NRC checkt:‘Een aanzienlijk deel van de politieagenten stemt radicaal-rechts’

Dat schreef cultureel antropoloog Sinan Çankaya op 21 november in de Volkskrant.

Foto Evert Elzinga

De aanleiding

Drie dagen na de wegblokkade rond de sinterklaasintocht in Dokkum op 18 november schreef Sinan Çankaya in de Volkskrant dat het niet verrassend is dat de politie niet stevig optrad tegen de Friese pro-Piet-activisten. De suggestie dat veel agenten pro-Piet zijn, bracht hem tot de volgende uitspraak: „Dit land struikelt over visuele symbolen die de neutraliteit van de Nederlandse politie zouden aantasten”, verwijzend naar de hoofddoekdiscussie bij de politie. „Toch brandt niemand zijn vingers aan het politiseren van het daadwerkelijke neutraliteitsprobleem van de politie, waarbij een aanzienlijk deel van Nederlandse agenten op radicaal-rechtse partijen stemt.”

Waar is het op gebaseerd?

Çankaya, universitair docent aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, licht aan de telefoon toe dat hij zijn uitspraak baseert op zijn ervaringen en gesprekken toen hij promotieonderzoek deed naar discriminatie binnen de politieorganisatie. Vijf jaar lang werkte de onderzoeker bij de Amsterdamse politie. Hij observeerde onder meer 200 uur op de surveillancedienst en hield 103 interviews met agenten. Uit de gesprekken die hij voerde en bronnen die hij nog heeft bij de politie, blijkt volgens hem dat de PVV populair is onder agenten. Çankaya schaart de PVV en FvD onder ‘radicaal-rechts’.

En, klopt het?

Uit onderzoek van het Franse peilingbureau IFOP bleek voor de laatste ronde van de Franse presidentsverkiezingen dat meer dan de helft van de Franse politieagenten van plan was op Marine Le Pen te stemmen. De grote steun voor haar radicaal-rechtse Front National onder agenten was in Frankrijk tot dan toe een publiek geheim. In Nederland worden geen peilingen gehouden onder politieagenten, waardoor harde cijfers ontbreken en we alleen kunnen afgaan op vermoedens van onderzoekers en ervaringsdeskundigen.

Het idee dat Nederlandse agenten ‘radicaal-rechts’ zouden stemmen, is de afgelopen jaren gevoed door berichten over etnisch profileren, overmatig politiegeweld bij aanhoudingen van Nederlanders met een migratieachtergrond, maar ook het intern kleineren, uitsluiten en respectloos behandelen van collega’s met een migratieachtergrond.

„Er sluipt een gif onze organisatie binnen. Het gif van de uitsluiting”, schreef de inmiddels overleden korpschef Gerard Bouman in een interne blog in 2015. Het recente ‘zwartboek’ waarin meer dan twintig (oud-)agenten met een migratieachtergrond hun persoonlijke relaas over racisme en discriminatie bij de politie delen, versterkt het beeld van een onverdraagzame en intolerante politiecultuur. Een poster van PVV-leider Geert Wilders in een kleedkamer en een chef die daar niet tegen optrad is daar een opvallend voorbeeld van.

De conservatieve predikant en ‘PVV-watcher’ Henk-Jan Prosman beweerde in 2016 in het Reformatorisch Dagblad uit de mond van een „leidinggevende binnen een politiedistrict” gehoord te hebben dat 60 procent van de agenten daar op de PVV ging stemmen. „Veel fatsoenlijke mensen kiezen Wilders. Het zijn vaak mensen die in de praktijk met de gevolgen van de immigratie en de open grenzen te maken krijgen”, aldus Prosman.

In 2016 twitterde opiniemaker Wierd Duk als reactie op toenmalig Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch, die in een opinieartikel betoogde dat PVV’ers niets te zoeken hebben bij de politie: „Als je alle agenten met PVV voorkeur wilt ontslaan, dunt het korps aanzienlijk uit.” Dat maakte hij naar eigen zeggen uit op gesprekken die hij voerde en mails die hij kreeg.

Conclusie

De uitspraak van Çankaya kan niet met harde cijfers gestaafd worden. In Nederland worden geen peilingen gehouden die het stemgedrag van politieagenten in kaart brengen. Ook onderzoek naar de politieke voorkeur van agenten is tot nu toe niet gedaan. Bij gebrek aan kwantitatief cijfermatig onderzoek beoordelen we de bewering daarom als niet te checken.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Lotfi el Hamidi