Sony’s geslaagde wisseltruc

Achtergrond Regisseur Ridley Scott verving de gevallen ster Kevin Spacey op de valreep door de 88-jarige Christopher Plummer. Maar hoe belangrijk is de rol van Jean Paul Getty eigenlijk in ‘All the Money in the World’?

Kevin Spacey (links) en Christopher Plummer als olietycoon Jean Paul Getty.

Het was een rampscenario voor filmstudio Sony. Werd Kerstmis drie jaar geleden grondig verpest door gehackte e-mail na een conflict met Noord-Korea over komedie The Interview, ditmaal dreigde Sony’s prestigefilm All the Money in the World te worden getorpedeerd door #MeToo.

Weg Oscarkansen: Kevin Spacey, die olietycoon Jean Paul Getty speelde in dit drama over de ontvoering van diens kleinzoon in 1973, werd eind oktober beticht van seksueel wangedrag, ook met minderjarige jongens. Terwijl de campagne van All the Money in the World nu juist op zijn rol focuste, want daar lagen Oscarkansen. In filmtrailers figureerde de door make-up bijna onherkenbare Spacey prominent.

Na Spaceys val leek de film gedoemd. Neem een scène waarin hij als Jean Paul Getty met zijn tienjarige kleinzoon hand in hand door de ruïnes van de villa van keizer Hadrianus wandelt: Getty zegt daar dat hij de reïncarnatie van deze homoseksuele keizer en mecenas is. Zoiets kreeg nu een wel heel troebele lading.

Selectief knippen volstond hier niet, dus verving regisseur Ridley Scott zijn gevallen ster op de valreep door de 88-jarige Christopher Plummer, die in tien dagen alle 22 scènes van Jean Paul Getty overspeelde. Grotendeels op Getty’s Britse landgoed Sutton Place, wat de zaak vereenvoudigde. Wel oogt Plummer in twee flashbacks – anno 1948 in Saoedi-Arabië en anno 1958 bij de tewaterlating van Getty’s eerste supertanker – iets te bejaard: de tijd om zijn gelaat met make-up en digitale trucs te verjongen, ontbrak vermoedelijk. Maar grosso modo lijkt de operatie geslaagd. De film gaat op tijd uit en ontving al drie nominaties voor The Golden Globes, waarvan één voor Plummer. Ondanks de overhoop gegooide marketingcampagne kan Sony zijn nadeel misschien in een publicitair voordeel omzetten.

’s Werelds rijkste man

Maar hoe belangrijk is de rol van Jean Paul Getty eigenlijk in All the Money in the World? Van vitaal belang, zo blijkt. Hoewel de actie zich afspeelt in Italië, waar moeder Abigail (Michelle Williams) en onderhandelaar Chase (Mark Wahlberg) de 16-jarige John Paul Getty III uit de klauwen van amateurkidnappers – en daarna de Calabrische ’ndrangheta – hopen te bevrijden, is de film thematisch opgehangen aan opa Getty.

’s Werelds rijkste man – en legendarische vrek – zegt geen cent te betalen: de losgeldeis is eerst 17 miljoen dollar. Dat is onderhandelingstactiek, tot onderhandelaar Chase in Rome ontdekt dat de kleinzoon – een losbol die bij de paparazzi de bijnaam ‘De Gouden Hippie’ had – met de Rode Brigades plannen smeedde om een lucratieve nepontvoering op touw te zetten.

Bij Jean Paul Getty verdwijnt dan het laatste greintje menselijkheid. Zelfs zijn favoriete kleinzoon wil zijn zakken rollen, „zoals al die parasieten om me heen”, gromt hij. De obsessieve kunstverzamelaar prefereerde mooie dingen al boven mensen, want „ze liegen niet, ze blijven altijd gelijk”. Vanaf nu behandelt hij de ontvoering als een transactie. De 2 miljoen dollar die hij uiteindelijk betaalt, is belastingaftrekbaar. De rest van het bedrag een lening aan zijn gekidnapte kleinzoon, met 4 procent rente.

Lees ook: regisseur Ridley Scott over de radicale keuze die hij maakte voor zijn film ‘All the Money in the World’

De nominatie van acteur Christopher Plummer voor The Golden Globes is verdedigbaar. Het beloont misschien deels Hollywoods veerkracht in tijden van #MeToo, maar Plummer levert echt een knappe prestatie door zo’n complexe rol zo snel onder de knie te krijgen. Als Jean Paul Getty ondergaat hij een metamorfose à la Citizen Kane: een zelfvoldane, keiharde en sluwe vrek met vleugjes warmte en charme verzuurt tot een eenzame misantroop, vervreemd van eigen vlees en bloed. Zie de slapeloze Getty een (geroofd) schilderij van Maria met baby Christus omhelzen: zo’n eerlijk en onveranderlijk mooi ding. Maar terugknuffelen kan het niet.

Het is nogal kort door de bocht: Jean Paul Getty was zijn leven lang een totale egoïst met een disfunctionele familie. Maar All the Money in the World doet zich niet voor als een nauwgezette reconstructie. Het is een zedenschets met Hollywoods favoriete moraal: geld maakt niet gelukkig. Met Getty’s kleinzoon liep het inderdaad naar af: acht jaar na zijn ontvoering raakte John Paul Getty III verlamd, halfblind en stom door een overdosis valium, methadon en alcohol. Hij stierf in 2011.

All the Money in the World draait vanaf 11 januari in de bioscopen.
    • Coen van Zwol