Keiharde werker klaar voor de top

Erik ten Hag Hij is de interessantste – want veelzijdigste – coach in de eredivisie. „Hij heeft altijd veel van zichzelf gevraagd, en draagt dat ook over.”

Erik ten Hag Foto ANP

Erik ten Hag was nooit de meest getalenteerde voetballer, wel een hardwerkende. „Dat hij zo’n positie in het betaald voetbal zou bereiken, had ik niet gedacht”, zei vader Hennie ten Hag twee jaar geleden over zijn zoon, de trainer van FC Utrecht. „Hij heeft altijd veel van zichzelf gevraagd, en draagt dat ook over op anderen aan wie hij leiding geeft.”

Nu, over zijn positie in het betaald voetbal gesproken, is Ten Hag junior (47) beoogd opvolger van de donderdagmiddag ontslagen Ajax-trainer Marcel Keizer. Na de laatste speelronde van het kalenderjaar dit weekend, gaan de clubs en Ten Hag praten. Senior wil er niets over zeggen: „Jullie weten meer dan de mensen om wie het gaat”. Erik ten Hag voelt zich „gevleid”, zei hij bij Fox Sports – zonder te bevestigen dat er iets speelt.

Bij Go Ahead Eagles dwong Ten Hag meteen promotie af in zijn debuutseizoen als hoofdtrainer. Hij werd in 2012 naar Deventer gehaald door het naar Ajax vertrekkende bestuurslid technische zaken Marc Overmars. Ruim vijf jaar later is Ten Hag tactisch de interessantste – want veelzijdigste – coach in de eredivisie en klopt Overmars weer op zijn deur. Hij won de Rinus Michels Award - de prijs voor de beste trainer - in 2016 na zijn eerste seizoen bij FC Utrecht, waarin hij de bekerfinale haalde en vijfde werd in de competitie. Vorig seizoen: vierde en Europees voetbal.

Ten Hag, met het spelersmateriaal van FC Utrecht, stelt zich in op de tegenstander. Dat wordt boeiend, mocht het inderdaad Ajax worden en hij straks aan de top van het Nederlandse voetbal staat. Hij maakt bij FC Utrecht van spelers die prima voetballen zo ineens vlijtig counterende ontregelaars als de wedstrijd daarom vraagt. Zie het huzarenstukje in de Arena, waar hij Keizers Ajax in november met 2-1 versloeg. Hij sleepte daar, met de kennis van nu, misschien wel de belangrijkste functie in het Nederlandse clubvoetbal binnen.

Ten Hag voerde bij FC Utrecht een professionalisering door die de club naar een hoger plan tilde. Volledige overgave, ook op het gemoedelijke trainingscomplex Zoudenbalch. Geen telefoons in de kleedkamer, geen zoete inval in de kantine bij het eerste elftal. Hij voelt, zegt hij vaak, voor de wedstrijd hoe de spelers het veld in gaan. Of er spanning op zit, of ze op de voorvoeten staan: klaar voor actie, alert, aanwezig, agressief. Of niet. Na een nederlaag: „Ik zag meteen dat ze steeds een stap te laat waren. Al toen ze het veld opgingen. Hoe ze bewogen, hoe ze liepen.”

De geboren Haaksbergenaar baseerde zijn mores op zijn instelling als prof, zijn opvoeding als middelste zoon van een succesvolle ondernemer én het gedachtengoed van trainer Fred Rutten. Je leest zijn mentor terug in teksten van Ten Hag, zoals onlangs in een interview in Voetbal International: „Tegenwoordig overorganiseren wij opleiders. We regelen toch alles voor (jeugd)spelers? We kauwen ze toch alles voor? Wat we ermee bereiken is een type speler dat onzelfstandig is.”

Hij proefde van Guardiola’s beleving, visie, speelwijze en trainingsvormen

Bij Twente, eigenlijk de gedroomde tussenstap in zijn carrièrepad naar de top, verdween hij uit beeld na een conflict met beleidsbepalers Joop Munsterman en Aldo van der Laan. Hij, assistent- trainer, zette kwaad bloed met zijn plotse vertrek naar PSV in 2009, waar hij herenigd werd met Rutten. Twente koos in 2013 voor Alfred Schreuder. Die kon de verwachtingen, gekoppeld aan zijn vorstelijke salaris en langjarig contract, niet waarmaken bij een club in heel zwaar weer.

Schreuder moet nu, zo wil Ajax, Ten Hag gaan assisteren. Het beoogde duo leerde het vak in Twente, maar relevanter voor Ajax is hun opgedane ervaring in Duitsland. Schreuder assisteert bij Hoffenheim Julian Nagelsmann, het dertigjarige wonderkind met zijn prikkelende oefenvormen. „Net als de spelers de oefening doorhebben, doen we weer wat anders”, zei Schreuder daarover in NRC.

Ten Hag deed twee jaar de beloften van Bayern München en deelde het trainingscomplex aan de Säbenerstrasse met Pep Guardiola. Al is hij de eerste om toe te geven dat zijn contact met de invloedrijkste hedendaagse coach redelijk beperkt was. Niettemin proefde hij van Guardiola’s beleving, visie, speelwijze en trainingsvormen. Zag Arjen Robben aan het werk, Manuel Neuer, Philipp Lahm. „Alles bereikt in hun carrière, maar als je dan zag met welke intensiteit ze trainden...”, zei hij in VI. „Die zoeken letterlijk de grens op van hun vermogen. Precies de essentie van topsport: grenzen verleggen en ze overtreffen.”