Z-Amerika in de ban van corruptiezaak

Multinational Odebrecht

Een Braziliaans bouwbedrijf kocht jarenlang Zuid-Amerikaanse politici om. De president van Peru wordt met afzetting bedreigd.

De Peruaanse president Pedro Pablo Kuczynski vorige week bij de afsluiting van het academische jaar op een school voor officieren in Lima. Foto AFP

De toekomst van de Peruaanse president Pedro Pablo Kuczynski (79) staat op het spel, nadat het congres van Peru vrijdag een afzettingsprocedure tegen hem is begonnen. Kuczynski, sinds 2016 aan de macht, zou in het vorige decennium steekpenningen hebben aangenomen van het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht. Het corruptieschandaal rond deze multinational wordt steeds omvangrijker, waarbij de ene na de andere (ex-)politicus in Zuid-Amerika wordt meegetrokken.

Odebrecht zou in zeker twaalf landen politici en hooggeplaatsten omgekocht hebben. Tussen 2001 en 2016 zou in totaal voor 800 miljoen dollar aan steekpenningen betaald zijn aan individuen. Dat ging steeds volgens hetzelfde principe: de bouwonderneming kocht invloedrijke politici en topfunctionarissen om in ruil voor grote, langlopende en lucratieve bouwcontracten. „Ik betaal je verkiezingscampagne en jij zorgt ervoor dat ik het bouwcontract krijg”, zo luidde standaard het aanbod. De politieke kleur van de betrokken politici speelde geen rol.

Het schandaal kwam aan het licht toen Marcelo Odebrecht, de Braziliaanse oud-directeur van het bedrijf, besloot mee te werken met justitie. Odebrecht werd in 2016 in Brazilië veroordeeld tot 19 jaar cel. In ruil voor strafvermindering doet hij nu een boekje open. In Peru zou Odebrecht de afgelopen jaren meer dan 25 miljoen dollar smeergeld hebben betaald aan topfunctionarissen. In ruil daarvoor kreeg Odebrecht overheidsopdrachten ter waarde van 10 miljard dollar.

Eén van Odebrechts giften siert sinds 2011 de skyline van de Peruaanse hoofdstad Lima: een kleinere versie van het beroemde Christusbeeld uit Rio de Janeiro,

Pedro Pablo Kuczynski, in Peru bekend als ‘PPK, had tot nu toe een relatief schoon en technocratisch imago. Kuczynski was vroeger bankier op Wall Street en topeconoom bij de Wereldbank.

Tussen 2004 en 2007, voor zijn presidentschap, zou hij zeker 4 miljoen dollar (3,4 miljoen euro) aan steekpenningen hebben ontvangen van Odebrecht. ‘PPK’ was in die periode onder andere minister van Financiën en vicepresident. In ruil voor de miljoenen zou hij Odebrecht geholpen hebben aan grote bouwopdrachten, waaronder de aanleg van een snelweg.Lees ook dit achtergrondartikel over Pedro Pablo Kuczynski

‘Niets misdaan’

Het Duits-Braziliaanse familieconcern erkent dat er steekpenningen zijn betaald. Het omschreef de betalingen aan het adviesbedrijf van president Kuczynski als ‘adviseursloon’. Kuczynski zelf ontkent echter alle betrokkenheid en weigert op te stappen. „Ik heb geen reden me te verstoppen, ik heb niets misdaan. We hebben er hard voor gevochten om onze democratie terug te krijgen en we gaan die niet weer verliezen. Ik zal mijn eer, mijn waardigheid en mijn verantwoordelijkheid niet opgeven”, zei hij in een toespraak.

De politieke crisis in Peru begint echter pas, nu een ruime meerderheid van de politieke partijen het vertrek van Kuczynski wenst. Om de president daadwerkelijk af te zetten is een tweederde meerderheid nodig in het congres. Ook leden van de oppositie – onder wie Kuczynski’s tegenstrever bij de verkiezingen Keiko Fujimori, tevens dochter van de autoritaire en veroordeelde oud-president Alberto Fujimori – namen geld aan van Odebrecht.