/ANP

De PVV heeft de ambities voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar bijgesteld: de partij wil niet meer in zestig, maar in dertig gemeenten deelnemen. Dat heeft PVV-leider Geert Wilders vrijdag bekendgemaakt. In april kondigde Wilders nog aan in zestig gemeenten te zullen meedoen, maar het is de partij niet gelukt voldoende kwalitatief goede kandidaten te vinden.

Het werd de PVV al snel duidelijk dat het moeilijk was goede kandidaten te vinden. Verschillende fractieleiders in de Provinciale Staten, verantwoordelijk voor de selectie, lieten al langere tijd doorschemeren dat het selectieproces soms erg stroef verliep. Ook steeds hernieuwde oproepen van de PVV aan potentiële kandidaten om zich te melden waren een teken dat de partij in veel plaatsen moeite had met de selectie.

De lijst van zestig gemeenten was opgesteld volgens de gedachte dat in die plaatsen een grote PVV-achterban is. Meer dan 10 procent van de kiesgerechtigden in deze gemeenten stemde bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen op de PVV. De gedachte was dat juist in deze plaatsen voldoende mensen ook PVV-politicus zouden willen worden. Dat lijkt over het algemeen vooral in grotere plaatsen te lukken. In Rotterdam is bijvoorbeeld de kandidatenlijst al bekendgemaakt. Vrijdagochtend werd Maurice Meeuwissen als nieuwe lijsttrekker naar voren geschoven. Vorige week presenteerde Wilders, voor een moskee, nog Géza Hegedüs als lijsttrekker. Een dag later werd Hegedüs echter alweer van de lijst gehaald, vanwege racistische uitspraken in het verleden.

In Limburg is ook te zien dat het de PVV in grotere gemeenten lukt mensen te vinden. Maastricht, Venlo en Sittard-Geleen staan nog op de nieuwe lijst, terwijl kleinere plaatsen (Kerkrade, Landgraaf, Heerlen, Stein) zijn afgevallen. Tegen deze achtergrond is de keuze om mee te doen in de stad Utrecht ook logischer. Die stad stond eerst niet op de lijst, omdat te weinig mensen op de PVV hadden gestemd bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen (8,3 procent). In de stad bleken echter wél genoeg kandidaten te vinden. Henk van Deún, al langer betrokken bij de Provinciale Statenfractie van de PVV in Utrecht, wordt er lijsttrekker.

Jan Zwerus was Statenlid voor de PVV. Hij stapte boos op toen Geert Wilders hem dwarsboomde bij het vinden van gemeenteraadsleden.

Persoonlijk leven

In Drenthe bleek hoe lastig het voor de PVV is om kandidaten aan te trekken. Van de vier potentiële PVV-gemeenten bleef alleen Emmen over. Nico Uppelschoten, PVV-fractievoorzitter in de Provinciale Staten van Drenthe, zei in oktober tegen Dagblad van het Noorden dat veel kandidaten afhaken omdat ze bang zijn voor problemen in hun persoonlijke leven.

„Mensen zijn bezorgd, angstig zelfs”, zei Uppelschoten. Hij had kandidaten gesproken die bang waren hun baan te verliezen of afhaakten omdat ze relaties met familie en vrienden niet wilden schaden.

Zulke zorgen zijn goed voorstelbaar. In september vertelden 21 ex-PVV’ers in NRC over hoe de keuze voor de PVV hun leven had beïnvloed. Sommigen verloren inderdaad werk en vrienden.

Ook andere politieke partijen hebben moeite om kandidaat-gemeenteraadsleden te vinden. Uit een inventarisatie van NRC bij 75 politieke partijen in 35 steden bleek onlangs dat ruim de helft van de partijen in middelgrote steden op problemen stuit bij het rondkrijgen van de kandidatenlijst.

Scouting

De PVV heeft een extra complicatie, omdat het geen ledenpartij is. Er zijn nauwelijks lokale afdelingen waar kandidaten geworven kunnen worden, en de PVV heeft in tegenstelling tot andere partijen geen scoutingsapparaat.

Alleen in Provinciale Statenfracties – de PVV is present in alle provincies – kan PVV-talent zich ontwikkelen. In het Zeeuwse Tholen is Vincent Bosch (20) lijsttrekker bij de gemeenteraadsverkiezingen. Hij is al sinds zijn zestiende betrokken bij de Provinciale Statenfractie in Zeeland en werd vorig jaar het jongste Statenlid van Nederland. Binnen de PVV wordt Bosch gezien als talent; in de Zeeuwse provinciepolitiek mag hij grote debatten voeren namens de partij.

Toch zijn er ook verhalen over hoe de PVV het zichzelf moeilijk heeft gemaakt tijdens de selectie van kandidaten. Afgelopen weekend vertelde voormalig PVV-Statenlid Jan Zwerus in NRC over zijn eigen zoektocht naar gemeenteraadskandidaten. Toen hij dertien serieuze kandidaten had verzameld voor de gemeente Goeree-Overflakkee negeerde de PVV zijn e-mails. Zwerus was daar zo boos over, dat hij uit de PVV-Statenfractie stapte. Zwerus zei het gevoel te hebben dat Wilders de groei van zijn partij tegenhoudt.

De PVV heeft nog niet alle kandidatenlijsten bekendgemaakt. De verwachting is dat Wilders dit de komende weken stap voor stap zal doen. In januari worden ook de eerste lokale PVV-verkiezingsprogramma’s verwacht.