Kitty Jong: ‘Bij de FNV was ik Alice in Wonderland’

Vicevoorzitter FNV

De onbekende arabist Kitty Jong deed een beroep op de gewone leden van vakbond FNV en werd gekozen tot vicevoorzitter.

De dag na haar verkiezing moet ze meteen aan de bak. Bij Holland Casino houden werknemers al weken een estafettestaking voor een betere cao. Vandaag, 12 mei, is er een actie in Utrecht. Wie van het nieuwe FNV-bestuur kan daar zijn om de stakers toe te spreken?

Kitty Jong (53) beseft: hiervoor heb ik maanden campagne gevoerd. Voor vakbondsmacht. Zij gaat. Vier weken later doet Holland Casino een verbeterd cao-voorstel.

In oktober is het ledenaantal van de FNV (1,06 miljoen) gestegen. Dat was voor het eerst dit jaar, en ook de afgelopen jaren lieten een gestage daling zien. Kitty Jong, sinds mei vicevoorzitter, is opgetogen als ze het hoort. „Een keerpunt, hoop ik.” De manier waarop zij dit jaar verrassend in het FNV-bestuur kwam is ook nieuw: voor het eerst kozen de leden hun bestuur zelf. Dat wil zeggen, zij kozen in de sector waar zij werken afgevaardigden voor een ‘ledenparlement’. Dat orgaan – met 105 leden – koos het bestuur.

Kitty Jong is van huis uit arabist en was sinds 2006 secretaris van de ondernemingsraad van de Vrije Universiteit in Amsterdam. „Ik was Alice in Wonderland”, zegt ze eind november in ons vierde gesprek, terugblikkend op een half jaar FNV-bestuur. Haar anonimiteit is ze kwijt. „Ik kan niet meer op een receptie m’n gezicht laten zien en weggaan. Iedereen wil wat tegen me zeggen. En dat hoort zo.”

Een van haar eerste radio-optredens, in juli, gaat over een FNV-onderzoek naar overuren. De dag ervoor is darmkanker geconstateerd bij haar moeder. Ze maakt een rationele afweging. Dat interview moet gewoon. „Ik moest m’n best doen om m’n emoties opzij te zetten. Je moet in deze baan soms de knop omzetten.”

Grote onbekende

Onder de kandidaten voor het dagelijks bestuur is Kitty Jong in mei de buitenstaander. De grote onbekende. Alle anderen zitten al in het FNV-bestuur. Of ze zijn bestuurders in dienst van de FNV, in sectoren als het OV of bij de KLM. Daar voeren ze cao-onderhandelingen. En acties.

Kitty Jong is ‘maar’ een van de bijna 20.000 kaderleden van de FNV. Dat zijn de ogen en oren van de bond op de werkvloer, eerste aanspreekpunt voor leden. Kaderleden doen dat naast hun gewone werk.

Om haar zichtbaarheid in de verkiezingen te vergroten heeft Jong geld gestoken in een website. Ze heeft de interne FNV- training voor topbestuurders gedaan. Haar slogan: ‘Het kan ook Jong’.

Als ik iets verkeerd zeg, staat de hele FNV voor aap

Kitty Jong

Je hebt genoeg bestuurlijke capaciteiten, had Corrie van Brenk tegen haar gezegd, de oud-voorzitter van de FNV-bond voor zorg- en overheidspersoneel en nu Tweede Kamerlid (50Plus). Glimlachend vertelt Kitty Jong hoe sommige mannelijke kaderleden reageerden: je bent straks zoveel van huis, komt je relatie niet onder druk te staan? Nee, haar relatie loopt pas gevaar als ze het níet zou doen. Ze komt uit een vakbondsnest, dat helpt ook.

Op het moment suprême op 11 mei zit ze met de andere kandidaten op de eerste rij, achter zich de 105 leden van het ledenparlement. Eerst is er een uur chaos over de manier van stemmen – of die niet gehackt zou kunnen worden. Dan wordt de enige kandidaat voor de functie van algemeen secretaris pardoes weggestemd. Tussendoor ziet Jong een berichtje voorbijkomen op de familie-app. Haar twee zoons (27 en 23) volgen de verkiezing via een livestream. Ze appen: RENNEN MAM.

Drie minuten later golft het applaus van achter uit de zaal naar voren. Ze is als eerste gekozen in het nieuwe bestuur.

Bond met smoel

Kitty Jong hád drie banen. De VU, een overlegorgaan van de universiteiten en de PvdA-gemeenteraadsfractie in Weesp. Ze ís vicevoorzitter van de FNV en ze ‘doet’ in het bestuur de portefeuilles gezondheidszorg, klimaat en energietransitie, ondernemingsbestuur en sociale zekerheid. Nieuwe dossiers. Meer dan 150 medewerkers om kennis mee te maken.

Haar leasebak: een hybride Toyota. Ze vraagt: Is ’ie bij acties niet wat klein voor de vlaggen en borden? Daar blijkt een aparte bus voor te zijn. Weer iets geleerd. In haar arbeidscontract met FNV staat een werkweek van 35 uur. „Dan heb ik het erop zitten voor deze maand”, zegt ze thuis als ze het contract ziet. De maand is halverwege.

Kitty Jong tijdens haar speech bij de werknemers van Holland Casino.

Ze heeft geen moeite met de lange dagen. „Ik ervaar dit werk soms als lichter dan wat ik hiervoor deed. Het gaat niet opeens door tot 1 uur ’s nachts, zoals in de gemeenteraad.” Zwaarder vindt ze de verantwoordelijkheid die ze draagt als een van de boegbeelden van de vakbond. „Als ik iets verkeerd zeg, staat de hele FNV voor aap. Ik word minder spontaan.”

Kitty Jong is een kennisvreter. Een perfectionist, die de vakbond een bredere rol wil geven dan alleen de strijd voor goede arbeidsvoorwaarden. De energietransitie heeft op jongeren de broodnodige aantrekkingskracht; daarin moet de FNV „meer smoel” krijgen. Dus zoekt Jong verbinding met Milieudefensie. Organiseert ze interne discussiebijeenkomsten. Ze wil uitstijgen boven het „techno geloof in alternatieve energie” dat ze tegenkomt. Zij wil duurzaamheid verbinden met sociale oplossingen voor werknemers in de energie- en kolensector.

In haar verkiezingscampagne stond activisme centraal. Activisme loont, merkt ze elke keer weer. Zoals bij de actie ‘Samen in de nacht’, om een zorginstelling in Lopik te dwingen ’s nachts twee verpleegkundigen te laten werken. En bij Unox, om betere voorwaarden te bevechten bij verkoop van het bedrijf. „Het kan me niet offensief genoeg zijn.”

Begin oktober verlaat ze tegen zevenen haar werkplek in Utrecht. Ze zwaait naar mede-bestuurslid Zakaria Boufangacha, nog aan het werk, en duikt de parkeergarage in. Naar huis? Nee, naar een bijeenkomst van kaderleden in Hilversum. Zij zijn haar achterban. Ze was een van hen.