Diana Matroosfoto: Frank Ruiter

Frank Ruiter

Diana Matroos: ‘De kiezer heeft recht op antwoord’

Journalist

Diana Matroos ondervroeg politici snoeihard tijdens het live uitgezonden verkiezingsdebat in Carré.

Diana Matroos (46) is resoluut. Als ze vandaag opnieuw het ‘vragenvuur’ tijdens een verkiezingsdebat zou doen, zou ze haar aanpak niet veranderen. „Ab-so-luut niet.”

Ze zegt: „Alle politici waren van tevoren gebriefd over het format. Ze waren op een pittig vraaggesprek voorbereid.” Ze wil maar zeggen: medelijden hoefde je niet te hebben met de acht politieke leiders die ze in maart ondervroeg.

Van tevoren werd gedacht dat dit debat een gamechanger zou zijn in een verkiezing die tot dan nauwelijks vuurwerk opleverde, en dat een van de lijsttrekkers door het debat een voorsprong zou kunnen nemen in de peilingen.

Maar de felheid van Matroos was het onderwerp dat overheerste in de reacties op sociale media. Ze zou veel te vinnig zijn geweest, ze liet Lodewijk Asscher (PvdA), Jesse Klaver (GroenLinks) en Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) nauwelijks uitpraten.

De „inquisiteur van dienst”, noemde NRC-recensent Hans Beerekamp haar de volgende dag. Pas nadat Henk Krol (50Plus) haar van repliek diende, was haar toon veranderd. Emile Roemer (SP), Alexander Pechtold (D66), Sybrand Buma (CDA) en Mark Rutte (VVD) leken daardoor veel gemakkelijker weg te komen. Waardoor de vraag rees of iemand Matroos had ingefluisterd aardiger te zijn.

Alle credits aan Henk Krol, daar ben ik ook sportief in, hij kreeg de lachers op zijn hand

Diana Matroos

Daar is ze net zo resoluut over: nee. Aan de andere kant van haar ‘oortje’ zat geen meesturende hoofdredacteur. Wel Durk Veenstra, eindredacteur van RTLZ, met wie ze jarenlang samenwerkte toen ze nog nieuwslezer was bij die zender. Met wie ze veel breaking news-uitzendingen had gedaan, zoals de aanslagen in Parijs. Hij was er vooral voor de tijdbewaking.

Want dat realiseerden zich waarschijnlijk die avond maar weinig kijkers, Matroos had maar drie minuten voor elk interview. Drie minuten waarin bedacht was dat de achilleshiel van de politiek leider moest worden blootgelegd. „Dan moet je er wel met gestrekt been in.”

Wat kijkt u lief

Matroos is een ervaren journalist. Als ze zelf wordt geïnterviewd, kiest ze zorgvuldig haar woorden. Ze aarzelde geen moment toen ze voor het debat werd gevraagd, hoewel ze zich realiseerde dat het „echt een ding” was. „De vorige keren was er bij dit item ook gedoe. Bij Mariëlle [Tweebeeke] ging het na afloop alleen maar over Balkenendes ‘u kijkt zo lief’. Petra [Grijzen] werd veel te fel gevonden.”

In drie minuten is er geen tijd voor ‘hoe gaat het met u’, voor inleidende zinnen. En ze zegt: „Politici hebben vaak een hele riedel klaar, ze zijn getraind geen antwoord te geven als het lastig wordt. Maar de kiezer heeft recht op antwoord. Dat bleek voor de heren en dame best lastig.” Dus toen zij niet onmiddellijk antwoord gaven, viel ze hen in de rede.

Tijdens het debat had ze niet door dat er kritiek ontstond op haar manier van vragen. Achteraf, bij het terugkijken, zag ze hoe Rutte tijdens het vraaggesprek met Asscher „kijkt alsof hij denkt ‘wat is hier aan de hand’”. Klaver, als tweede aan de beurt, loopt op haar af met de woorden „ik zal wel moeten”. En de lijsttrekkers gaven elkaar na afloop schouderklopjes.

„Respect voor Asscher hoor. Hij moest het spits afbijten. En hij was ook degene bij wie de achilleshiel, het uitblijven van stijgende peilingen nadat hij na een felle strijd het leiderschap van Samsom overnam, het pijnlijkst was. Maar hij gaf géén antwoord op de vraag waarom dat zo was.

„Het voordeel van de anderen was dat ze zagen ‘mevrouw Matroos neemt geen genoegen met geen antwoord’.

„Krol gaf ook geen antwoord. Het was totale kletskoek wat ik elke keer kreeg. Maar alle credits aan hem, hij kreeg de lachers op zijn hand. Hij draaide mijn vragen om. Het werd gewoon theater.” Toen Matroos hem een vraag wilde stellen, riep hij bijvoorbeeld boven het applaus uit: „Ik kan u niet horen, vindt u niet erg hè?”

Bij de één op één daarna met Roemer leek er in haar toon iets te zijn veranderd. Weer is ze resoluut: „Absoluut niet”.

„Wat veranderde, is dat iedereen zich beter kon voorbereiden. Én dat de betere debaters aan het eind zaten, Pechtold en Rutte. Buma gaf gewoon antwoord op wat de één miljoen moslims in dit land anders moeten doen als joods-christelijke waarden weer belangrijker worden.

„Vergeet niet dat die vier allemaal al eerder het vragenvuur hadden doorstaan bij eerdere verkiezingen. Dat merkte je. Roemer was relaxt, die stond daar voor de derde keer.”

Opgeheven hoofd

Na afloop trof ze in de coulissen Rutger Castricum van Powned die haar vertelde dat zij het nieuws was van die avond. „Dan ga je Twitter lezen en zie je wat er gezegd is. Het doet iets met je als mens als iedereen van alles over je zegt. Ik was er op voorbereid, maar toch…

„Ik zal nooit vergeten dat het eerste dat Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws, tegen me zei ‘je hebt het geweldig gedaan, je kan met opgeheven hoofd de wereld in’. Arendo Joustra van Elsevier vond het een bijna angelsakische manier van interviewen. Daar is men gewend dat je er snoeihard ingaat, hier niet. Ik hoop dat we die cultuur hier ook meer krijgen. Je mag toch gewoon van mensen van dit niveau verwachten dat ze antwoord geven op een vraag?”

Had ze helemaal niets veranderd? „Misschien een tikkie eraf aan het begin en een tikkie erbij aan het eind. Ik begon wel heel enthousiast.” Ze zegt dat Carré „iets met je doet” waar je je niet op kunt voorbereiden. „Dat voel je pas als je daar staat. Je staat in die spotlights, je stem, je intonatie, hoe je overkomt met je mimiek – alles versterkt elkaar. Maar in de strekking zou ik het niet anders hebben gedaan. Ik vind echt dat je scherpe vragen moet kunnen stellen. Daar stond ik toen achter, vooraf, tijdens en nu nog steeds.”

„Maar ja, de reputatie van aardige nieuwslezeres ben ik wel kwijt.”

    • Titia Ketelaar