Amerikaanse sancties tegen Nederlandse brievenbusmaatschappij

Een Nederlandse brievenbusfirma, een van de talloze vehikels van de Israëlische miljardair Dan Gertler, is door de Amerikanen op een sanctielijst gezet.

Dan Gertler, tijdens een bezoek aan een kopermijn in Congo. Foto Simon Dawson / Bloomberg

De Amerikaanse regering heeft donderdag sancties ingesteld tegen een Nederlandse brievenbusfirma die betrokken zou zijn bij corruptie met Congolese grondstoffen. Het gaat om Fleurette Holdings Netherlands b.v., een van de talloze vehikels van de Israëlische miljardair Dan Gertler.

Het is vanaf nu verboden voor Amerikanen om zaken te doen met Fleurette, dat is gevestigd in Nieuwkoop en wordt bestuurd vanaf Gibraltar.

De sancties maken deel uit van de Magnitsky-wet, die is vernoemd naar de Russische jurist Sergej Magnitsky. Hij stierf in 2009 in een Russische gevangenis, nadat hij had ontdekt dat overheidsfunctionarissen in Moskou 230 miljoen dollar uit de schatkist hadden geroofd. Na zijn dood stelde het Amerikaanse Congres de Magnitsky-wet in, die de Amerikaanse tegoeden van de betrokken functionarissen bevroor en hen verbood het land in te reizen.

Sinds vorig jaar hebben de VS de reikwijdte van de wet uitgebreid tot de hele wereld. Dat betekent dat sancties kunnen worden opgelegd aan alle personen en bedrijven die betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen of corruptie.

Alleenrecht op diamanten

Dan Gertler kreeg eind jaren negentig het alleenrecht op de handel in Congolese diamanten, in ruil voor een – naar verhouding - schamele 20 miljoen dollar, waar toenmalig president Laurent Kabila wapens van kocht. Daarna werd hij een soort tussenpersoon voor buitenlandse mijnbouwers die afkwamen op de Congolese grondstoffenrijkdom. Forbes schat zijn vermogen nu op 1,22 miljard dollar.

Lees ook: Russische witwaszaak leidt naar de Amsterdamse grachtengordel

Gertler werkte onder andere samen met Glencore, de grootste grondstoffenhandelaar ter wereld. Samen bezaten ze aandelen in twee kopermijnen in de provincie Katanga. Justitie in de VS vermoedt dat Gertler tussen 2005 en 2015 ruim honderd miljoen dollar aan steekpenningen heeft betaald aan Congolese functionarissen, onder wie huidig president Joseph Kabila.

Een deel daarvan zou voortkomen uit transacties tussen Glencore en een bedrijf van Gertler, Lora Enterprises op de Britse Maagdeneilanden. Gertler ontkent elke betrokkenheid bij corruptie.

De Amerikaanse regering brengt Lora Enterprises in verband met Fleurette Properties Limited, dat tot februari dit jaar in het Nederlandse handelsregister stond ingeschreven op de Amsterdamse Zuidas. Volgens het laatste beschikbare jaarverslag (2014) leverde dit bedrijf, dat 4,2 miljard dollar op de balans had staan, consultancydiensten. Fleurette Holdings Netherlands in Nieuwkoop is een dochter van Fleurette Properties. Het was vrijdag niet bereikbaar voor commentaar.

Dertien prominenten

Op de donderdag gepubliceerde sanctielijst staan behalve Dan Gertler (en een aantal van zijn bedrijven) dertien andere internationale prominenten. Onder hen is Gulnara Karimova, dochter van de vroegere Oezbeekse president Karimov, die wordt beschuldigd van grootschalige corruptie. De afgelopen jaren schikten telecombedrijven Vimpelcom en Telia voor honderden miljoenen met het Nederlandse Openbaar Ministerie voor steekpenningen die zij aan Karimova hebben betaald.

Ook op de lijst staat de dit jaar teruggetreden Gambiaanse president Jammeh, die oppositieleden en journalisten zou hebben laten ombrengen en zichzelf verrijkte met miljoenen uit de staatskas. Verder valt de Birmese generaal Maung Maung Soe op, die leiding gaf aan het geweld tegen de Rohingya.

    • Hanneke Chin-A-Fo