NRC checkt:‘De EU besteedt jaarlijks 4 miljard aan tegenpropaganda’

Dat zei Thierry Baudet van Forum voor Democratie maandag bij talkshow Jinek.

Thierry Baudet Foto Jerry Lampen/ANP

De aanleiding

Partijleider Thierry Baudet van Forum voor Democratie ging maandagavond in het televisieprogramma Jinek de discussie over nepnieuws aan met minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66). Baudet hekelde haar plannen om nepnieuws aan te pakken. Volgens hem komen die plannen neer op een poging van de gevestigde politieke partijen om critici op internet de mond te snoeren. Baudet constateerde dat Ollongren in Europa niet alleen staat in haar strijd tegen nepnieuws. Hij noemde de komst van een speciale Europese taskforce tegen nepnieuws en zei dat er „de EU ieder jaar vier miljard uitgeeft aan tegenpropaganda”. We checken of de EU inderdaad zoveel geld inzet voor de bestrijding van nepnieuws.

Waar is het op gebaseerd?

De woordvoerder van de Tweede Kamerfractie van Forum voor Democratie stelt dat Baudet niet bedoeld heeft te zeggen dat er door de EU jaarlijks 4 miljard euro aan de bestrijding van nepnieuws wordt besteed. Hij zegt dat de ‘tegenpropaganda’ om meer gaat dan dat en verwijst voor het bedrag van 4 miljard euro naar een rapport uit 2015 van Business for Britain, een eurosceptisch onderzoeksbureau uit het Verenigd Koninkrijk.

En, klopt het?

Het rapport van Business for Britain becijferde op basis van openbare bronnen dat de EU in 2014 in totaal 3,9 miljard euro uitgaf aan „activiteiten om de EU en haar politieke prioriteiten te promoten”. Hierbij gaat het niet alleen om communicatie of wat Baudet propaganda noemt: daaraan gaf de EU in dat jaar volgens dit onderzoek van Business for Britain 664 miljoen euro uit. Een stuk minder dan 4 miljard dus.

Baudet koppelde bij Jinek de strijd van de EU tegen nepnieuws bovendien aan de ‘taskforce’ die hij noemde. Hij doelde op East Stratcom Task Force, een werkgroep die sinds 2015 actief is. De aanleiding voor de oprichting van de eenheid was de Russische informatieoorlog rond de burgeroorlog in Oekraïne. De taskforce heeft als opdracht misleidende berichtgeving over de EU te ontkrachten en doet dit onder meer op de site euvsdisinfo.eu.

Navraag bij de Europese dienst voor extern optreden (EEAS), de EU-communicatiedienst waar de taskforce onder valt, leert dat de instelling de eerste drie jaar geen vaststaand budget had. De activiteiten werden gefinancierd uit de algemene begroting van de EEAS, die wordt opgebracht door de EU-lidstaten. Vorige maand zetten de EU-landen „strategische communicatie” voor het eerst als aparte post op de begroting. In 2018 is daarvoor 800.000 euro beschikbaar, dat onder verschillende taskforces verdeeld wordt, waaronder de East Stratcom Task Force. Voor specifiek de bestrijding van ‘desinformatie’ is vanaf 2018 1,1 miljoen euro op de EU-begroting beschikbaar. Dit geld moet onder meer worden besteed aan onderzoek naar hoe desinformatie „meer systematisch, effectief en efficiënt” kan worden bestreden.

Conclusie

De uitgaven van de Europese Unie aan communicatie, of „tegenpropaganda”, in de woorden van Baudet, zouden volgens het Kamerlid elk jaar vier miljard euro bedragen. Voor 2018 heeft de EU 800.000 euro gereserveerd voor „strategische communicatie” en 1,1 miljoen euro voor bestrijding van ‘desinformatie’. Opgeteld komt dat niet in de buurt van 4 miljard euro. Baudet baseerde zich op een kritisch rapport uit 2015, maar ook dat vermeldde een aanzienlijk lager EU-bedrag voor communicatie. We beoordelen de uitspraak als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met #nrccheckt