Haalt Robert Mueller het nieuwe jaar?

Onderzoek Russische beïnvloeding

Trump, de Republikeinen en Fox News belasteren speciaal aanklager Robert Mueller, die resultaten boekt. Wordt hij nu ontslagen?

Speciaal aanklager en voormalig FBI-directeur Robert Mueller. AP Photo/Charles Dharapak

Steeds dichter komt speciaal aanklager Robert Mueller bij de entourage van Donald Trump. En steeds dichter komt Mueller bij zijn eigen ontslag. Juist nu zijn onderzoek naar Russische beïnvloeding van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 een ontknoping nadert, worden de aanvallen steeds heviger. Vanuit het Witte Huis, de Republikeinse Partij én de conservatieve media is een lastercampagne begonnen tegen de voormalige FBI-directeur.

Veel betrokkenen houden er rekening mee dat Trump de speciaal aanklager wil ontslaan nog vóór hij zijn onderzoek heeft afgerond. Dat zou een politiek ongekende stap zijn, die doet denken aan het paniekontslag door toenmalig president Richard Nixon van speciaal aanklager Archibald Cox in 1973. Na diens ontslag kwam de Watergate-affaire in een stroomversnelling terecht. Nixon nam een jaar later ontslag.

Er is genoeg reden voor Trump om zich zorgen te maken. Muellers team heeft al vier mensen aangeklaagd die betrokken waren bij Trumps campagne, onder wie oud-campagneleider Paul Manafort en de voormalige Nationale Veiligheidsadviseur, Michael Flynn.

Flynn werkt samen met Muellers team, in ruil voor strafvermindering. Dat kan het onderzoek naar nog grotere namen leiden, zoals Trumps schoonzoon Jared Kushner.

Maar wie Fox News aanzet, Trumps spreekbuis, ziet een andere werkelijkheid. Er wordt gepraat over een ‘coup’ van Mueller, in samenwerking met de FBI en het Ministerie van Justitie. De ‘Deep State’, een geheim netwerk van inlichtingendiensten en corrupte ambtenaren, zou op de val van Trump uit zijn. Hij is de held van het volk, en dus een bedreiging.

‘Zuivering’ en ‘handboeien’

Presentator Jeanine Pirro riep op tot een „zuivering”. Mueller moest „met handboeien worden afgevoerd”. „Er zijn tijden geweest in onze geschiedenis waarin corruptie en wetteloosheid zo wijdverbreid waren, dat er voorbeelden gesteld moesten worden. Dit is zo’n tijdperk.”

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Voer Robert Mueller af in handboeien, zegt @JudgeJeanine op Fox News. Bedenk: zij heeft een direct lijntje met pres… https://t.co/oBeNKxwdsc

Pirro, die direct contact onderhoudt met Trump, is niet de enige. In zijn talkshow heeft Sean Hannity de afgelopen maanden tientallen keren aandacht besteed aan Muellers onderzoek. Hannity, ook bevriend met Trump, roept bijna dagelijks om Muellers ontslag. Trumps adviseur Kellyanne Conway zei dit weekend op Fox: „Ze waren vanaf het begin al tegen Trump, en pro-Hillary. Ze uiten dat met zoveel vijandigheid en gif, dat je ze onmogelijk objectief kan noemen.” Terwijl ze sprak, kwam de tekst ‘Een coup in Amerika?’ in beeld.

Drie kwesties gebruikt het Trump-kamp om de legitimiteit van Mueller te ondergraven. Conway verwijst naar Peter Strzok, een FBI-agent die deze zomer korte tijd voor Mueller werkte. Strzok had berichten gestuurd aan een advocaat in Muellers team, Lisa Page, waarin hij Trump ‘vreselijk’, en een ‘idioot’ noemde. Mueller heeft Strzok hierop van het onderzoek gehaald. Maar de berichten van Strzok bewijzen volgens de pro-Trump-pers dat het team bevooroordeeld is tegen de president.

Lees ook onze Trumpblog

Daar komt een tweede kwestie bij: Mueller heeft tienduizenden e-mails opgevraagd van het transitieteam dat het presidentschap van Trump voorbereidde. Die mails waren via een overheidsaccount verstuurd en dus mocht Mueller ze opvragen. Maar Trumps advocaten zeggen dat dit een inbreuk op de privacy van de medewerkers van Trump is. Trump zelf zei dit weekend: „Dit ziet er niet goed uit. Treurig. Mijn mensen zijn heel boos.” Maar, zei hij erbij: „Er staat niks in [de e-mails]. Er was geen sprake van samenwerking.”

En dan is er nog de Uranium One-kwestie: groot op Fox News en Breitbart, daarbuiten vrijwel niet genoemd. Volgens de conservatieve media was Hillary Clinton betrokken bij de verkoop van Amerikaans uranium aan Rusland. Dat zou het échte Rusland-schandaal zijn. Mueller, oud-FBI-directeur, heeft de zaak ooit onderzocht en is nooit tot vervolging overgegaan. Dat zou bewijzen dat Mueller op de hand van Clinton is.

Deze kwesties vormen de basis van de campagne tegen Mueller. Zelfs Trumps advocaat, Jay Sekulow, roept op tot het ontslag van Mueller. Hij zei op Fox News dat er een speciaal aanklager moet komen om de speciaal aanklager te onderzoeken.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Tekst in beeld: ‘A Coup in America?’ De Fox News-campagne tegen het Mueller-onderzoek wordt heter en heter. https://t.co/V5p3NfJZsz

Ontslag betekent crisis

Als Trump Mueller ontslaat, is er meteen sprake van een politieke en constitutionele crisis. Hij zou eerst onderminister Rod Rosenstein van Justitie, die het ontslag zou moeten uitvoeren, aan de kant moeten zetten. Rosenstein lijkt niet van plan Mueller zomaar te ontslaan.

Trump speelt dubbel spel: zijn medewerkers en bondgenoten roepen om ontslag, hij zegt dat hij dat niet van plan is. Hij lijkt te hopen dat de dreiging van ontslag het onderzoek gunstig zal beïnvloeden. Meermalen heeft Trump gezegd dat het Rusland-onderzoek voor het einde van het jaar afgerond zal zijn en dat hij volledig vrijgepleit is. Deze week ontmoeten Trumps advocaten Mueller. Zij willen horen of dat ook echt gaat gebeuren. Die garantie zal Mueller niet geven. En dan kan Trumps houding snel verslechteren.