Opinie

Fusiegolf media VS maakt beducht voor ‘natuurlijk monopolie’

Het Amerikaanse Disney biedt, inclusief schulden, 66 miljard dollar (56 miljard euro) voor 21st Century Fox. Telecombedrijf AT&T en mediaconcern Time Warner willen samengaan. In de Verenigde Staten rommelt het weer op het snijvlak van internet en media, net als rond de eeuwwisseling. Staan we voor een nieuwe overnamegolf, met nog meer machtsconcentratie?

Destijds, toen de internetrage een hoogtepunt bereikte op de beurzen, nam het piepjonge internetbedrijf America Online (AOL) het gevestigde mediaconcern Time Warner over. De strategie van die dagen was dat de nieuwe internetbedrijven, waarvan de aandelen huizenhoog werden opgedreven, op zoek moesten naar inhoud - ofwel ‘content’. Hun steeds duurdere aandelen werden destijds gezien als ‘valuta’s’ waarmee zij via overnames in de echte wereld de belofte moesten inlossen die ze aan hun aandeelhouders hadden gedaan.

Inhoud werd zo peperduur: in Europa betaalde het Spaanse Telefonica, geholpen door een absurd hoge koers van zijn aandelen, 5,5 miljard euro voor de Nederlandse ‘content’-maker Endemol.

Die graad van gekte is er vandaag niet – nog niet – al draagt bitcoin wel enige kenmerken in zich van een ‘valuta’ die in koers stijgt op basis van louter verwachtingen. Maar de huidige bewegingen op het snijvlak van internetdiensten en ‘content’ zijn wel een echo van destijds.

Met de overname van 21st Century Fox door Disney ontstaat een reus van een bedrijf, dat zowel in inhoud als distributie doet. Het wil zich zo teweerstellen tegen concurrenten als Facebook, Amazon, Netflix en Google - ook wel bekend onder het acroniem Fang. Telecombedrijf AT&T en mediagigant Time Warner gaan samen in een fusie ter waarde van 85 miljard dollar.

Zo is de strijd opgelaaid om de beste en meeste inhoud, de beste en meeste kanalen om die inhoud bij de consument te brengen, om de meeste advertentiegelden op te strijken, de meeste data te vergaren. En in elk van die strijdperken lonkt wat een ‘natuurlijk monopolie’ heet, waarbij de winnaar blijft winnen.

Die strijd is niet ver van ons bed: hij woedt ook hier. Amerikaanse bedrijven domineren internet en het medialandschap evengoed in Europa. Rond de zomer had Netflix wereldwijd meer dan 100 miljoen abonnees, waarvan maar liefst 2,35 miljoen huishoudens in Nederland. De HBO-serie Game of Thrones is van Time Warner, en kan hier onder meer via Ziggo worden ontvangen. Amazon maakt nu ook kwaliteitsseries en produceert The Grand Tour, de opvolger van het immens populaire Top Gear. In onze de bioscopen domineren van oudsher de Hollywood-producties en Disney is niet weg te denken uit het kinderleven. Wie de televisie afstruint, komt langs tal van Fox-kanalen. En langs tal van Warner-programma’s - van Flikken Rotterdam tot De Nationale IQ Test en Dokter Deen. De recente waarschuwing van John de Mol over al deze dominantie, en zijn voornemen daar een stevig Nederlands bedrijf tegenover te zetten, zijn vanuit zijn optiek te begrijpen.

Dat van tijd tot tijd een fusie- en overnamestrijd woedt in het snel veranderende landschap van media en internet is een gegeven. Maar het is oppassen nu deze reuzen elkaar wederom met bergen bekogelen.