Onervaren Keizer redde het niet in gespleten binnenwereld van Ajax

Ajax

De Europese uitschakeling kwam Keizer niet te boven. Ajax keert ten halve, net nu de lang dwalende coach Keizer zijn ploeg oprichtte.

De belangrijkste nederlagen van Marcel Keizer waren tactisch: hij bracht zichzelf en Ajax handelend ten onder. Foto Olaf Kraak/ANP

Bij FC Emmen „heb ik het prima naar mijn zin”, maar „Cambuur is natuurlijk een kans die niet vaak voorbijkomt”. De teksten in het persbericht van de Leeuwarder club nog geen twee jaar geleden typeerden het overzichtelijke werkveld van Marcel Keizer zoals dat er op dat moment uitzag. Cambuur als stapje hogerop, een mooie kans. Daar zeg je natuurlijk geen 'nee’ tegen.

Keizer was – of leek althans – een trainer als zovelen. Geen statuur van een grote speler, hij klauwde zich omhoog door de rangen. Bijna een decennium trainde hij topamateurclubs, daarna Telstar. Alleen bij Cambuur proefde hij aan de eredivisie als technisch manager en, later, als coach die degradatie niet kon afwenden. Daarna kwam, op zijn 47ste, Jong Ajax op zijn pad, de rest is clubgeschiedenis – hij nu ook.

Na het geruchtmakende vertrek van Peter Bosz afgelopen juni, kort na de Europa League-finale, kwam de Badhoevedorper bovendrijven. Succesvol in de eerste divisie met de beloften, maar verder? Dennis Bergkamp, zijn ploeggenoot uit de Ajax-jeugd, raakte overtuigd van Keizer bij Jong Ajax en hij duwde het technisch hart, het orgaan dat bindend adviseert over voetbalzaken, in de richting van de coach die alle ervaring op topniveau ontbeerde.

De directie, met Edwin van der Sar en een grommende directeur voetbalzaken Marc Overmars, ging mee – net als een verdeelde raad van commissarissen. Móést mee, gezien het gewicht dat bij Ajax toegekend wordt aan het technisch hart. Overmars betrok daarin een minderheidsstandpunt: hij wilde een ervarener hoofdcoach, al kostte dat meer tijd. Maar Saïd Ouaali, hoofd jeugdopleiding, en Bergkamp gingen vol voor Keizer en dat was dat.

Keizer, die vier keer voor Ajax 1 uitkwam en achterneef is van de dit jaar overleden Piet Keizer, bracht het zo tot de topbaan in het Nederlandse voetbal. Hij was, zo werd aan de buitenwacht verkocht, toch al de man die het op termijn moest worden na Bosz. Het besluit werd simpelweg naar voren gehaald. Maar de ‘fall-out’ van de botsing tussen Bergkamp en Bosz heeft zes maanden later nog zijn uitwerking. Een eenheid werd de technische leiding niet meer. Overmars drukte zijn wil alsnog door.

Nouri

Keizer wordt bewonderd voor de manier waarop hij omging met de tragedie rond Abdelhak Nouri, afgelopen juli, kort na zijn aantreden. Ingehouden vertolkte hij de diepe emotie – maar nooit verschuilde hij zich achter het immense verdriet in de spelersgroep. Hij stuwde het twintigjarige talent in Jong Ajax omhoog en samen leken ze het eerste elftal te gaan bestormen. Tot ‘Appie’ in een oefenduel ineenzakte en nooit meer opstond. Hij ligt, in een staat van laag bewustzijn, in een ziekenhuis. De tranen springen Keizer nog dagelijks in zijn ogen, zei hij laatst.

Consideratie is op zijn plaats. Niets wat mislukte in de zomer kan los gezien worden van de droefenis, tegelijkertijd kan niet alles daarop worden afgewenteld. Natuurlijk faalde Keizer toen hij Ajax met zijn wisselbeleid de voorronde van de Europa League uitwerkte met een rampzalig debuut van verdediger Deyovaisio Zeefuik, die spits Kasper Dolberg afloste net toen het begon te lopen tegen Rosenborg. Zijn geschuif met de basisopstelling – vaak noodgedwongen door blessures, soms als poging tot behagen van ego’s – overtuigde niet. Pas deze maand viel alles op zijn plek met de inbreng van Frenkie de Jong in het elftal, als libero. Dat was zijn vondst.

Maar zijn belangrijkste nederlagen droegen een sterk tactische signatuur – ofwel: hij bracht zichzelf en Ajax handelend ten onder. Tegen Rosenborg, maar ook voor de beker afgelopen woensdag. In de ‘hel van Enschede’ werd het beroep dat Keizer deed op de ervaring van invaller Siem de Jong afgestraft. Weer wisselde Keizer het voetbal uit de ploeg, FC Twente maakte 1-1 in de laatste minuut en na penalty’s was het gedaan.

Een vertrek van Keizer tijdens het seizoen of kort daarna voelde lange tijd onvermijdelijk. Het gat van tien punten achterstand op PSV leek onoverbrugbaar begin deze maand. Maar net toen de koploper tot op vijf punten was genaderd, en niets nog onvermijdelijk leek, kwam het ontslag. Waarom? „Wij hebben er onvoldoende vertrouwen in dat wij op deze wijze het niveau gaan halen dat wij met Ajax nastreven”, aldus algemeen directeur Van der Sar in het communiqué. „Ik betreur dit.”

Keizer won van Feyenoord, PSV en AZ. Hij behaalde één punt meer dan Bosz in diens eerste seizoenshelft, al toerde die midweeks door Europa. Keizer maakte, ongewild, van Ajax' seizoen een strijd op één front. De titel is alles wat de club rest. Het 34ste kampioenschap, na vier jaar zonder prijs – zo een clubbelang wordt Bergkamps protegé niet langer toevertrouwd. Dus keert Ajax ten halve.