Terrorist Amri al langer in vizier

Aanslag Berlijn

De Tunesiër die met een vrachtwagen op een kerstmarkt inreed, werd al langer in de gaten gehouden.

Politie bij de Gedächtniskirche, enkele dagen na de aanslag. Foto Bernd von Jutrczenka/EPA

De Tunesische man die vorig jaar een aanslag pleegde op een kerstmarkt in Berlijn, werd door de Duitse autoriteiten langer en intensiever in de gaten gehouden dan tot nog toe bekend. Ook wisten zij van zijn terroristische plannen, omdat zijn telefoon- en internetverkeer werd afgetapt. Desondanks bleef de man op vrije voeten, zo blijkt uit onderzoek van de Duitse krant Welt am Sonntag, dat zich baseert op tot nog toe onbekende documenten van justitie en inlichtingendiensten. Waarom de Tunesische Anis Amri niet werd opgepakt, is onduidelijk. De krant oppert dat hij voor Duitse en mogelijk andere inlichtingendiensten een waardevolle ‘lokvogel’ was.

Door zijn contacten met IS in Libië zou Amri terrorismebestrijders op het spoor hebben gezet van leidende IS- figuren die terroristen in Europa aanstuurden. Een maand na de aanslag in Berlijn voerden de Verenigde Staten een luchtaanval uit op stellingen van IS in Libië. De aanval richtte zich, aldus de toenmalige Amerikaanse minister van Defensie, „tegen organisatoren van operaties van IS tegen onze bondgenoten in Europa”.

Doodgeschoten

Op dinsdag is het precies een jaar geleden dat Amri met een vrachtwagen, waarvan hij de chauffeur vermoord had, inreed op de drukke kerstmarkt op een plein bij de Gedächtniskirche in het centrum van Berlijn. Elf mensen kwamen om het leven, zestig raakten gewond. Amri vluchtte, en wist via Nederland te ontkomen naar Milaan, waar hij vier dagen later door een politieman werd doodgeschoten.

In het kader van de herdenking zal Merkel deze maandag nabestaanden ontvangen. Die deden eerder in een brief aan de kanselier hun beklag dat zij niet eerder contact heeft gezocht.

Op de plaats van de aanslag wordt dinsdag een gedenkteken onthuld: een goudkleurige, veertien meter lange ‘barst’ in het plaveisel, dat tegelijk een scheur en een litteken verbeeldt, met daarop de namen en de nationaliteiten van de slachtoffers aangebracht.

Verschillende onderzoeken naar de aanslag hebben het afgelopen jaar laten zien dat de Duitse autoriteiten, zowel voor als na de aanslag ernstige fouten hebben gemaakt, waarvan de dader profiteerde. Steeds was de indruk dat politie, justitie en de veiligheidsdiensten door overbelasting, knulligheid en slechte communicatie de bedreiging die van Amri uitging onvoldoende onderkenden. Ook weigerde Tunesië de papieren te leveren voor de uitzetting van Amri, wiens asielverzoek door Duitsland allang was afgewezen.

Nu blijkt dat de Duitse justitie goed op de hoogte was van Amri’s plannen en zelfs beschikte over een informant die nauw contact met hem onderhield. Al meer dan een jaar voor de aanslag kon vast worden gesteld dat hij zocht naar informatie over het fabriceren van bommen en granaten. Begin 2016 zou hij zich in een chatgesprek met zijn IS-contacten in Libië via een codewoord hebben aangeboden als zelfmoordterrorist.

    • Juurd Eijsvoogel