Man die Google groot maakte doet stap terug

Eric Schmidt, onder wiens leiding Google tot megabedrijf uitgroeide, treedt af als executive chairman.

Eric Schmidt in de Amsterdamse Beurs van Berlage in 2016. Foto Gino Kleisen

Met de kennis van nu was in oktober misschien al een beetje zichtbaar dat Eric Schmidt (62) een andere uitdaging wilde. Schmidt, onder wiens leiding Google groot werd, zat op het podium bij een conferentie in Den Haag. Daar kreeg hij een vraag van NRC. Dat ging ongeveer zo:

Begrijpt u dat veel mensen bezorgd zijn over de concentratie van macht bij een klein clubje techbedrijven, zoals het uwe?

Schmidt: (Zucht) „Wees eens specifiek.”

Er zijn allerlei zorgen over hoe bedrijven zoals Google met data omgaan, en of ze wel eerlijk hun belastingen betalen. Snapt u die zorgen?

Schmidt: Ja. (Kijkt naar andere kant van het publiek)

Hoe zouden we met die zorgen moeten omgaan volgens u?

„Kijk. Er komt binnenkort een grote nieuwe Europese richtlijn aan op het gebied van privacy. Daar gaan we ons gewoon aan houden. En wat belastingen betreft: we voldoen aan alle wetten. Als die wetten worden veranderd, houden we ons daar met liefde aan. Als te grote macht je niet bevalt, is de beste manier om hiermee om te gaan: bouw je eigen grote techbedrijven op. Volgende vraag graag.”

Donderdag kondigde hij zijn aftreden als executive chairman aan. Schmidt was tussen 2001 en 2011 bestuursvoorzitter van Google. Google-oprichters Sergey Brin en Larry Page haalden hem in 2001 bij hun bedrijf vanwege zijn jarenlange ervaring als leidinggevende bij technologiebedrijven Sun Microsystems en Novell. Dat bleek een gouden zet die van Google een bedrijf zonder weerga maakte, en Schmidts tech-reputatie voor altijd zou bezegelen.

‘Ouderlijk gezag’

Google groeide in die periode uit tot het extreem succesvolle technologiebedrijf dat het nu is. Onder zijn leiding groeide het bedrijf uit tot veel meer dan een zoekmachine en zette het ook in op de brede waaier van technologieën waarin het nu groot is: van zelfrijdende auto’s tot kunstmatige intelligentie.

Sinds 2011 gaf Schmidt het ‘ouderlijk gezag’ over Google weer terug aan de oprichters en werd hij executive chairman, een functie die lijkt op die van president-commissaris. In die rol reisde hij stad en land af om voor Googles belangen te lobbyen, ook veel naar Brussel. Hij schreef in 2013 de bestseller The new digital age, over de enorme beloftes van digitalisering.

Maar niet iedereen kon hij overtuigen. Bij de Europese Commissie kreeg hij de onvermijdelijke vervelende vragen over privacykwesties, machtsconcentratie en belastingen de laatste tijd ongetwijfeld vaker.

Lees ook: De tech-revolutie groeit helemaal scheef

Zijn lobbytijd voor Google en moederbedrijf Alphabet was geen onverdeeld succes. De afgelopen jaren kreeg Google onder meer een grote boete vanwege machtsmisbruik van de Europese Commissie, en het ligt in de clinch in diverse landen over het betalen van belastingen. Het maatschappelijke tij lijkt bovendien te keren tegen technologiebedrijven zoals Google, en dat wacht Schmidt niet af.

„De afgelopen jaren heb ik veel tijd besteed aan wetenschap, technologie en liefdadigheid”, schrijft Schmidt in een persverklaring. Hij blijft wel aan als adviseur van Alphabet, maar gaat nu meer tijd maken voor die andere hobby’s. Zijn opvolger is nog niet bekend.

    • Wouter van Noort