Foto Hollandse Hoogte

Alyssa Milano: ‘#MeToo was in dit politieke rampjaar een perfecte storm’

Actrice Alyssa Milano ontketende op Twitter de #MeToo-beweging, die de zwijgcultuur rond ongewenste intimiteit doorbrak.

Thuis in Los Angeles lag televisie-actrice Alyssa Milano (45) al in bed toen ze op haar telefoon een bericht bekeek. Het was 15 oktober, ’s avonds laat. Haar jonge dochter sliep naast haar. „Als iedere vrouw die seksueel geïntimideerd of aangerand is ‘me too’ als status meldt”, schreef een vriendin, „dan kunnen we een indruk geven van de omvang van dit probleem”.

Door het nieuws over de seksuele intimidatie door filmproducent Harvey Weinstein dacht de actrice, net als veel vrouwen, weer vaak aan de keren dat ze zich „gebruikt, geïntimideerd, minder” voelde. Ze maakte zich zorgen over haar dochter. Zou zij óók slachtoffer worden van dit wangedrag?

Vlak voor ze in slaap viel componeerde Milano een tweet met daarin ‘me too’, ‘ik ook’: woorden die een bevrijdend symbool zouden worden in het jaar dat Donald Trump aantrad als president en Weinstein uit Hollywood werd verjaagd. „Als je seksueel misbruikt bent, schrijf ‘me too’ als reactie op deze tweet” – vroeg Milano haar volgers.

Toen ze de volgende ochtend wakker werd, trof zij tienduizenden reacties aan over handtastelijkheden, verkrachting en de zwijgcultuur waar veel vrouwen zich nog steeds aan onderwerpen. In een paar woorden vertelden wildvreemden publiekelijk over een vader, leraar, baas, vriend of onbekende. Steeds met die hashtag: #MeToo.

„De sluizen waren open”, vertelt Milano in een telefonisch vraaggesprek. „Ik huiverde en huilde toen ik het las.” Milano is zelf ook misbruikt, al wil ze verder niet over die traumatische ervaring praten. Diezelfde dag besloot ze „de activiste in mij alle ruimte te geven”. Ze schrijft en demonstreert, geeft lezingen en moedigt vrouwen aan zich uit te spreken. Vooral twittert ze, tientallen keren per dag. Ze heeft bijna 3,5 miljoen volgers.

The Silence Breakers

Alyssa Milano werd als zevenjarig New Yorks meisje uit 1.500 meisjes gekozen om de rol van Annie te spelen in de gelijknamige musical. Later dook ze op in de tv-series Who’s the Boss (als dochter van Tony Danza) en Charmed, en in een reeks B-films. Volgend jaar is ze te zien in de nieuwe Netflix-serie Insatiable.

Door haar tweet uit oktober werd ze het gezicht van #MeToo – al was ze niet degene die het credo verzon. Zelf benadrukt ze dat het een collectieve actie is van vrouwen wereldwijd, op basis van een concept van Tarana Burke. Deze – zwarte – oprichter van de stichting Just Be, die strijdt voor gelijkheid, bedacht Me Too al in 2006. Burkes huidskleur is relevant, omdat sommige twitteraars zich afvragen waarom de kreet pas ‘viraal ging’ nadat de blanke Milano hem verspreidde. Het antwoord is niet kleur, maar timing – Weinstein en Trump, suggereert Milano.

Lees ook: Hoe Woody Allens zoon Weinstein ten val bracht

Burke en Milano zijn deze maand geëerd door Time Magazine. Het tijdschrift koos als ‘persoon van het jaar’ The Silence Breakers: de vrouwen die niet meer wensen te zwijgen over wat hun is aangedaan. Burke zegt in Time dat ze volledig achter de door Milano aangezwengelde bewustwordingscampagne staat: „Het is indrukwekkend. Niet alleen dat deze vrouwen hun schaamte openbaar maken, maar ook dat we schaamte plaatsen waar die thuishoort: bij de dader.”

De eerste onthullingen gingen specifiek over de vrouw-onvriendelijke cultuur van Hollywood. Bekende actrices traden naar buiten: Ashley Judd, Reese Witherspoon en kort geleden Salma Hayek, die Weinstein „ook mijn monster” noemde.

Vervolgens werd buiten de entertainmentbranche eveneens de sluier opgelicht. Popster Taylor Swift kwam naar voren, ook zij kwam in Time terecht. Senator Al Franken (Democraat) werd gedwongen af te treden, senaatskandidaat Roy Moore (Republikein) verloor zijn verkiezingsstrijd. De journalistiek, tech-branche, sport, horeca en academische wereld: #MeToo dringt overal in door.

We hebben ons veel te lang stil gehouden, maar we zeggen die twee woorden stilletjes al decennia

Alyssa Milano

„Ik had geen idee hoe groot dit zou worden”, zegt Milano. „Het was in dit politieke rampjaar een perfecte storm. Achteraf gezien is het niet zo gek: zeker na dat rare verlies van Hillary zijn wij vrouwen toe aan verandering. We zijn bereid om op te staan en elkaar te steunen. We hebben ons veel te lang stil gehouden, maar we zeggen die twee woorden stilletjes al decennia, dat weet elke vrouw. We beseffen eindelijk dat we ons niet meer schuil hoeven houden.”

Kritiek

De campagne wakkert heftige emoties aan – en ook kritiek. Zo werd Milano doelwit van Rose McGowan, een voorheen bevriende actrice, activiste en slachtoffer van Weinstein. Omdat Milano bevriend is met Georgina Chapman, de ex van Weinstein, heeft ze in interviews begrip voor Chapman getoond. Onacceptabel, vindt McGowan, want Chapman zou Weinsteins wangedrag hebben getolereerd. „Ik moet van je kotsen”, twitterde McGowan over Milano.

Milano heeft die dolk in de rug genegeerd, maar wil wel praten over het risico van overkill. Er zijn een paar lastige vragen opgeworpen, zegt ze. Worden onschuldige mannen niet meegesleurd in een heksenjacht? Een motto in de #MeToo-beweging is ‘geloof de vrouwen’, maar hoe zit het met ‘onschuldig tot het tegendeel bewezen is’, het fundament van het rechtssysteem? En is het slim om onhandig – of zelfs onschuldig – gedrag te vergelijken met verkrachting?

„Ik snap die zorgen, maar dit is geen nette, lineaire beweging”, zegt Milano. „Het kan er hard aan toe gaan, dingen kunnen breken. Soms zal het niet allemaal eerlijk verlopen. Dat geldt voor elke beweging.”

Twijfel over procedures en details leidt alleen maar af van de hoofdzaak, vindt zij. „Pesten, ongewenste intimiteit, aanranding, wangedrag – dáár gaat het nu om. Ben je slachtoffer van gender-ongelijkheid, dan heb je een stem. Laten we luisteren. Dat is toch niet zo moeilijk?”

    • Diederik van Hoogstraten