Oneerbaar betasten. De actualité van Drs. P

Drs. P schreef dertig jaar geleden al over ‘liegen, bedriegen, en oneerbaar betasten’ in zijn lied ‘Knolraap en lof, schorseneren en prei’. Nog steeds actueel dus in de tijd van #MeToo, ook al was het bedoeld voor een tv-serie over tuinieren.

Foto Lieke Janssen/NRC

Oneerbaar betasten. Als er één begrip is dat het publieke debat van 2017 beheerst, is dit het wel, sinds in oktober The New York Times onthulde dat filmproducent Harvey Weinstein jarenlang vrouwen seksueel intimideerde.

Onder de noemer #MeToo lieten veel vrouwen weten lastig gevallen te zijn door machtige mannen. Van oneerbaar betasten tot verkrachtingen. De politie onderzoekt verschillende aanklachten. Het blad Time verkoos de vrouwen die de stilte daarover doorbraken tot ‘Person of the Year 2017’.

Weinstein ontkent dat hij seks met vrouwen tegen hun zin zou hebben gehad. En de Amerikaanse president, Donald Trump, beweerde dat de geluidsopname vals is waarin hij opschept over vrouwen in hun kruis grijpen. Maar mensen die bij het gesprek waren, zoals interviewer Billy Bush, bevestigen dat het waar is. Trump liegt, is hun boodschap.

Liegen, bedriegen, oneerbaar betasten. Helemaal 2017.

Dertig jaar oud en toch nog actueel – dat kan je niet van veel oude liedjes zeggen.

Het zegt iets over het meesterschap van de dichtende doctorandus, Heinz Polzer (1919-2015) alias Drs. P, dat de tekst van dit lied min of meer tijdloos is – er zijn meer regels uit dat lied die moeiteloos aan de actualiteit van vandaag gekoppeld kunnen worden.

Vastgoedcowboys

‘Degeneratie en makelaardij’ bijvoorbeeld. Ook heel 2017.

Want de opwinding was groot toen Het Parool dit najaar onthulde dat prins Bernhard junior honderden panden in Amsterdam zou bezitten. Rijke beleggers, zoals de prins, zouden profiteren van de oververhitte woningmarkt: „Geef vastgoedcowboys geen vrij spel meer op de woningmarkt”, schreef de Amsterdamse wethouder Laurens Ivens (SP) in Trouw. Het woord degeneratie viel nog net niet.

Zoals in een echte gospel bouwt Knolraap en lof, schorseneren en prei in de stapeling van ellende op naar de vraag: is er verlossing? „Wie zal ons redden, wie maakt ons weer vrij?”

Ook daar is moeiteloos een actueel antwoord op te geven, omdat anno 2017 populistisch politieke helden als Donald Trump in de VS en Thierry Baudet in Nederland min of meer als verlossers gezien worden. Het in hun ogen verloederde vaderland moet volgens hen in oude glorie hersteld worden.

Natuurlijk zijn er ook regels in Knolraap en lof, schorseneren en prei aan te wijzen die duidelijk geënt zijn op de actualiteit van de jaren tachtig, toen Drs. P het lied schreef, oorspronkelijk voor een tv-serie over tuinieren en groenten kweken, wat de grote hoeveelheid groenten in het lied verklaart.

Zo is er de regel: ‘Libanon, El Salvador, Suriname’. Dat zijn landen waar in de jaren tachtig burgeroorlogen woedden. Die landen zijn door criminaliteit en terrorisme nog steeds niet erg veilig, maar burgeroorlogen zijn er niet meer. Die woeden nu in Jemen, en de bloedigste gewapende conflicten zijn te vinden in Syrië/Irak, Afghanistan en Mexico (drugsoorlog), waar het afgelopen jaar meer dan 10.000 mensen omkwamen.

Suriname, etherreclame

Maar ‘Suriname’ rijmt in het lied dan weer op ‘etherreclame’ – en dat is wel weer actueel, nu de regering-Rutte III heeft aangekondigd de publieke omroep niet langer extra geld te geven om de dalende inkomsten aan etherreclame te compenseren. Bedrijven adverteren liever online dan op tv tegenwoordig.

De liedregels die ook nu nog op de actualiteit van toepassing zijn, zijn in de meerderheid. Neem bijvoorbeeld het jaren-80-doemdenken van ‘Rampen bedreigen het menselijk leven’ en ‘Heel onze wereld wordt een woestenij’: die kunnen anno 2017 slaan op zowel de huidige dreiging van een atoomoorlog tussen de VS en Noord-Korea als de zorgen over de huidige opwarming van de aarde.

„Mensen die lasteren, schimpen en pulken” is moeiteloos van toepassing op mensen die op social media andersdenkenden uitschelden en bedreigen, zoals de mensen die anti-Zwarte Piet-activiste Sylvana Simons mishandeld, opgehangen en dood wensen. „Mensen gespeend van gevoel en geweten” – zoals Drs P al voorzag, dertig jaar geleden.

En wat die mensen niet allemaal eten? Knolraap en lof, schorseneren en prei.

Dat geldt in ieder voor NRC-lezers; die kregen dit jaar knol(selderij) met schorseneren als feestdagenrecept aangeboden in Het Blad bij NRC.

Correctie (22-12-2017): In een eerdere versie van dit stuk ontbrak de naam van de auteur van het recept. Die is toegevoegd.